Nayakan (1987): Een Tamil Godfather
De politieke musicals van Mani Ratnam (1)

Nayakan

Nayakan (1987), ook bekend als Nayagan of in het Engels als The Hero, is een soort Indiase The Godfather (1972). De film uit de deelstaat Tamil Nadu is geïnspireerd op de Amerikaanse misdaadklassieker, ondanks dat Nayakan gebaseerd is op het leven van Vardhabhai, een echte Tamil gangsterbaas die als immigrant de onderwereld van Mumbai veroverde. Nayakan is in 1987 het eerste succes van de Tamil* regisseur Mani Ratnam, die de afgelopen kwart eeuw met gelaagde commerciële films geliefd werd bij zowel het grotere Indiase publiek als bij de critici. In 2005 riep TIME magazine Nayakan uit tot een van de beste honderd films aller tijden.

Mani Ratnam wordt gezien als een van de grote werkende regisseurs van India. Een reputatie die hij vooral in de jaren negentig opbouwde met zijn “terrorisme trilogie”, Roja (1992), Bombay (1995) en Dil Se… (1998), waarmee hij van erkend regisseur in Tamil Nadu gevierd filmmaker in heel India werd, wat leidde tot films met superster Shahrukh Khan. Daarbij nam hij componist A.R. Rahman op sleeptouw, de zogenaamde “Mozart van Madras” wiens mengeling van oosterse en westerse muziek hem werk opleverde voor de soundtrack van Slumdog Millionaire (2008), van de Olympische spelen in Londen in 2012 en een lidmaatschap in SuperHeavy, de supergroep van Mick Jagger.

Nayakan

Vóór al dat succes en het partnerschap met Rahman, was Ratnam eind jaren zeventig ongelukkig met zijn baan als consultant en besloot films te maken in zijn thuisstaat Tamil Nadu. Dat ging niet van een leien dakje, maar na een aantal jaagde slaagde Ratnam er eindelijk in zijn eerste film te maken, Pallavi Anu Pallavi (1983), hoewel hij daarvoor moest uitwijken naar naburige deelstaat Karnakata en de Kannada taal. Een jaar later maakte hij in de andere naburige staat Kerala een Malayalam film (Unaru (1984), en pas in 1985 kon Ratnam aan de bak in zijn eigen taal met Pagal Nilavu en Idaya Kovil. Zijn eerste vier films flopten allemaal en pas in 1986 had Ratnam enig succes met Mouna Ragam, waar hij onder andere een National Film Award for Best Feature Film in Tamil voor kreeg (de Indiase Oscars). Na deze doorbraak volgde met Nayakan een nog groter succes.

Nayakan

Velu Nayakan ziet als kind zijn vader gedood worden door een politieman, waarna hij die man vermoordt en uit Madras (de hoofdstad van Tamil Nadu) moet vluchten naar een een krottenwijk in Bombay. Daar groeit hij op tot hij een van de grote vijf maffiabazen van de stad. Dankzij zijn liefdadigheid én zijn verzet tegen de politie wordt hij aanbeden door de lokale bevolking van Tamilese immigranten, die hem als een beschermheer zien. Daarnaast trouwt hij met lieve meid en heeft twee kinderen met haar, maar het combineren van een familieleven met zijn dodelijke misdaden blijkt moeilijk en uiteindelijke hartverscheurend.

Nayakan

Velu is een combinatie van Michael en Vito Corleone, als mede Varadarajan Mudaliar oftewel Vardhabhai, de gangster waar Velu deels op gebaseerd is (Ratman zag tijdens zijn studie in Bombay in de jaren zeventig met eigen ogen de massale aanbidding door arme Tamilesen). Zijn verhaal bevat elementen van alle drie de Godfather films, ondanks dat de derde pas in 1990 uitkwam. Alsof Ratman, die ook het script schreef, die film al zag aankomen. Kamal Haasan speelt Velu af en toe iets te veel als Marlon Brando, en sommige scènes lijken meer imitatie (van de eerste Godfather) dan slechts ‘geïnspireerd door’, maar toch heeft Nayakan wel degelijk een eigen smoel. Dankzij de locatie van de Bombay sloppenwijk, de relatie met de bevolking (zou een arme oude vrouw zichzelf ooit in brand steken om de politie af te stoppen voor Don Corleone?) en natuurlijk de muziek.

Want we hebben het nog altijd over populaire cinema uit India, en daar horen liedjes bij. Velu zingt zelf nooit, want een don als hij zou niet zingen, maar hij en zijn emoties onder de druk van gewelddaden tegen zijn familie worden wel mooi bezongen in “Thenpandi Cheemayile”, een telkens terugkerend thema. Een ander muzikaal hoogtepunt is “Nila Adhu Vanathumele” (zie clip hierboven), gezongen door componist Ilaiyaraaja, dat eerst de achtergrond lijkt voor een montage van Velu’s smokkelavonturen op zee, totdat de danseres door blijft dansen en zingen terwijl de kustwacht de boot komt inspecteren. Niet alleen is het een vermakelijk verlaten van narratieve realiteit, het geeft ook effectief het plezier weer van het misleiden van de politie en de zelfontplooiing door de eerste succesvolle misdaad. Martin Scorsese deed het met een long take, Mani Ratnam met een leuk liedje.

Nayakan

De muziekscènes in deze gangstermusical dient dus niet slechts ter decoratie, maar geeft de film ook een extra emotionele intensiteit en diept de personages uit. Zoals men in TIME magazine schreef toen Nayakan in hun top honderd films aller tijden werd opgenomen (teveel eer, ondanks dat het een sterke misdaadfilm is): “when a gangster’s miseries are mounting, the most natural solution is to go singin’ in the rain.” Overigens zijn niet alleen de muzikale scènes hoogtepunten van de film. De scène waarin Velu zijn vrouw voor het eerst ontmoet in een bordeel, en zij studeert en hij in een stoel slaapt in plaats van dat ze met hem naar bed moet, is onverwacht romantisch in deze bloedige gangsterfilm en is daarmee een voorbeeld hoe Nayakan op meerdere niveau’s tegelijk werkt en zoveel meer is dan slechts een Godfather kopie.

Nayakan

(*) Tamil is de officiële taal van de deelstaat Tamil Nadu, in het Zuiden van India. Tamil Nadu is ongeveer duizend kilometer verwijderd van Mumbai en de Bollywood filmindustrie, en heeft zijn eigen filmindustrie, die mede dankzij Mani Ratnam enige nationale erkenning en populariteit kreeg. Desalniettemin produceert de Tamil filmindustrie voornamelijk films voor het eigen taalgebied, dat naast de deelstaat onder andere bestaat uit Sri Lanka, Maleisië en Singapore. Films uit India worden vaak gedefinieerd aan de hand van hun taal, en dus bijvoorbeeld Tamil film, Malayalam film of Hindi film genoemd.


Onderwerpen: , , ,


Reageer op dit artikel