2014 volgens Theo: een top 30.

6 januari 2015 · · 2014 + Kritiek

10. Winter Sleep (Nuri Bilge Ceylan)

Nuri Bilge Ceylan geldt als een van de meest interessante filmmakers van het moment, en Winter Sleep bewijst zijn kunnen en lef. Een film die zich afspeelt in een prachtig landschap, maar Ceylan laat zijn camera vooral binnen, waardoor de confrontatie tussen man en vrouw nog claustrofobischer is. Nog sterker is dat de personages zich constant blijven ontwikkelen op onverwachte wijzen, zelfs zo dat het einde voelt als een inbreuk op een proces dat je nog langer door had willen zien gaan.
Beste scène: beste voorbeeld van een onverwachte ontwikkeling die nieuwe lagen aanbrengt bij personages, is wanneer Nihal besluit een gift van haar man bij een antagonist van hem te brengen. Wat hij vervolgens met het geld doet zet alle verhoudingen op scherp op een manier die tekenend is voor de rijke inzichten van Ceylan in de menselijke psyche.

9. Her (Spike Jonze)

Her kwam mij persoonlijk enorm binnen, aangezien ik mijn (vroegere) leven voor een deel herkende in het leven van de protagonist, nota bene ook een naamgenoot. Her werkt als film, buiten het scifi-jasje om, vooral omdat een groot deel van de mensheid zich zal kunnen herkennen in de gevoelens van eenzaamheid en onvermogen compleet tot een ander door te dringen. Een klein, menselijk filmpje: empathie op zakformaat.
Beste scène: de scènes waarin Theodore de stad opnieuw beleeft door de ogen van Samantha zijn om verliefd op te worden.

8. The Congress (Ari Folman)

The Congress is een film die in de pers grotendeels werd afgekraakt en niet zelden werd vergeleken met Southland Tales: té veel ideeën, teveel tonale wisselingen, etc. Laat ik Southland Tales nu tot mijn top 10 aller tijden rekenen, en ook hier is er voor mij grote verbazing over de kritieken: sinds wanneer blaffen we iemand af wanneer deze durft zoveel hooi op zijn vork te nemen, zeker wanneer het op zo’n speelse en tot de verbeelding sprekende wijze gebeurt als hier?
Beste scène: de scène waarin Robin Wright zichzelf laat digitaliseren is een masterclass in uitvergroot acteren. Het is geen schmieren, maar een vorm van uitvergrote emotie, die door Robin Wright prachtig in balans wordt gehouden.

7. What Now? Remind Me (Joaquim Pinto)

De problemen op persoonlijk niveau waar Joaquim Pinto tegen aanloopt, vanwege zijn HIV, weet hij te betrekken op kosmische schaal. Pinto’s ego-document traceert een jaar in zijn leven, maar tegelijkertijd weet hij enkele van zijn interesses op vernuftige wijze te verweven met zijn eigen leven. Thematische obsessies, zoals insecten, honden, middeleeuwse iconografie, “de eeuwigheid” seksualiteit, kunst, muziek, religie, eten, de liefde, zijn vriend, en de mens in de natuur, vallen op uiteenlopende wijzen samen. De associatieve stijl en de daaruit voorkomende gelaagdheid, rechtvaardigen de niet geringe speelduur (ruim 3 uur).
Beste scène: de scènes waarin Pinto zijn camera richt op insecten spreken tot de verbeelding. De libellen zijn mooi, maar het beste shot is toch die waarin een wesp zich een stukje van Pinto’s hamburger meester maakt.

6. The Immigrant (James Gray)

James Gray’s drama over een verdoemde liefde bevat Marion Cotillard in een glansrol als dé twee vrouwelijke stereotypes: de heilige en de hoer. Het mooie is dat Marion Cotillard vaak gelijktijdig beide stereotypes symboliseert, en James Gray weet de clichés om te draaien tot een gelaagde en haast feministische deconstructie van deze archetypen. Een film over Christus, De Vrouw en De Amerikaanse Droom, maar vooral één die uitblinkt in de kleine letters in plaats van de hoofdletters.
Beste scène: Het laatste shot is wat mij betreft hét shot van 2014: twee mensen die elk een andere kant op hun eigen pad volgen, maar doordat de een weerspiegeld word in een raam, en de ander te zien is door een doorkijk, bewegen ze beiden in hetzelfde beeld toch een gelijke kant op. Prachtig symbool, virtuoos uitgevoerd.

5. Blind (Eskil Vogt)

Blind is een speelse tragikomedie over de (seksuele) fantasieën van een blinde vrouw. Ondanks dat zware themathiek hier en daar op de loer ligt (eenzaamheid, seksuele onvrede, handicaps), blijft de toon licht. De film is daarnaast een masterclass in editing, met een geheel eigen stel en ritme, die de kijker constant op het verkeerde been zet. De vorm is dus even speels als de protagonist.
Beste scène: de scènes waarin voor de kijker langzaam duidelijk wordt hoe de personages zich tot elkaar verhouden, doordat in een kort tijdsbestek enkele details compleet veranderen, geld als één van de leukste “montages” van het jaar.

4. The Zero Theorem (Terry Gilliam)

Gilliam is terug, en hoe. Zijn obsessies voor God, Freudiaanse symboliek en getallen valt samen in deze film, op een niveau dat hij niet meer bereikte sinds Twelve Monkeys. Ondanks dat de film zich vrijwel volledig op één locatie afspeelt, is de rijkheid aan symbolen, indrukken en humor hier dermate groot, dat een herkijk zich wellicht loont.
Beste scène: de scènes met Dr. Shrinkrom omvatten één van de beste cameos van het jaar. Totdat The Management op de proppen komt en deze cameo overtreft.

