A Strange Love Affair With Ego (2015)
Een verhaal van twee zussen

31 december 2015 · · Kritiek + Première

“Alles is mogelijk, als je maar in jezelf gelooft.” Het zijn de woorden van Rowan, de oudere zus van documentairemaker Ester Gould, die van jongs af aan haar grote voorbeeld was. Ze blijkt het startschot te zijn voor een internationale speurtocht, want haar zus blijkt even prominent als afwezig in beeld te zijn. Wat voor Ester op het spel staat is niet zozeer het vinden van haar zus, maar eerder het herkennen wat ten grondslag ligt aan onze opvatting van de moderne identiteitsvorming: een (on)gezonde dosis narcisme. Een fascinerend en actueel onderwerp, maar weet Ester het thematisch wroeten in het verleden ook voldoende te rechtvaardigen?

Na een korte proloog over de relatie met Rowan, schakelt Ester over naar het Schotse platteland waar ze een schattig schoolklasje van kleuters interviewt. Heel simpel om de bewustwording van ons ‘zelf’ in de kiem vast te leggen. ‘Self-esteem’ antwoordt een jongetje wanneer ze vraagt wat voor hem belangrijk is. Het vertrouwen is hier nog ingebed in de onschuld en verwondering, hetzij hier ook de eerste sporen van opvoeding door ouders en docenten zichtbaar wordt. Deze spiegelfase is niet alleen statisch voor de camera zichtbaar, maar ook te zien in een zwierige camerabeweging over de weilanden waar ze de kinderen in hun ongebonden spelgedrag volgt.

Het droneshot dat Ester hiervoor gebruikt voelt even bevrijdend als de handheld 16-millimetercamera’s van de experimentele filmmakers uit de jaren zestig – een mooie techniek, die steeds vaker de mogelijkheden van een ander soort filmmaken laat zien. Toch stuurt Ester de geschoten beelden van minuut één al door een eigenzinnige stijlkeuze: er verschijnt steeds een lijn tekst in beeld waarmee ze op de achtergrond de dialoog aangaat met haar afwezige zus. Het werkt enigszins bevreemdend, omdat de beelden een ander verhaal lijken te vertellen – wie of wat is nu eigenlijk het onderwerp? Dat Ester dit effect welbewust heeft gekozen mag duidelijk zijn, maar de vraag is of het ook effectief is.

De volgende episode in Londen draait om een twintiger in een studentenhuis die heerlijk onbevangen en ongegeneerd in het leven staat. ‘Is dit Rowan?’ horen we onszelf afvragen, want de teksten over haar zus lopen nog steeds door en de jonge vrouw lijkt aan ons beeld van Rowan te voldoen. Wederom weet Ester met veel gevoel voor intimiteit de volgende fase van identiteitsvorming vast leggen: het narcisme is hier in volle bloei, maar nergens wordt dit moreel veroordeeld. Wat wel zichtbaar wordt is iets anders: onze identiteit lijkt soms alleen iets inhoudelijks voor te stellen door de bevestiging van anderen om ons heen, of dit nu onze vrienden, huisgenoten of de Facebookstream is waarin we ons ophouden.

We willen allemaal bijzonder, speciaal of geliefd zijn, maar deze bevestiging roept ook een vorm van afhankelijkheid op, die kan doorslaan in een verslaving, of zelfs een identiteitscrisis. Onze westerse cultuur stelt continue hoge eisen aan ons idee van identiteit, succes en welbehagen. Wat Ester lijkt te betogen is dat het enerzijds gezond is om een vorm van bevestiging te krijgen, om elkaar nodig te hebben, maar anderzijds ook niet ongezond is om jezelf af te zonderen voor introspectie. De derde episode in Los Angeles bouwt voor op het maatschappelijk spel waar we in opgroeien, die van het veilig verschuilen achter sociale maskers. Duidt narcisme nu op het ongegeneerd omarmen van zo’n masker of het verlangen naar ons ‘ware’ gezicht?

Het knappe van Esters documentaire is dat ze veel interessante vragen oproept tijdens het kijken, maar de laatste episode in Nederland valt met de voorgaande delen uit te toon. Haar zus Rowan mag met haar verdwijning een sterk startschot hebben gegeven, ze vormt geen sterke conclusie. Niet eens omdat vanaf minuut één al duidelijk is hoe de vork in de steel zit, maar doordat de achterliggende familiegeschiedenis van Ester juist als te persoonlijk aanvoelt: kill your darlings? Het had beter gewerkt als ze Rowan in de opening kort had aangehaald om haar daarna te kunnen loslaten, want nu voelt A Strange Love Affair With Ego te veel als één masker te veel dat gelicht moet worden.

★★★☆☆


Onderwerpen: , ,


Reageer op dit artikel