IFFR 2015 (Slot): Vrouwen met touwen (plus ranglijst).

1 februari 2015 · · Filmfestival + IFFR 2015 + Kritiek

Soms wordt een double-bill je letterlijk in de schoot geworpen, en begin je je af te vragen of de programmeurs bewust thematische tweelingen hebben geprogrammeerd. Wat is namelijk de kans dat er twéé films draaien op één festival, waarbij een sadomasochistische relatie ontstaat tussen twee vrouwen?

Das Zimmermädchen Lynn (2014)

Het kamermeisje Lynn bouwt haar leven op volgens een vast stramien. Ze doet dagelijks precies dezelfde dingen thuis, en ook haar werk als kamermeisje bestaat uit vaste routine. Ze heeft een vorm van OCD, waarbij alles proper moet zijn, en volgens dezelfde regels moet gebeuren, en ze zit waarschijnlijk ook ergens op het spectrum. Onderdeel van haar vaste stramien is een vorm van voyeurisme, waarbij het kamermeisje elke woensdag onder het bed van een gast gaat liggen, en deze observeert. Bij een van deze voyeuristische sessies stuit Lynn op een dominatrix, genaamd Chiara. Lynn, die in wezen in al haar doen en laten op zoek is naar menselijke contact, besluit Chiara te bellen, en de relatie die ontluikt haalt Lynn’s leven hopeloos door de waar.

Das Zimmermädchen Lynn is het sterkst in de eerste helft, waarin we de routine van Lynn leren kennen en hoe ze deze telkens op subtiele wijze aanpast om de nieuwe mogelijkheden op haar pad te benutten. Op een gegeven moment breekt het doorbreken van het stramien Lynn op, zeker wanneer de relatie met Chiara onvermoede kanten begint te krijgen, en wordt de film ongrijpbaarder. Tegen het einde worden er enkele suggesties gedaan over de aard van de problemen en seksuele interesses van Lynn die enigszins problematisch zijn, en die overkomen als een heteroseksueel onbegrip voor seks die buiten de norm valt. Gelukkig valt deze narratieve misstap ook te verklaren als één van de manieren waarop Lynn seks, liefde en regels met elkaar verward.

Ondanks die lichte misstap aan het einde is Das Zimmermädchen Lynn een verrassend lichtvoetig portret van een vrouw met problemen. De film is, tot het einde, een mooi portret van iemand met psychische problemen en avontuurlijke seksuele fantasieën, en is niet exploitatief in de aanpak van deze onderwerpen. Sterker nog, in plaats van te gaan voor sensatie, is de stijl van de film even klinisch en berekend als Lynn’s gedetailleerde schoonmaakwerk. Een film over sadomasochisme dus, die verrassend schoon en subtiel aanvoelt, in plaats van de schmutzige en donkere plekken die normaal langskomen als clichèbeeld.

★★★½☆

The Duke of Burgundy (2014)

Das Zimmermädchen Lynn ontweek de clichès rondom sadomasochisme: geen zweepjes, nauwelijks touw, geen fetisjobjecten, geen donkere kelders, korsetten en leren pakken. The Duke of Burgundy, daarentegen, is ongegeneerd fetisjistisch. De touwen, schoonmaaksterkostuums, leren korsetten en grote laarzen komen allemaal langs, ondanks dat veel van de werkelijke seksuele activiteit achter gesloten deuren plaatsvind.

The Duke of Burgundy suggereert heel veel met geluid, wat niet verbazingwekkend is aangezien regisseur Peter Strickland eerder Berberian Sound Studio maakte, een film over een geluidstechnicus voor Italiaanse genre-films. Ook The Duke of Burgundy is een ode aan de Europese genre-film, al gaat het hier voornamelijk om de Europese porn chique van regisseurs als Jess Franco, Radley Metzger, Jean Rollin, Tinto Brass en Walerian Borowczyk. De stijl van de film is gothisch ten top, het kleurgebruik en gebruik van licht sfeervol en lyrisch, de editing is experimenteel en associatief.

