Cobain: Montage of Heck (2015)
De rusteloze artiest achter het culticoon

15 mei 2015 · · Kritiek + Première

Onschuldige jaren 50-tafereeltjes in verzadigd Technicolor, van een Amerika in ontwikkeling, toen het gezin nog het kloppende hart van de samenleving was. Dan barst Nirvana’s Territorial Pissings los, terwijl de zoete beelden elkaar in steeds hoger tempo opvolgen. Tot op een gegeven moment de instrumentatie weggedrukt wordt en alleen nog het ijselijke geschreeuw van Kurt Cobain overblijft. De toon is gezet. Cobain: Montage of Heck levert een bij vlagen associatief opgebouwd portret van de getroebleerde artiest die ten onder ging aan verwachtingen, verslaving, ziekte en zelfhaat.

Montage of Heck verwijst naar een van de tapes die regisseur Brett Morgen vond in het door Courtney Love beschikbaar gestelde archief van Kurt Cobain. Een bandje met die titel bleek vervreemdende geluidscollages te bevatten, een van de vele experimenten van de altijd rusteloze muzikant, annex schrijver, annex tekenaar, annex heel veel meer. Geraakt door dit kijkje in het brein van de jonge Kurt bracht het hem op het idee tot een biografisch portret die niet het bekende levensverhaal zou vertellen, maar vooral licht zou werpen op het denken van de artiest Cobain.

Materiaal is er in overvloed, en bijna allemaal uit eerste hand: talloze schriften met Cobain’s gedachtenspinsels, tekeningen, homevideo’s uit zijn jeugd en privébeelden uit de Nirvana-tijd. Met animaties worden de vaak duistere maar ook grappige tekeningen en krabbels tot leven gewekt. Doorsneden met teksten en op muziek van Nirvana lijkt het inderdaad een weergave van een onrustige creatieve geest. Een die geplaagd wordt door negatieve obsessies, waarvan zijn lage zelfbeeld het meest terugkeert.

Het is dit in een knoop liggen met zichzelf en het zich afzetten tegen, nou ja, alles, waar menig jongere zich in die tijd zich mee identificeerde. Een icoon voor de onbegrepen puber, maar juist die status drukte weer als een molensteen op de man zelf. Het was eenvoudig en voorspelbaar geweest die tragedie uitgebreid te belichten, maar dat doet Morgen niet. Net zoals de uiteindelijke zelfmoord met een titelkaart wordt afgedaan, zonder nakaarten over het hoe en waarom.

In plaats daarvan houdt Morgen het dicht bij Cobain zelf. Het aantal talking heads is gering. Het zijn, zoals Morgen zegt, de mensen die óók bij Cobains begrafenis zouden zijn geweest als hij als een simpele conciërge was overleden. Zijn ouders (zo jong eigenlijk nog, het lijkt allemaal zo lang geleden), zijn zus, weduwe Courtney Love, bassist Krist Novoselic, een jeugdvriendin. Het zijn vooral de beelden die voor zich spreken. Dit zijn trouwens lang niet altijd even plezierige video’s. Het is me een raadsel waarom Love de schrijnende video’s vrijgegeven heeft van hun particuliere belevenissen als drugsverslaafden. Nonsensgesprekken van duidelijk onder invloed verkerende volwassenen die bovendien de zorg voor een kind hebben te dragen. Het portret van Kurt Cobain wordt er niet fraaier door, wel eerlijker.

Toch zit de film vooral ook vol poëtische momenten, als leven, muziek en visuele creativiteit associatief samenkomen. Onvoorspelbaar en grillig was het lijdend voorwerp zelf, en zo is de film bij vlagen ook. Wel wordt er erg zwaar geleund op de geschreven teksten. Als kijker voel je je af en toe ten onder gaan in de woordenvloed die maar in hoog tempo op je af blijft komen. Maar ach, misschien is ook dat een poging de kijker te verplaatsen in het rusteloze creatieve brein van Kurt Cobain.

★★★★½


Onderwerpen: , , ,


Reageer op dit artikel