IFFR 2015 #1: de jonge jaren.

22 januari 2015 · · Filmfestival + IFFR 2015

Het IFFR bestaat dit jaar 44 jaar, en heeft dus de middelbare leeftijd al lang en breed bereikt. Het IFFR promootte deze editie echter met een landelijke preview van een film over de tienertijd. Het Franse Girlhood, dat qua titel knipoogt naar Richard Linklaters Boyhood, is een unieke, mooie voorzet voor het festival, waar nog meer films draaien die iets te zeggen hebben over tieners. Omdat ik zoals elk jaar met thematische duo’s werk bij het bespreken van festivalfilms, trap ik het festival af met de vormende jaren van het mensenleven: ik bespreek de coming of age-drama’s Kapgang en Girlhood.

Kapgang (2014)

Ondanks dat Girlhood met de titel knipoogt naar Linklater, is Kapgang, a.k.a Speedwalking, qua sfeer meer een broertje van het Amerikaanse indie-succes. De film van Nils Arden Oplev, bekend van de eerste (Deense) verfilming van The Girl With The Dragon Tattoo, probeert ook met deze film een statement te maken over het opgroeien van jongens, en ook hier wordt getracht alle pieken en dalen aan te stippen. In de thematische ratjetoe vinden we onder andere dode ouders, mishandeling, vreemdgang, prostitutie, familieruzie’s, biseksualiteit, sport, tienerliefde, katholicisme, seks, dronkenschap, rouwverwerking, nationaliteit en opgroeien in de jaren ’80.

Ondanks de soms heftige, soms lichtvoetige thematische ijkpunten voelt Kapgang niet loodzwaar aan. Sterker nog, de film voelt regelmatig te vluchtig. In een poging om de constant veranderende hormonale achtbaan van de puberteit te vangen neemt de film weinig tijd om stil te staan bij de consequenties van enkele van de gebeurtenissen, maar word er vrij snel overgestapt naar nieuwe narratieve ontwikkelingen of luchtige terzijdes. In een sneltreinvaart banjert de film door de plot, als de sport (snelwandelen) waar de titel naar verwijst. Aan de ene kant zorgt dat er voor dat het einde zich aandient voor je er erg in hebt, aan de andere kant betekent het dat het einde abrupt voelt en géén van de thematische lijntjes op bevredigende wijze word afgerond.

De poging om zoveel narratieve ballast in anderhalf uur samen te vatten breekt de film op, en in plaats van een universele inkijk in tienerproblemen wordt de film vooral een allegaartje van onafgewerkte plotjes. De fantasieloze regie helpt ook niet mee om van de film een bevredigend geheel te maken, ondanks het sterke werk van de acteurs en een aantal fijne, uit het leven gegrepen, momenten. Ondanks dat ik niet de grootste fan ben van Linklater’s Boyhood begreep die regisseur dat je, wil je een jongensleven op film vatten, je de narratieve ballast soms los moet laten, en het gewicht bij de kleine momenten moet leggen. Kapgang mist die kans, en uiteindelijk is de film vlees noch vis.

★★☆☆☆

Girlhood (2014)

Hoe anders is Celine Sciamma’s Girlhood, een film die voor mij compleet uit de lucht kwam vallen, aangezien ik niet geheel onder de indruk was van het vorige werk van de regisseur. Girlhood is echter raak vanaf de eerste momenten, en blinkt uit waar Kapgang faalde. Ondanks de titel is de film namelijk geen universeel statement over wat het is om een tienermeisje te zijn, maar een zeer specifiek verhaal waar de belevenissen van de protagonist voelen als háár unieke verhaal.

Hoofdpersonage van Girlhood is de jonge, donkere meid Mariame, die opgroeit in de banlieue’s onder toezicht van een semi-afwezige moeder en een gewelddadige broer. Ze vind, wanneer ze resoluut wordt afgewezen door het onderwijssysteem, haar heil bij een aantal jonge meiden onder leiding van de rebelse Lady, en wordt Vic gedoopt. De straatgevechten en kleine diefstalletjes wegen niet op tegen de camaraderie en uitvlucht die Lady en haar vriendinnen aan Vic bieden, ondanks dat het hangen op straat weer een gehele eigen set aan regels met zich meebrengt.

Het knappe van Girlhood is dat het hoofdpersonage dingen doet die haar onsympathiek zouden kunnen maken, maar dat de film constant duidelijk weet te maken waarom Vic doet wat ze doet. De euforie van de vriendschap is voelbaar, en ook bij latere, op papier weinig verklaarbare plotontwikkelingen, weet Sciamma duidelijk te maken waarom Vic doet wat ze doet op visuele wijze.

Daarbij is Girlhood geholpen door fantastische editing en camerawerk, van een kaliber dat nog niet op deze wijze aanwezig was in debuutfilm Water Lillies. Door simpele pans, en een groot scala aan close-ups, wordt beeldend duidelijk gemaakt wat er in het hoofd van Vic omgaat, en worden woorden van ondergeschikt belang. Een masterclass in visueel vertellen.

Eveneens van belang is hoofdrolspeler en debutante Karidja Touré, die een weergaloze eerste rol neerzet. Ze schakelt moeiteloos tussen de schuchtere en verlegen eerste fasen van vriendschap naar een weerbarstigheid en rauwheid die later in de film een rol gaat spelen. Regelmatig zijn deze twee uitersten zelfs verenigd in een enkele blik of beweging. Puur met lichaamstaal en blikken weet Touré de innerlijke wereld van Vic naar buiten te brengen. Waar mensen lovend waren over Adèle Exarchopoulos in La Vie d’Adele, daar verdient Karidja Touré minstens evenveel lof, want we praten ook hier over de doorbraak van een jonge Franse actrice. Bewijs van de masterclass in acteren is enkel al het laatste shot, dat eindigt op een weergaloze noot, die ondergetekende bijna in applaus deed uitbarsten. Girlhood kwam als een donderslag bij heldere hemel, op positieve wijze, vanwege de geringe verwachtingen. Nu al één van de beste films van het IFFR.

★★★★½


Onderwerpen: , , , , , ,


2 Reacties

  1. Fedor Ligthart

    Je had het over het vorige werk van regisseuse Celine Sciamma, maar heb je Tomboy wel gezien? Dat is voor mij de grote reden waarom ik zo naar Girlhood uitkijk.

  2. Theodoor Steen

    Volgens mij had ik Tomboy gezien, maar ik zie hem nu in retrospect nergens terug in mijn whatiwatch. In elk geval, als ik hem gezien heb, dan is hij niet blijven hangen. Als ik hem niet gezien heb, dan heb ik niks gezegd. In ieder geval gaat hij op de kijklijst voor een herkennismaking of een eerste kennismaking.


Reageer op dit artikel