3. Violet (Bas Devos)

Violet is een zeer zelfverzekerd debuut, met een geheel eigen smoel. Het camerawerk, dat het midden houd tussen statische videokunst en lang uitgesponnen steadicam shots, behoort tot het meest oogstrelende van het jaar. Maar de film beklijft vooral door de goed geschreven personages, en het vertrouwen van Bas Devos in de fysieke suggestie, in plaats van de dialoog. De rouw en het schuldgevoel van Jesse, rondom de dood van een goede vriend, beklijft vooral door de slungelige en onbeholpen houding van de jonge acteur, die naturel aanvoelt. Hetzelfde geld voor eigenlijk elke andere speler.
Beste scène: er zijn een scala aan pareltjes: van de langzame rijder naar achter in de ruimte met de cc-tv’s die het ongeluk gadeslaan, tot het virtuoze laatste shot. Maar de beste scène berust puur op acteerwerk. Wanneer de vader van het slachtoffer Jesse thuis ontvangt, en zich geen houding weet te geven, gebeurt dat door bewegingen die het rouwproces prachtig symboliseren. Een ongeplande vuistslag op het aanrecht, en een ongemakkelijke kus op het voorhoofd van Jesse. De woede kan de vader niet kwijt, maar de troost ook niet.

2. Under the Skin (Jonathan Glazer)

Enigmatisch en ongrijpbaar. Het slaat zowel op de film van Jonathan Glazer als de rol van Scarlett Johansson. In de afwezigheid bij haar herkennen wij onze eigen menselijkheid en empathie, maar in het begrip van Jonathan Glazer voor de daden van de alien, herkennen wij ook het vermogen van de mens empathie op te brengen voor datgene wat ver van ons staat. De zoektocht naar wat een mens is, bevind zich evenveel op het doek, vol duister visueel vuurwerk, als daarbuiten, in ons eigen hoofd.
Beste scène: de scène waarin de man met uiterlijke misvormingen toenadering zoekt tot de naamloze protagonist, zonder dat hij weet dat hij in een val loopt, zijn ontroerend, ook doordat ze bij de naamloze protagonist iets losmaken, zonder dat dit voor een moralistische les zorgt.

1. River of Fundament (Matthew Barney)

River of Fundament is eigenlijk een uitzondering op dit filmjaar, omdat het hier gaat om een film die op vrijwel elk niveau de normale parameters tart. De film bestaat namelijk op slechts één fysieke masterkopie, die de wereld rondreist. De film kan dus slechts één keer per dag, op één enkele plaats vertoond worden, waarmee de globaliteit van de bioscoopervaring dus wordt opgeheven. De filmkopie is daarmee al een kunstwerk. Daarnaast duurt het geheel zes uur, onderverdeeld in drie akten. Matthew Barney baseerde River of Fundament op een boek van Norman Mailer, maar gaat er zijn eigen kant mee op: hij verwerkt de dood van Mailer zelf in het narratief, en laat een scala aan bekende mensen (Paul Giamatti, Maggie Gyllenhaal, Ellen Burnstyn, Jonas Mekas) opdraven voor een dodenzang. Het narratief verslaat verschillende plaatsen, van de wateren bij New York, tot de autoindustrie in detroit. De scènes zelf zijn deels live opgenomen performances, deels scènes in en rondom sculpturen van Barney en deels overkoepelende speelfilmscènes. River of Fundament tart de grenzen van wat we normaal onder een film verstaan, en combineert naast sculptuur de beelden ook met opera, die muzikaal invloeden weghaalt bij jazz, metal, blues, rock, hip-hop en zelfs gebruik maakt van auto-tune. De ongrijpbaarheid van het geheel, dat het midden houd tussen een film over Egyptische goden, de verval van een stad, een moord-mysterie en een begrafeniskomedie, zorgt ervoor dat River of Fundament op het netvlies gebrand staat. En anders zijn het de vele bizarre surrealistische scènes wel, vol scatalogische elementen, maar ook met een gevoel voor humor dat ontbreekt in veel van dergelijke projecten. Een ervaring, waar je bij had moeten zijn, want de kans dat deze film op reguliere wijze uitgebracht of vertoond gaat worden is nul.
Beste scène: het zijn vooral de absurde beelden die beklijven: van de beenloze Aimee Mullins die loopt op grote samuraizwaarden, tot de scène waarin een actrice een gier baart in een langzaam zinkende auto. Van de auto die omgesmolten word in grote staalovens terwijl een koor zingt, tot de vastgebonden Houdini die in een gouden auto vanuit een kathedraal het water in gelanceerd wordt. Het meest tot de verbeelding sprekend is de crosscutting tussen twee automonteurs in een gevecht op leven en dood op gitaarklanken, twee porno-actrices, waarvan één onnoemelijke dingen doet met het glazen oog van de ander, en een groep Egyptische alchemisten in een gigantische scheepswerf die de steen der wijzen uitvinden in de vorm van de uitlaat van een auto. Het maakt een soort van sense wanneer je het ziet, en is zelfs van een scatologische schoonheid.

Bladzijdes: 1 2 3


Onderwerpen: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,


3 Reacties

  1. beavis

    erg mooi weer Theo!! Beste element: die stukjes over de beste scenes
    Moet die film van Pinto ook nog snel maar even inhalen (was ik al van plan, maar zeker nu, gezien je hoge notering)

  2. Kaj van Zoelen

    Inderdaad, goede toevoeging.

    Andere duidelijke mogelijkheid voor Stray Dogs: Die scène met de bloemkool.

  3. Rik Niks

    Petje af Theo, dat zal me een klus geweest zijn… Veel te veel interessante titels die ik gemist heb dus…


Reageer op dit artikel