Manhunter (1986)
Amuse-bouche voor Hannibal seizoen 3

4 juni 2015 · · Kritiek

Brian Cox in Manhunter

Vanavond start op de Amerikaanse televisiezender NBC het derde seizoen van Hannibal (2013), een network show als geen ander. Na een al heel aardig eerste seizoen kwam de serie echt helemaal op gang tijdens het tweede jaar, door mij zelfs gekozen als het beste televisieseizoen van 2014 in een jaar waarin TV toch al zeer grote artistieke stappen maakte. In afwachting van seizoen 3 kijk ik terug op de eerste verfilming van de Hannibal Lecter sage, een film die dankzij The Silence of the Lambs (1991) al dan niet terecht wat in de schaduw van de filmgeschiedenis lijkt terechtgekomen: Manhunter van Michael Mann.

Het loont echt om Manhunter een kans te geven of te herkijken, want niet alleen levert het een fascinerende kijkervaring op met de kennis van de latere films en de huidige televisieserie maar showrunner Bryan Fuller heeft tevens prijsgegeven dat het derde seizoen van Hannibal voor een deel Thomas Harris’ roman ‘Red Dragon’ in de verhaallijn zal vervlechten; de roman die de basis vormt van Manhunter. Will Graham (een uitstekende rol van William Petersen en de ultieme auditie voor zijn latere CSI-televisiewerk) heeft zich teruggetrokken van de FBI nadat hij is aangevallen door seriemoordenaar Hannibal Lecktor – zo heet de welhaast mythische kannibaal in Manns film -, maar een smeekbede van vroegere baas Jack Crawford (Dennis Farina) werkt als een magneet voor Will die nog een keer een gecompliceerde zaak op zich neemt: de zoektocht naar een seriemoordenaar met de morbide bijnaam “Tooth Fairy”. Terwijl de mogelijkheid van nog meer moorden om de hoek loert, dwaalt Will verder en verder af in zijn obsessieve zoektocht en duistere genialiteit.

Het is met de huidige kennis van zaken nauwelijks voor te stellen dat een film met een legendarisch personage als Hannibal qua aandacht niet al te veel voorstelde, maar dit was met Manhunter toch het geval. We spreken echter wel over 1986, vijf jaar voor het eclatante succes van The Silence of the Lambs; een film die het bijna onmogelijke presteerde en als horror-thriller de vijf belangrijkste Oscars binnensleepte. Het maakt van Manhunter inmiddels een cultfilm bij uitstek en als voorloper van Jonathan Demme’s genre-meesterwerk absoluut intrigerend. Neem alleen maar de aandacht voor en vertolking van Hannibal. Vijf à tien minuten, veel meer dan dat zie je Hannibal niet in Manhunter. Het is een personage dat echt als bijrol dient, maar in die korte duur wel laat zien wat voor littekens hij bij Will heeft achtergelaten. Dit is trouwens grotendeels te danken aan een werkelijk geniale rol van Brian Cox die in tegenstelling tot het overbekende en evenzo onvergetelijke operateske optreden van Anthony Hopkins de rol van de psychopathische dokter relatief droog neerzet maar tegelijkertijd (en misschien ook daardoor) angstaanjagend overkomt. Met het oog op die twee vertolkingen is overigens het werk van Mads Mikkelsen in de televisieserie ook een uiterst interessante case-study aangezien Mikkelsen beide dramatische aspecten van Hannibal weet te spelen.

William Petersen en Dennis Farina in Manhunter

Hoe moeilijk het blijkt Manhunter los te zien van de latere films (bijvoorbeeld ook het uiterst matige Red Dragon van Brett Ratner uit 2002) en televisieserie, is de film an sich echt een parel van een thriller en exponent van Manns audiovisuele aanpak tijdens de jaren 80. Vanzelfsprekend – en dit geldt zeker voor het gehele oeuvre van de filmmaker – moet je wel (enigszins) liefhebber zijn van Michael Mann want de alles behalve natuurlijke neon-belichting en synthesizers vliegen je om de oren waarbij zoals zo vaak bij Mann de nadruk echt ligt bij de atmosfeer die wordt gecreëerd door de beelden en geluiden. De plot van Manhunter is ook lang niet zo gecompliceerd of strak uitgewerkt als bijvoorbeeld dat van The Silence of the Lambs, Francis Dollarhyde a.k.a. Tooth Fairy wordt pas na een uur echt een personage al is het griezelige acteren van Tom Noonan het wachten meer dan waard en in veel scènes wordt nauwelijks gesproken maar krijg je beeldende impressies van hoe Will Grahams afwijkende manier van werken er aan toe gaat.

Manhunter mag in vergelijking met de immens populaire Anthony Hopkins-films bijna een curiositeit genoemd worden, maar zeker met het oog op het aankomende seizoen van Hannibal is het bijna een must om te ondergaan. En dan heb ik het niet alleen over het feit dat Harris’ ‘Red Dragon’ een belangrijke rol in gaat nemen en we echt gaan merken wat de fysieke en psychologische gevolgen van Hannibals aanval op Will Graham en consorten zullen zijn, maar zeker ook om de overeenkomsten, verschillen en te verwachten verdiepingen te analyseren. Kijk eens naar de opvallende gelijkenis in intonatie en inleving tussen William Petersen en Hugh Dancy die Will spelen of de verschillen in huidskleur (Jack Crawford wordt in Hannibal gespeeld door Larry Fishburne) en sekse (journalist Lounds en dokter Bloom bijvoorbeeld). Maar bovenal verdient Manhunter meer en vooral bredere erkenning als een eersteklas thriller en startpunt van de avonturen van Hannibal Lecter en de wereld waarin hij leeft. Nu maar hopen dat het derde seizoen van Hannibal het hoge niveau kan vasthouden en Manhunter eer aan kan doen.
★★★★★


Onderwerpen: , , , , , , , , ,


1 Reactie

  1. Kaj van Zoelen

    Jesus, vanavond al weer? Denk ik net dat het even rustig wordt op het gebied van series…

    Wat betreft wat je zegt over hoe Cox Hannibal speelt: de banaliteit van het kwaad?

    Ik merk toch dat ik Manhunter meer als een Michael Mann film zie dan als onderdeel van de Hannibal reeks/wereld, en dat helemaal niet moeilijk vindt, maar dat zal ongetwijfeld met mijn eigen smaak/fan van Mann zijn te maken hebben. Ik denk zelfs dat ik ‘m eerder nog een keer zou opzetten dan Silence of the Lambs. Echt beter zou ik ‘m niet durven te noemen, maar ik weet wel waar momenteel mijn voorkeur naar uit gaat.


Reageer op dit artikel