IFFR 2015 #8: Miike, hou je vast!

30 januari 2015 · · Filmfestival + IFFR 2015

Een nieuwe film van Takashi Miike is vaste prik op het festival, en op enkele edities draaien er twee of meer nieuwe films van de Japanse snelfilmer. Ook dit festival draaien er twee titels, het kleurrijke en uitzinnige, As the Gods Will, en het duistere en sober opgezette Over Your Dead Body.

As the Gods Will (2014)

As the Gods Will combineert de kleurrijke kinderlijke kant van Takashi Miike (Yattaman, Zebraman, The Mole Song) met de bloederige, uitzinnige kant (Audition, Dead or Alive), zoals hij eerder deed in bijvoorbeeld Happiness of the Katakuris. Ondanks dat de film de regels volgt van de slasher valt het met het bloedgehalte, gezien andere titels van Miike wel mee. De speelsheid en krankzinnigheid van zijn werk zijn echter wel in grote getale aanwezig.

As the Gods Will volgt het stramien van survival horror films als Saw, Battle Royale en Cube, waarbij een groep mensen wordt opgesloten in een beperkte omgeving en met elkaar moeten strijden om te overleven. De opdrachten zijn dit keer echter een stuk minder grimmig in toon, want deze bestaan uit geperverteerde versies van kinderspelletjes, opgedragen door monsterlijk grote snuisterijen uit Japanse toeristen-shops. Takashi Miike had altijd al iets van een folklorist in zich, aangezien de vele verwijzingen naar de demonen uit Japanse volksverhalen in zijn andere film, maar het is voor het eerst dat hij de nationale “signifiers” bloederige wraak laat uitoefenen op niets vermoedende scholieren. Na As the Gods Will zal je niet meer hetzelfde kijken naar spelletjes als “Annamaria Koekkoek”, “Buskruit” en “Zakdoekje Leggen”, die hier in Japanse variatie terugkeren.

Het zichtbare plezier waarmee Miike de onschuldig ogende totems bloederig laat huishouden werkt aanstekelijk, en is wederom een bewijs dat Miike weet hoe je CGI en special effects het best kunt gebruiken. De monsters zijn namelijk onmiskenbaar nep, glorieus foute animatiefiguren. Nergens wordt geprobeerd de figuren een mate van realisme mee te geven, maar het artificiële uiterlijk wordt juist opgevoerd. Zeker later in de film wordt duidelijk dat de film énige mate van media-kritiek bevat, en de geanimeerde horrorfiguren passen in het idee dat het Freudiaanse id van de Japanse popcultuur niet in toom valt te houden. Ik wacht op de Nederlandse versie waarbij Delftsblauwe snuisterijen en de figuren van de Fabeltjeskrant moorddadig huishouden in Amsterdam.

Het grote minpunt van de film is ook te linken aan de popcultuur. Ondanks het slimme commentaar op paradepaardjes van de media, vervalt de film zelf ook in wat tergende kantjes van de blockbuster, namelijk de grote hang naar uitleg. Regelmatig vindt er een visueel symbool plaats, waarna de protagonist deze eerst nog eens uitlegt aan het publiek, vervolgens een flashback te zien krijgen die het punt nogmaals onderstreept, waarna iemand nog eens uitlegt hoe de flashback het driemaal eerder gemaakte punt illustreerde. Zelfs Christopher “Mr. Exposition” Nolan maakt het niet zo bont, en dit is een storende zonde die hard door de cinema-Goden bestraft mag worden.

★★★☆☆

Over your Dead Body (2014)

Waar As the Gods Will een Japanse film is inhoud, en een Amerikaanse film in uitvoering, daar is Over Your Dead Body door en door Japans. De plot is gebaseerd op bekende Japanse folklore, en de uitvoering is ook ongekend Japans: een groot gedeelte van de film speelt zich in een theater af, en de film is traag in opbouw, hyper-symbolisch, en kent een door terugkerende motieven gekenmerkte structuur. Over Your Dead Body combineert de Japanse theater-traditie, met de meer lyrische kant van Miike’s oeuvre, en klassieke geestverhalen als Kwaidan. Net als As the Gods Will is het een film met een eigen smoel, maar hier vertaalt zich dat ook in de vertelwijze wat de film ten goede komt.

Een theatervoorstelling over een samurai die moet kiezen tussen twee vrouwen, met dodelijke gevolgen, vind zijn weerslag in de realiteit, wanneer de hoofdrolspeler vreemdgaat met de understudy van zijn vriendin. Een spel met identiteit en realiteit ontvouwt zich langzaam, met voor de Miike bekende bloederige en nare gevolgen. Het toneel verandert langzaam in een nachtmerrie, en Miike laat uiteindelijk de pretentie van een toneelverfilming varen voor pure maar sfeervolle grand guignol.

Aanvankelijk begint Over Your Dead Body namelijk traag, met de eerste akte van het dagelijkse leven van de hoofdrolspeler even normaal als de eerste akte van het toneelstuk. Er wordt geduld van de kijker gevraagd, zeker omdat de eerste akte in wezen bestaat uit mensen die een toneelstuk oefenen in kunstmatige decors. De naturelle opzet is met opzet. Wanneer de kunstmatige decors langzaam steeds uitzinniger en duisterder worden, blijkt dat Miike de kracht van sfeervolle horror met weinig opsmuk wel degelijk verstaat. De sets zijn prachtig in hun minimalisme, en dragen bij aan de sprookjesachtige sfeer van Over Your Dead Body. Echt eng wil het niet worden, maar Miike bewijst wederom een stilistisch kameleon te zijn met twee wild verschillende films in twee wild verschillende toonaarden. As the Gods Will is een bloederig actiespektakel dat oogt als een auto-ongeluk in een snoepwinkel, Over Your Dead Body is relatief klein gehouden art-drama met een grand guignol twist.

★★★★☆


Onderwerpen: , , ,


Reageer op dit artikel