Major Boobage: Metal Hurlant op het witte doek
Over ruimtestrippers en invloedrijke strips.

24 december 2015 · · Salon Galaxy

Op 25 mei 1977 kwam Star Wars: Episode IV- A New Hope (1977) uit. De film ontketende de terugkeer van de space opera als genre dat geld in het laatje bracht. Een maand daarvoor keerde de space opera echter al terug in de VS als een undergroundfenomeen, met het uitbrengen van het eerste nummer van stripblad Heavy Metal. De space opera leefde weer in Amerika, maar het begon langer geleden, niet ver hier vandaan. In Frankrijk om precies te zijn.

In december 1974 verscheen het eerste nummer van Metal Hurlant (Schreeuwend Metaal). Al vroeg maakten bekende namen als Jean “Moebius” Giraud (tevens een van de oprichters), scifi-erotica-tekenaar Richard Corben, H.R Giger en filmmaker/ schrijver Alejandro Jodorowsky werken voor het stripblad. De huisstijl: space opera, aangelengd met een flinke dosis psychedelica en erotiek. De formule sloeg aan en de eerste paar jaargangen werden later nagenoeg ongewijzigd uitgegeven als Heavy Metal in Amerika.

De focus verschoof bij Heavy Metal in Amerika al snel naar de meer commerciële aspecten, dus een focus op geweld en erotiek en niet op esoterie. Dit was goed te zien in de filmfranchise die stoelde op de Amerikaanse incarnatie. De animatiefilm Heavy Metal (1981) volgt trouw een aantal verhalen van de strip, maar mist het rauwe rafelrandje en de stilistische hoogstandjes die de oorspronkelijke stripverhalen zo goed maakten. De marketing focuste vooral op de twee grote planeten op de voorgevel van de protagoniste, wat onder andere nog een fantastische South Park-parodie opleverde.

Toch bleken mensen fan van de ‘major boobage‘ waar de film op stoelde. Onder hen Kevin Eastman, de bedenker van de Teenage Mutant Ninja Turtles, die het blad in 1992 opkocht en de koers nog meer richting ruimteseks stuurde. Ook de tweede film in de franchise, gemaakt onder zijn bezieling, stoelde stevig op de voorgevel van de hoofdpersoon, toevalligerwijs visueel gebaseerd op Eastman’s eigen vrouw Julie Strain, een (softporno-)actrice. Eastman schreef zelf het script, dat niets te maken had met de oorspronkelijke strip.

Wie écht wil weten wat de invloed is van Metal Hurlant en Heavy Metal op de filmwereld hoeft niet verder te kijken dan een aantal van de grootste science fiction-films en space opera’s van de afgelopen veertig jaar. Het invloedrijkste verhaal in de reeks is misschien wel The Long Tomorrow van Dan O’Bannon (scriptschrijver van Alien (1979)) en Moebius. De ontwerpen van The Long Tomorrow worden door Alien-regisseur Ridley Scott genoemd als inspiratiebron voor de vormgeving in Blade Runner (1982). John Carpenter, eveneens een vriend van O’Bannon, noemde het een voorloper van Escape from New York (1981), en George Lucas liet de droid launchpad in Star Wars: Episode V- The Empire Strikes Back (1980) direct namaken uit de strip.

Dan O’Bannon en Moebius blijken dus de verbindende schakel voor enkele van de grootste films van de jaren zeventig en tachtig. De mannen ontmoetten elkaar tijdens het werken aan Alejandro Jodorowsky’s onafgemaakte filmversie van Frank Herbert‘s boek Dune. Moebius en Jodorowksy kenden elkaar daarvoor al goed: Jodorowsky’s was één van de belangrijkste stemmen van Metal Hurlant, die zijn heil zocht in strips toen hij zijn eigen films maar niet van de grond kreeg. Na het falen van Dune werkte Jodorowsky nauw samen met de grafisch designers voor zijn eigen strips. Diezelfde tekenaars werkten later mee aan allerlei films als Star Wars V en VI, Alien, Blade Runner en The Fifth Element (1997), waarin de invloed van Dune goed zichtbaar was.

Jodorowsky spande overigens een rechtszaak aan tegen Luc Besson omdat The Fifth Element te veel gestoeld zou zijn op het stripboek The Incal, dat hij maakte met Moebius. Hij verloor de rechtszaak: voordat Moebius wist waar de film over ging leverde deze designs aan Besson, wat de geloofwaardigheid van de rechtszaak van zijn vriend niet ten goede kwam. Moebius leverde ook designs voor Tron (1982) en The Abyss (1989) en wordt door Hayao Miyazaki genoemd als de hoofdinspiratie voor Nausicaä of the Valley of the Wind (1984).

Moebius maakte ook de film Time Masters (1982) met animatiekoning René Laloux, die met andere Metal Hurlant-artiest Caza ook Gandahar (1988) maakte. Ook striptekenaar Enki Bilal kluste bij als regisseur, met budgetbaktitel Immortels(2004) als bekendste van zijn films. De vreemde lowbudget space opera van voornoemde films is echter meer in de geest van Metal Hurlant dan alle directe Hollywood-adaptaties.

De eigenzinnige stijl van Metal Hurlant, en Heavy Metal in haar verlengde, blijft Hollywood echter inspireren. In 2009 werd er nog gesproken over een nieuwe Heavy Metal-film met segmenten door zelfverklaard fans James Cameron, David Fincher, Zack Snyder, Guillermo Del Toro en Gore Verbinski, wier werk schatplichtig is aan Metal Hurlant. Het ging helaas niet door. Robert Rodriguez is al jaren van plan een televisieserie te maken rondom de franchise, zonder succes. Andere filmmakers en schrijvers die zich lieten inspireren door de reeks zijn De Wachowskis, Alex Garland, Edgar Wright en Alex Proyas.

Wat deze filmmakers en schrijvers bijna allemaal gemeen hebben is een hang naar meer esoterische science fiction, waarin een barokke stijl gecombineerd wordt met filosofische kwesties. Toch blijft Hollywood bij Heavy Metal vooral seks zien. De voornoemde film van James Cameron, David Fincher en andere sterauteurs ging niet door omdat Hollywood bang was dat de film met een R-rating te weinig publiek zou trekken. In een tijdperk waarbij sexappeal minder belangrijk wordt dan mass appeal en zowel conservatieve als progressieve kijkers seks in film afzweren, lijkt Heavy Metal een té controversiële keuze voor een grote Hollywoodfilm.

Maar laat je de seks weg dan blijft er weinig nieuws meer over. Want Heavy Metal is leeggeplunderd door alle fans: een film als Jupiter Ascending(2015) gemaakt door superfans, komt voor veel mensen over als clichématig (en ridicuul). Het is een situatie met enkel verliezers: haal je sex-drugs en rock ‘n’ roll weg uit Heavy Metal dan heb je slechts nog de clichés van dertig jaar plundering door fanboys. Geef je Heavy Metal haar rauwe randje terug, dan wil niemand geld er aan kwijt. Voor de papieren versie van Heavy Metal, door de jaren heen verworden tot een semi-pornografische aftrekpleister voor ruimteavonturen, is er echter weer hoop. Superfan Grant Morrison, een god onder stripboekauteurs, neemt vanaf Februari 2016 de touwtjes van de reeks over. Nu is het wachten op een sterregisseur die hetzelfde weet klaar te spelen.


Onderwerpen: , , , , , , , , , , , , , , ,


Reageer op dit artikel