Bed and Sofa (1927)
Controversieel binnen en buiten Rusland

Bed and Sofa (1927)

Bevat spoilers (voor zover daar sprake van is)

Zoals Rik in zijn inleiding op de themamaand al schreef is menig Sovjetfilm onderhevig geweest aan controverse en censuur. Waren de meeste films uit de jaren 20 propagandafilms voor het Stalinisme, Bed and Sofa van filmmaker Abram Room bleek in uitzondering hierop te neigen naar maatschappijkritiek. De film die o.a. abortus en polygamie behandelt werd zelfs verboden in de Verenigde Staten en Europa.

Kolia en Liuda wonen samen in een klein kelderwoninkje in Moskou. Liuda verveelt zich stierlijk met haar huishoudelijke werkzaamheden terwijl haar man, zo optimistisch als hij is, overdag metselt om de eindjes aan elkaar te kunnen knopen. Kolia’s vriend Volodia, die hij kent van de oorlog, is naar Moskou gekomen maar kan geen woning vinden en krijgt een plekje op de sofa in het karige kamertje van het stel, waarin een foto van Stalin overigens prominent aanwezig is. Hiermee zijn twee maatschappelijke problemen geadresseerd: de sobere levensstijl en het gebrek aan woonruimte zo’n tien jaar na de revolutie.

Met drie personen in het kleine kamertje nemen spanningen toe. Liuda heeft het steeds meer gehad met haar man Kolia terwijl Volodia haar met aandacht en cadeautjes verwent. Wanneer manlief op reis gaat voor werkzaamheden slaat de vonk over en zien we hoe Liuda zich door hun huisgast laat verleiden. Hier rijst de controverse à la 1927: de driehoeksverhouding. Wanneer Kolia terugkeert en lucht krijgt van de verhouding is hij in eerste instantie laaiend maar bij gebrek aan woonruimte moet hij eieren kiezen voor zijn geld. De drie blijven onder één dak leven maar met verwisselde rollen om uiteindelijk afwisselend het bed met Liuda te delen. Dit lijkt goed te gaan, totdat ze zwanger blijkt.

Beide mannen, niet zeker van wie het kind is, dringen aan op een abortus waarvoor Liuda naar een kliniek gaat. Daar zien we nog een aantal vrouwen in misère. Wat volgt lijkt ook ongebruikelijk voor de tijd, Liuda komt voor zichzelf op bij het aanzicht van een baby en verlaat het trieste Moskou per trein, wat prachtig symbool staat voor haar bevrijding. De twee mannen zijn, na een korte verbijstering, gelukkig met hun gezamenlijk onderkomen.

Bed and Sofa (1927)

Eén van de alternatieve titels van deze film is Threesome. De film laat zien dat er in het Rusland van de jaren 20 al vrije liefde bedreven werd, waar de regisseur Abram Room kennelijk tegen wenste te ageren. Ook de vriendschap of liefde tussen de twee mannen wordt expliciet gemaakt, misschien wel het meest expliciet, aangezien Kolia Volodia tweemaal op de mond zoent. Ook het laatste shot doet een implicatie richting mannenliefde, en dat in Rusland.

Zie Bed and Sofa als een interessant inkijkje in het Moskou van de jaren 20 en de levensomstandigheden van toen. De film, die herontdekt werd in de jaren 70, staat vanwege de thematiek te boek als een pareltje in de Russische stille cinema. Los van de controverse en onconventionele thema’s voor de propagandatijd biedt Bed and Sofa vloeiend camerawerk in bijvoorbeeld een trein, mooie shots van het straatbeeld en een stadsgezicht van boven. Het acteerwerk voelt voor een stille film, waar ik eerlijk gezegd nog steeds aan moet wennen, erg natuurlijk en fijn begeleid door prachtige muziek van Sjostakovitsj.


Onderwerpen: ,


1 Reactie

  1. Rik Niks

    Opmerkelijk zo’n titel in dat tijdperk, interessant. Ga ik opzoeken, bedankt voor de tip!


Reageer op dit artikel