IDFA 2015 (4): homo’s en moslims
Oriented en A Sinner in Mecca

26 november 2015 · · IDFA 2015 + Kritiek

Homo’s en moslims. Ze hebben het beide niet makkelijk in onze heteronormatieve, religieus seculiere samenleving, maar ze maken het elkaar ook niet makkelijk. De radicale islam is notoir homofoob, en anderzijds zijn veel homo’s dan weer islamofoob vanwege deze gewelddadige uitwassen. Op het IDFA draaien twee films over een groep mensen wiens identiteit schippert tussen deze culturen: homomoslims.

Oriented (2015)

De titel van de film Oriented geeft de tweeledigheid van zijn hoofdpersonen al aan: ze zijn Palestijns (dus ‘oriëntaal’), en zijn van de homoseksuele ‘oriëntatie’. De moeilijkheid deze twee werelden met elkaar te verenigen staat centraal: Khader heeft een Joodse vriend maar de verschillen tussen de twee leveren problemen op, Fadi is een Palestijns Nationalist die tot zijn eigen ergernis op Joodse jongens blijft vallen en Naeem is nog niet uit de kast naar zijn conservatieve ouders.

De drie maken samen politieke muziekvideo’s en maken deel uit van het nachtleven in de clubs van Tel Aviv. De film kabbelt op een prettige manier voort en smeed alledaagse scènes uit het leven van deze twintigers op losse manier aan elkaar. Deze losheid is aan de ene kant een kracht, want je krijgt werkelijk een inkijkje in de dagelijkse beslommeringen van deze jongens, maar aan de andere kant is het ook een zwaktebod.

Want slechts bij vlagen komt het hoofdthema van de film naar boven borrelen: de scènes waarin Naeem de confrontatie met zijn familie opzoekt zijn intens, en ook de worsteling van Fadi rondom de botsing van zijn politieke idealen en zijn verliefdheid leveren een aantal dramatisch sterke scènes op. Op deze momenten krijgt de film een urgentie die beklijft. Maar vaker kiest regisseur Jake Witzenfeld voor de vrolijke avonturen van de vriendengroep, waardoor de film uiteindelijk afloopt zonder een gevoel van afronding. Hij heeft interessante mensen gevonden, maar heeft nog geen verhaal. En wanneer de drie hoofdpersonen zoveel te vertellen hebben is het jammer dat ze niet het podium krijgen om het woord te doen.

★★★☆☆

A Sinner in Mecca (2015)

A Sinner in Mecca krijgt op het moment van schrijven een mooie 3.9/10 op IMDb. Het is niet duidelijk of de kritiek op de film afkomstig is van Amerikaanse conservatieven (want een islamitische homokunstenaar is hun ergste nachtmerrie) of van conservatieve moslims: want regisseur Parvez Sharma begaat twee doodzondes in de ogen van de (radicale) islam tijdens het maken van zijn film. Hij is homo, waar de doodstraf op staat in Saoedi-Arabië, en hij filmt zijn Hadj (pelgrimstocht) in Mekka, waar ferme gevangenisstraffen op staan.

Want een 3.8 is een onterecht cijfer, al is het alleen maar vanwege de journalistieke waarde: zo’n duidelijke inkijk in Mekka kregen we niet eerder, en de beelden die Parvez Sharma naar buiten heeft weten te smokkelen zijn ontluisterend. De commercie heeft ook in Mekka toegeslagen, waar een Starbucks op 400 meter van de Kaaba staat, maar wel één met aparte secties voor single mannen, single vrouwen en koppels. Of wanneer hij de Vlakte van Arafat bezoekt, één van de onderdelen van de Hadj, waar zo ontzettend veel afval gedumpt wordt door de toeristen dat het een vuilstortplaats lijkt te zijn geworden.

Sharma stelt dan ook kritische vragen over wat er is gebeurd met zijn religie. Zijn pelgrimstocht was bedoeld voor hem om in het reine te komen met de botsing tussen zijn geaardheid en religieuze overtuiging, maar levert hem vooral inzichten op over de huidige misstanden binnen zijn geloof. De machteloosheid ten opzichte van radicalisering enerzijds en commercialisatie anderzijds sterkt hem in zijn persoonlijke geloof, maar levert onvrede op met de Islam als instituut.

Uiteindelijk is A Sinner in Mecca daarmee een bijzondere mix geworden tussen dagboekfilm, journalistiek verslag en essayfilm over culturele botsingen. Dat de drie vertelvormen niet altijd van elkaar te scheiden zijn maakt de film des te sterker: de meest politieke films zijn vaak ook het persoonlijkst. Parvez Sharma omschreef zijn debuutfilm A Jihad for Love (2007) als zijn coming out als homo, en deze film als zijn coming out als moslim. Voor homo’s maakt de film veel inzichtelijk over de islam en voor de moslims is het een inkijkje in het innerlijk leven van een homoseksueel. Hopelijk reikt de film ver voorbij deze twee groepen, want dit pamflet voor de gemarginaliseerden in de samenleving verdient het om gezien te worden.

★★★★½


Onderwerpen: , , , , ,


Reageer op dit artikel