Beasts of No Nation (2015)
Netflix bestormt de filmwereld met indrukwekkend oorlogsepos

18 oktober 2015 · · Kritiek + Première

Abraham Attah en Idris Elba in Beasts of No Nation

We kennen het al een paar jaar vanuit de televisiewereld en zijn er inmiddels wel gewend aan geraakt: on-demand aanbieders die (vaak) in één keer een heel seizoen van een serie via het internet als stream aan het publiek aanbiedt. Succesnummers als Transparent (2014, Amazon) en House of Cards (2013, Netflix) zijn niet alleen door vele kijkers omarmt als topseries, maar winnen ook talloze prijzen. Sinds afgelopen vrijdag valt via Netflix nu ook een geheel nieuwe speelfilm te streamen. Dus niet eentje die ze hebben aangekocht voor hun archief, maar grotendeels zelf geproduceerd. Beasts of No Nation heet de film en het is een even heftig als indrukwekkend oorlogsepos.

Beasts of No Nation vertelt het verhaal van de jonge Agu, die in een niet nader benoemd West-Afrikaans land midden in een bloederige burgeroorlog verzeild raakt nadat zijn complete familie is uitgemoord. Hij wordt gevangen genomen door rebellen-groepering NDF, die onder leiding van ‘Commandant’ een keiharde en bloederige strijd voert met behulp van vooral kindsoldaten. We volgen ruim twee uur het tamelijk uitzichtloze gevecht van Agu en zien hem en zijn verkregen vriend en medesoldaat Strika langzaamaan ontpoppen tot gewetenloze en moorddadige soldaten, geïndoctrineerd en murw geslagen door al het oorlogsgeweld. Ondertussen voert Commandant zijn eigen strijd binnen de NDF, aangezien de leiders andere einddoelen voor ogen hebben dan de frontstrijder.

In meerdere opzichten is Beasts of No Nation een gedurfde en tegelijkertijd listige film. Gedurfd vanwege de methode van distributie (al was de film ook al op enkele filmfestivals te zien) terwijl het toch best een indrukwekkende productie betreft, al weten we inmiddels ook wel dat aanbieders als Netflix het grote geld voor hun werk niet uit de weg gaan. En in het recente verleden was een TV-film als Behind the Candelabra (2013) van kabelzender HBO ook geen misselijk project met grote namen. Gedurfd ook zeker vanwege het thema, een film rondom kindsoldaten zorgt voor vele logische obstakels, zoals het expliciet tonen van geweld aangezien er constant kinderen mee gemoeid zijn.

Dat laatste punt is meteen het startpunt van de listige positie waarin Beasts of No Nation zich bevindt. Velen zullen (en wat betreft je incasseringsvermogen zeker niet onterecht) de film als exploiterend beschouwen omdat er inderdaad veel – heel veel – bruut geweld in Beasts of No Nation zit. Toch weet de film voor het overgrote deel specifieke kritiek te vermijden, al balanceren de makers zich op een dunne draad. En dan is er uiteraard het aspect dat Beasts of No Nation een Amerikaanse productie is, die wel even laat zien hoe erg het Afrikaanse burgeroorlog-geweld is waar vele kinderen het slachtoffer van zijn. Oriëntalisme loert om de hoek en de film doet er slim aan vrijwel iedere vorm van Westerse aanwezigheid te ontwijken, waardoor het ook echt een Afrikaanse aangelegenheid lijkt zonder betweterige bemoeienis van het Westen.

Idris Elba in Beasts of No Nation

Regisseur van dienst is Cary Joji Fukunaga, meest bekend als de regisseur van het volledige en in alle opzichten fantastische eerste seizoen van True Detective (2014). Niet alleen regisseert Fukunaga de film met verve, de man is ook nog eens schrijver en cameraman – met de aantekening dat de film is gebaseerd op de gelijknamige roman van Uzodinma Iweala. En voor iemand die al zoveel op zijn bord heeft moet worden gezegd dat Beasts of No Nation een prachtig geschoten film is met enkele indrukwekkende lange shots die de ellende van het slagveld laten zien. Zeker ook niet te versmaden is het acteerwerk van de twee centrale acteurs. Idris Elba is overdonderend en bombastisch als Commandant, zijn toch al grote fysiek lijkt in de film haast reusachtig naast alle kinderen en late tieners. Maar de echte revelatie is de vijftienjarige Abraham Attah als Agu, een debuut dat je nooit zal vergeten en zo intens en realistisch dat je je bijna afvraagt of een dergelijke rol in de toekomst voor hem valt te overtreffen.

Voor doorgewinterde genrekenners van de oorlogsfilm is Beasts of No Nation een ontegenzeggelijke aanrader, maar echt origineel of baanbrekend is het nu ook weer niet; hoe vakkundig en ijzersterk de film voor het merendeel ook is. Het perspectief van oorlog door de ogen van een kind is al eerder en minstens zo bruut gefilmd, meest geniaal in het Sovjet meesterwerk Idi i Smotri (1985). De fysieke transformatie van Agu is niet zo extreem als die van de jongen in Elem Klimovs film maar qua mystiek en haast psychedelisch aspect doet Beasts of No Nation wel denken aan Idi i Smotri. Of die andere krankzinnige oorlogsfilm. Want Commandant is in wezen een samensmelting van Killgore en Kurtz uit Apocalypse Now (1979). Idris Elba weet de onverschrokken en volstrekt onverantwoorde manier van oorlog voeren van Killgore uit te beelden door bijvoorbeeld midden op straat in een spervuur van kogels richting het doelwit te lopen, maar hij is tegelijkertijd ook de ongrijpbaar mythische en haast sektarische leider die aan Kurtz herinnert.

Echt afleidend of gebrekkig is dit gelukkig nooit, te danken aan het acteerwerk en de regie. Het is bijna jammer dat de kans om Beasts of No Nation ooit het op het grote doek te zien, behoorlijk nihil is. Dit is bij uitstek een film die qua audiovisuele intensiteit op je inhakt, zelfs op het kleine scherm van je computer of televisie. Wie weet krijgt de film in Nederland nog een bioscoopuitgave – zeker als de film mogelijk mee gaat doen om de grote Amerikaanse filmprijzen in 2016. Maar hoe dan ook bewijst Netflix wederom dat het qua drama momenteel echt kan wedijveren met de grote jongens, zij het de gewaardeerde filmstudio’s of dito televisie-zenders. En dat is alleen maar goed nieuws voor de diversiteit en mogelijkheden van het wereldwijde filmaanbod.
★★★★½


Onderwerpen: , , , , , ,


Reageer op dit artikel