De rampenfilm als keiharde realiteit
United 93 (2006)

24 juni 2015 · · Kritiek + Ramp-zalig!

United 93

Vorige week schreef ik over Airport (1970) en hoe licht en vermakelijk de fictieve rampenfilm kan zijn. In het geval van een waargebeurd verhaal voelt de term vermakelijk nogal betrekkelijk. Wanneer je je als kijker realiseert dat je naar iets zit te kijken wat echt is neemt de dramatiek makkelijk toe, vooral als het om dé bekendste en grootste terroristische aanslagen van de laatste twintig jaar gaat.

De aanslagen van 11 september 2001, wie weet er niet wat hij of zij op dat moment aan het doen was? Een historisch moment wat nimmer en nooit meer uit ons collectieve geheugen gewist kan worden. Met United 93 (2006) toont Paul Greengrass ons de gebeurtenissen tijdens die ene vlucht waarin de passagiers de terroristen wisten te overmeesteren. We zien op bijna documentaire-achtige wijze hoe de kapers enigszins onrustig maar gedecideerd hun werk doen. Vlucht 93 was vertraagd waardoor er tijdens de vlucht langzaam informatie binnendruppelt onder de passagiers over de aanslagen in New York. Tegelijkertijd zien we hoe chaos en onbegrip langzamerhand de overhand krijgt bij de luchtverkeersleiding.

Deze film is tot stand gekomen met zoveel mogelijk medewerking van nabestaanden van de slachtoffers, die vlak voor het neerstorten van de vlucht nog contact met thuis konden hebben. Greengrass heeft met deze film bewust gekozen voor een zo realistisch mogelijke, bijna klinische benadering. Het zou respectloos zijn om deze film van onnodige dramatische effecten of fictieve verhaallijnen te voorzien. Wanneer de realiteit al niet te verzinnen valt hoeft een filmmaker daar niks aan toe te voegen. De absurde gebeurtenissen en het feit dat je als kijker al weet hoe het afloopt maken van United 93 een hartverscheurende maar tevens ijzersterke thriller die je op het puntje van je stoel doet zitten.

Deze film werpt wel een lastige vraag op: is deze film nou echt zo goed of komt de kwaliteit van deze film op het conto van de realiteit? Greengrass toont zich een kundig regisseur, met name tegen het einde wanneer de film steeds verder kantelt naar de gebeurtenissen in het vliegtuig en de spanning steeds ondraaglijker wordt. Toch komt het gecreëerde dramatische effect niet alleen op het conto van de filmmaker maar gaan alleen al bij het aanschouwen van de bekende beelden van het eerste in het WTC crashende vliegtuig je de rillingen over de rug, of de man achter de camera nou Greengrass heet of niet. Zoals gezegd heeft de filmmaker dit zich natuurlijk gerealiseerd. Hij koos voor een onbekende cast en hield al het onbegrijpelijke vliegverkeersjargon in de film om deze zo realistisch mogelijk te maken. De kijker weet immers donders goed wat er die dag gebeurd is en dat is toch een ongebruikelijk uitgangspunt voor een cineast. Bij nader inzien had Greengrass makkelijk iets fout kunnen doen door bijvoorbeeld een ‘Hollywoodheld’ te casten of ons eindeloos in de persoonlijke verhalen van de slachtoffers te laten delen.

United 93 is geen rampenfilm die je voor je lol kijkt, maar zeker één die zijn plaats in de (film)geschiedenis verdient en het ook nog eens aandurft om de terroristen als intelligente, hoogopgeleide, doodsbange maar desondanks heilig overtuigde mensen neer te zetten. Ongetwijfeld niet minder realistisch dan de rest van de film. Indrukwekkend.


Onderwerpen: ,


Reageer op dit artikel