De vergeten proto-slasher: Fright (1971)
Toen stalken op celluloid nog niet populair was

Fright

Het is weer oktober, horrormaand bij uitstek. Veel genreliefhebbers leven toe naar 31 oktober, de dag van Halloween en sinds 1978 een avond die synoniem staat voor horror. De klassieke gelijknamige slasher van John Carpenter heeft ervoor gezorgd dat velen op de bewuste dag een horrorfilmmarathon organiseren gevuld met stalkende moordenaars. Er is echter een onterecht welhaast vergeten slasher die dit jaar absoluut niet zou misstaan in het programma. Niet alleen dat, het is een film die alle kenmerken van het nu zo uitgekauwde slashergenre bezit maar ruim voor al die bekende films uitkwam. Het jaar is 1971 en de film heet Fright.

Een babysitter alleen in huis, de avond valt, en de jonge vrouw in kwestie wordt in en rondom het huis waar ze centjes bijverdiend geterroriseerd door een krankzinnige moordenaar. Het klinkt allemaal zo ontzettend cliché en dat is het ook, maar laat dit nu net een van de eerste films in diens soort zijn. Susan George (die overigens hetzelfde jaar minstens zo heftig werd bejegend in Straw Dogs) speelt de onschuldige Amanda, een jonge vrouw die op het kind gaat passen van een wat curieus stel. De vrouw des huizes – gespeeld door Honor ‘Pussy Galore’ Blackman – doet erg mysterieus bij vertrek en al gauw blijkt dat haar ex-man de psychopaat in kwestie is en net ontsnapt is uit een plaatselijke inrichting. Wederom, het klinkt allemaal zo bekend en Carpenters Halloween kent zelfs een bijna identieke opzet.

Het is met dit soort blauwdrukken altijd lastig om te bepalen waar nu werkelijk de oorsprong ligt. Zo had je immers in 1960 Psycho en Peeping Tom, twee legendarische horrorfilms met duidelijke invloeden op de latere slashers. En eind jaren zestig, begin jaren zeventig kenden vele gialli ook al mysterieuze moordenaars, bloederige slachtpartijen en geïsoleerde locaties. Toch wordt Halloween door velen gezien als de ultieme slasher waar alle andere soortgelijke films afstammelingen van zijn, terwijl zelfs voor Amerikaanse begrippen al vier jaar daarvoor typerende horrorfilms als Black Christmas en The Texas Chain Saw Massacre in de bioscoop te zien waren. En zeker gezien de opbouw en verhaallijn van Fright zou het op zijn minst respectvol zijn dat de film meer aandacht en eer krijgt als proto-slasher en inspiratiebron voor Halloween en talloze andere producties.

Susan George in Fright

Zou het komen omdat Fright een Britse productie is en slashers over het algemeen vooral bekend staan als typisch Amerikaans genrewerk? Aan de acteurs ligt het niet, Susan George en Honor Blackman zijn immers best bekende namen en ook de regisseur is in dit geval geen volslagen onbekende: Peter Collinson regisseerde een paar jaar hiervoor het vermakelijke en beroemde The Italian Job (1969). Een sterk argument is dat de meer bekende slasher films en reeksen zo’n ongelooflijke naamsbekendheid hebben dat er niet mee te concurreren valt. Iedereen kent Halloween, iedereen kent ook Friday the 13th (1980) en een latere generatie bracht de tienerjaren door met Scream (1996). Een op zichzelf staande Britse film uit 1971 valt dan niet op en het genre was toen ook nog niet sexy en garant voor gigantische bezoekersaantallen.

En laten we eerlijk zijn: Fright is zeker geen meesterwerk en ondanks de geringe speelduur van nauwelijks anderhalf uur best wel traag. Daarnaast is de subplot buiten de terreur in het huis niet al te interessant en ondanks dat Collinson had bewezen goed met komedie om te kunnen gaan, missen de grappige momenten een beetje de boot. Maar zodra het verhaal zich verplaatst naar het huis waar Amanda is – en gelukkig is dit voor het overgrote deel het geval – overtuigt Fright volledig als horrorfilm. Fraaie camerastandpunten en bewegingen, spannend opgebouwde scènes met de onvermijdelijke fake scares en niet in de laatste plaats de vijand. Net als Michael Myers in Halloween heeft de moordenaar een achtergrondverhaal en het wordt ook wel netjes uit de doeken gedaan met onder meer een aantal intrigerende visuele vondsten, maar eigenlijk doet het er niet toe. Dit is geen mysterie, maar een ouderwetse slasher waar de moordenaar moorden pleegt en voor voel- en zichtbare dreiging zorgt; wie, wat en waarom doet nauwelijks ter sprake.

Fright

Het blijft wat vreemd dat een film als Fright niet beter bekend staat als een van de eerste essentiële slashers. Het is namelijk in tegenstelling tot zoveel slashers uit vooral de jaren tachtig ook echt een goede film, geen dertien-in-het-dozijn en uiteindelijk dodelijk saaie moordcyclus bevolkt met oerslechte acteurs. Fright kent voldoende spanning, zorgvuldige opbouw en zeker in de tweede helft echte terreur. Bekijk de film bijvoorbeeld samen met latere formule-slashers en zie de film dan vooral binnen de context dat ondanks dat alle verhaaltechnische en visuele ingrediënten aanwezig zijn, het nog echt jaren zou duren voordat slashers met vrachtladingen uit de Amerikaanse studio’s kwamen rollen. En bepaal dan of voor jou ook het aloude adagium van goede horror opgaat: less is more. Het is te hopen dat in de toekomst Fright uit de relatieve vergetelheid opstaat en terecht wordt erkend als een overtuigend vroeg voorbeeld van een subgenre dat zoveel missers kent.


Onderwerpen: , , , , ,


Reageer op dit artikel