Mother India (1957)
De terechte moeder van de Indiase cinema?

11 juli 2015 · · Kritiek + Salon India

Mother India

De eerlijkheid gebied mij te zeggen dat mijn kennis van klassieke Indiase cinema niet heel veel verder reikt dan het werk van Satyajit Ray. Een uitgelezen mogelijkheid dus om deze maand te duiken in het rijke verleden van de filmindustrie van India. Ik zet direct hoog in met wellicht de ultieme Indiase klassieker, destijds de duurste vaderlandse productie en een tijd lang ook de meest succesvolle: Mother India van Mehboob. Een epische film met een mythische status en titel – maar is alle roem eigenlijk wel terecht?

Het drie uur durende Hindi epos (zeer lange films is in India wat dat betreft van alle tijden) draait heel simpel gezegd om een bescheiden boerenfamilie en in het bijzonder Radha: vrouw, moeder en symbool voor de volharding, nationale strijd en eer van heel India. We zien haar voor het eerst als oude vrouw die een rivier op gang moet brengen en het duurt niet lang voordat we in een zeer lange flashback terechtkomen, die feitelijk de hele film duurt en het levensverhaal van Radha vertelt. Van het moment dat ze verliefd raakt, later trouwt en ze (grotendeels alleen) haar twee zoons opvoedt, die als volwassenen een vete uitvechten waar wederom eer om de hoek komt kijken. Op zich grote verhalen waar wij in het Westen toch ook erg bekend mee zijn, maar de benadering is unieke Indiaas.

Één ding kun je de grote films uit India wel toevertrouwen en dat is de krankzinnige vervlechting van genres. Hoe immers te beginnen een titel als Mother India te beschrijven aan iemand die niet al te bekend is met Indiase cinema? Het is een melodramatisch epos, met meerdere liefdesverhalen, actie, intrige én bedrog in één scenario verweven. Mother India wil een historisch en sterk nationalistisch beeld geven van een onafhankelijk India – in de vorm van Radha, en met de uiterst kleurrijke technicolor-beelden van het land. En ondertussen is Mother India ook een musical, met talloze muzikale intermezzo’s waarin gezongen en gedanst wordt. Het is een hoop bombast die op het scherm uitbarst en toch draait het uiteindelijk om die ene arme familie.

Mother India

De legendarische actrice Nargis schittert als Radha en ondanks dat de make-up niet altijd even overtuigend is, leidt dat dankzij haar spel nooit af. Een veel groter probleem is de keuze van regisseur en producent Mehboob om Mother India voor een niet onbelangrijk deel in de studio te filmen. Het zal vast net als Alfred Hitchcock te maken hebben met totale controle, maar je wil toch juist bij zo’n film die nota bene Mother India heet de pracht van het land zien en niet overduidelijke sets. Het is eeuwig zonde, want dit aspect leidt ontzettend af. De decors staan in schril contrast met de scènes waarin we wel het land zien en vaak ook de gigantische omvang van de productie. Nou valt een Hindi epos als Mother India qua aanpak niet te vergelijken met bijvoorbeeld de Apu-trilogie, maar Satyajit Ray maakte – uiteraard ook omwille van geld – op meesterlijke wijze gebruik van echte dorpen en steden en dus van het echte land; in plaats van de soms knullige sets van Mother India.

Een onmiskenbaar en essentieel onderdeel van Indiase cinema is muziek en Mother India zit hier werkelijk vol mee. Het instrumentele deel is grotendeels zeer geslaagd en draagt bij aan de sfeer en emotie, maar de gezongen liedjes zijn helaas van mindere kwaliteit. Niet dat de teksten zo tegenvallen, maar de herhaling valt erg op en begint op een gegeven moment zelfs lichtelijk irritant te worden. Het wil namelijk dat bijna alle liedjes in Mother India worden bijgestaan met beelden van de werkende familie en na drie of vier keer beginnen de beelden van Radha en haar zoon die staan te ploegen en te zwoegen in de velden wel wat vervelend te worden, ook omdat er niet echt ontwikkeling in zit. Het is al vrij snel duidelijk dat Radha een sterke vrouw is die niet omkijkt voor het harde werk en dat hoeft dus niet eindeloos herhaalt te worden; beter hadden de makers hun muzikale stukken qua locaties afgewisseld om het boeiend te houden. Nu lijkt het bij tijden of je naar een Russische klassieker als Dovzhenko’s Earth (1930) zit te kijken, maar dan in lyrische musicalvorm.

Al met al viel Mother India me uiteindelijk toch tegen. Zeker gezien de status had ik er meer van verwacht. De omvang is bijzonder en het acteerwerk van Nargis indrukwekkend, maar Mother India is geen film die van begin tot eind constant weet te boeien. Het gebeurt wel vaker met klassiekers omdat ze nu eenmaal ‘de eerste’ waren of vanwege wat voor feit dan ook een legendarische status hebben opgebouwd. Na het zien van Mother India overkwam me zoiets van “was dat het nou?”, maar dat is een bekend gevoel dat misschien ook wel hoort bij het bekijken, beluisteren of op welke manier dan ook ondergaan van ‘klassiekers’.


Onderwerpen: , , ,


Reageer op dit artikel