A River Called Titas (1973)
De onterecht vergeten rivier

A River Called Titas

Tijdens mijn reis door India kwam ik er achter wat voor een belangrijke plaats de rivier de Ganges in het leven van de bevolking neemt. De rivier is heilig en met regelmatige verbazing keek ik toe hoe inwoners van het land zich ‘s ochtends in de Ganges reinigden en er uit dronken, terwijl een paar meter ernaast de riolering de rivier instroomde. Het is ook een plek waar veel Indiërs hun laatste rustplek vinden, vooral in de miljoenenstad Varanasi die aan de oevers van de Ganges ligt. De bijna vergeten Indiase productie A River Called Titas vertelt over het leven van arme boeren in Bangladesh en hoe belangrijk de rivier Titas voor hen is.

Hyperlink-cinema is een term die voor het eerst gebezigd werd door filmjournalist Alissa Quart, waarna Roger Ebert het populariseerde. Het komt er kort op neer dat het gaat over films met meerdere verhalen die vaak op een metaforische of thematische manier aan elkaar zijn gekoppeld. Denk aan Amores Perros (2000), Syriana (2005) of Nashville (1975), die door Quart als startpunt wordt gezien van hyperlink cinema. A River Called Titas dateert van 1973, maar is zonder meer ook een voorbeeld van hyperlink-cinema. De verschillende verhalen in de film zijn op meerdere manieren aan elkaar verbonden, met als alles omvattend thema de Titas, die in zekere zin als metafoor dient voor het erbarmelijke leven rondom deze rivier. Het gebeurt zelfs een aantal keer in A River Called Titas dat bovennatuurlijke elementen als koppeling dienen.

Regisseur Ritwik Ghatak wisselt zeer soepel tussen de meer fantastische kantjes van het verhaal en alledaagse beelden rondom de rivier in Bangladesh, waardoor de film ontzettend als documentaire overkomt. Je hebt regelmatig het idee dat de personages daadwerkelijk aan het ploeteren zijn in de blubberige dorpjes aan de oevers van de Titas. Tegelijkertijd laat Ghatak de camera virtuoos door de film heen gaan, met werkelijk onvergetelijke shots van regenachtige landschappen en ook opmerkelijke camerastandpunten en -draaiingen tonen aan dat Ghatak een ongelooflijke stilist is. Het is die curieuze mix van genres en stijlen waardoor A River Called Titas doet denken aan Luchino Visconti’s neo-realistische klassieker La Terra Trema (1948), waarin ook regelmatig de grens tussen feit en fictie troebel is en waarin water een centrale rol in het leven van de personages speelt.

A River Called Titas

160 minuten is een lange zit, maar dat komt nu eenmaal vaak voor bij Indiase films. De trage, bijna documentaire-achtige aanpak maakt dat A River Called Titas niet zo vlot voorbijschiet als bijvoorbeeld een Bollywood spektakel vol met actie en musical-nummers. Ik zag de film voor het eerst tijdens mijn studie, als verdieping in de filmgeschiedenis, en de eerste keer komt A River Called Titas best intimiderend over gezien de lange speelduur, volslagen onbekende taal en zware thematiek. Dan is er ook nog de Indiase muziek, die voor velen een barrière oplevert. Want ondanks dat de film behoorlijk neo-realistisch van aard is, heeft hij toch een alom aanwezige soundtrack. Niet zo vreemd, want een van de weinige lichtpuntjes in het leven van de personages is het vieren van de verschillende religieuze festivals waar gezongen en gedanst wordt. De film kent tevens een leitmotif waarbij een enkele muzikale zin constant herhaald wordt.

A River Called Titas is absoluut een vergeten parel van de wereldcinema. Het zal te maken hebben met de locatie, Bangladesh is immers niet zo bekend of tot de verbeelding sprekend als bijvoorbeeld India. En delen van de film zijn verwoest of danig aangetast waardoor de oorspronkelijke visie hoogstwaarschijnlijk voor altijd verdwenen is. Desalniettemin is A River Called Titas een film die absoluut een groter publiek verdient, hij heeft voor ieder echt wat wils. Er is de rauwe realistische kijk op het bestaan in een kansarme waterrijke omgeving, de film voelt aan als een documentaire – en tegelijkertijd is het een virtuoos geschoten fictie-verhaal gevuld met fantastische elementen. Het vergt de nodige inspanning, maar dan heb je wel een onvergetelijke ervaring.


Onderwerpen: ,


1 Reactie

  1. Kaj van Zoelen

    Goh, voor mij maakte de muziek bij de eerste Indiase films die ik zag, die films juist toegankelijker.


Reageer op dit artikel