Stilistisch gezien is The Duke of Burgundy een meesterwerk. Naast de perfecte pastiche van de porn chique zit er ook een bepaalde poezië in de stijlmotieven en fetisj objecten. Alle personages in de film zijn bijvoorbeeld vrouwen, en iedereen verzamelt vlinders, waaronder de Duke of Burgundy uit de titel. Meubels spelen een rol, en sleutelgaten. Kaarslicht verlicht donkere gangen, en overdag brand de zon door de herfstbladeren heen. De mate van visuele pracht en praal werkt opwindend, en Strickland heeft door hoe festisjen ingegeven worden door het oog. The Duke of Burgundy is het toppunt van cinema als voyeurisme. Strickland kent de kracht van film door en door, en is ook op de hoogte zijn filmgeschiedenis, getuige de ode aan Stan Brakhage’s Mothlight en een aantal korte films van Jan Svankmajer.

Maar als The Duke of Burgundy slechts een stijloefening zou zijn, dan zou de film in wezen niet zo veel verschillen van zijn goede, maar niet meesterlijke Berberian Sound Studio. Wat The Duke of Burgundy een ongekend meesterwerk maakt, is de emotionele verhaallijn waar de stijlmotieven en kenmerken in dienst van staan. Teruggebracht tot de essentie is The Duke of Burgundy een film over relaties, en hoe relaties bestaan uit geven en nemen. Wanneer deze machtsverhouding scheef groeit, de ene meer neemt dan de ander kan geven, komt er tragiek om de hoek. Alle fetisj-spelletjes kunnen niet verhullen dat de relatie in The Duke of Burgundy giftig is. De tragiek van de relatie maakt indruk, en de stijlmotieven staan in dienst daarvan. De vlinders bijvoorbeeld, illustreren op sterke wijze de transformatie die de personages doorgaan. Ook de film transformeert: we zien geregeld een sequentie aan kinky spelletjes terugkeren. Maar elke keer is de betekenis verschoven, door wat we weten over de relatie. Strickland kent de kracht van herhaling, en blijft ons telkens hetzelfde tonen, met een volledig andere betekenis. Wat in het begin van de film een ontdekking is voor de kijker, is aan het einde hartverscheurend.

★★★★★

Rangschikking van films op het IFFR (inclusief al eerder geziene titels) van hoog naar laag:

Uitstekend:
The Duke of Burgundy
Jauja
Above and Below
From What is Before
Girlhood
Angels of the Revolution
Final Flesh
The Normal Heart
Swandown

Gemiddeld:
Beyond Clueless
Ich Seh, Ich Seh
Tokyo Tribe
Impressions of a Drowned Man
Life Itself
Over Your Dead Body
Electric Boogaloo: The Wild, Untold Story of Cannon Films.
Heaven Knows What
The Reaper
Cavalo Dinheiro
Laggies
Wir Sind Jung. Wir Sind Stark
Das Zimmermädchen Lynn
Belluscone. Una Storia Siciliana
When Marnie Was There
As the Gods Will
Bitter Lake
La La La At Rock Bottom
Stinking Heaven
Charlie’s Country
Speed Walking
La Meraviglie

Slecht:
Still Alice
German Angst
Kingdom of Dreams and Madness
La Obra Del Siglo
I Swear I’ll Leave This Town
Catch me Daddy
Fires on the Plain
Videophilia (and other viral syndromes)
Bridgend
Turist


Onderwerpen: , , ,


2 Reacties

  1. Rik Niks

    Videofilia echt zo slecht? Waarom?

  2. Theodoor Steen

    Technisch incompetent: huur een goede editor, cameraman, geluidstechnicus en denk aan de belichting. De hyperactieve editing-trukjes (ondanks enkele indrukwekkende scènes) weten niet te verhullen dat het budget niet toereikend was om een visueel competente film te maken, noch iets te maken van een verhaal dat volstrekt onzinnig is, en extreem rudimentair in gender-politiek en moraliteit.


Reageer op dit artikel