Paul Thomas Anderson: de belangrijkste invloeden

Boogie Nights (1997)

Zoals (bijna) elke filmmaker zijn er ook voor Paul Thomas Anderson een aantal invloeden aan te wijzen die we in zijn werk terug kunnen zien. Sommigen liggen voor de hand en worden door vele andere filmmakers gedeeld, anderen zijn misschien wat minder bekend of wat minder direct zichtbaar in zijn werk. Een kort overzicht van de belangrijkste films en filmmakers die Anderson beïnvloed hebben.

Martin Scorsese (Goodfellas, Raging Bull e.a.)
Scorsese lijkt voor bijna elke filmmaker die tegenwoordig actief is wel een invloed geweest. In het geval van P.T.A. is dit, zeker in het begin van zijn carrière, overduidelijk. De vertelstijl met bewegende camera’s (zoals in Goodfellas (1990)) wordt in Boogie Nights, en in minder mate in Magnolia, ten volle gebruikt door Anderson. De voice-over heeft hij wel achterwege gelaten. Het ster-zijn en hoe het ego hierin wordt gevoed heeft Anderson (deels) ook van Scorsese afgekeken. De scène(s) waarin Mark Wahlberg zichzelf toespreekt in de spiegel en zichzelf een ster noemt zagen we eerder in Raging Bull (1980) met Robert de Niro (I’m the boss, I’m the boss). Ook het ontsporende drugsplotje en andere geweldadige fragmenten tegen het einde lijken Scorsese te ademen. Wellicht ook een klein beetje de invloed van Andersons goede vriend Quentin Tarantino.

Putney Swope (Robert Downey sr.)
Wellicht niet de bekendste film uit deze lijst, maar Putney Swope (1969) is door Anderson menigmaal genoemd als één van zijn favorieten. Een ‘zwarte’ komedie over een reclamebedrijf waar ‘per ongeluk’ een Afro-Amerikaan aan de macht komt. De film is een dubbeldikke satire richting de reclamewereld en de verdeling van macht en kennis over de rassen in Amerika. Een film die hilarische reclamefilmpjes laat zien en eigenlijk alleen maar bizarre scènes en gebeurtenissen bevat. De reclamefragmenten zien we terug in Inherent Vice, waar Bigfoot als politieman op TV te zien is. Grappig detail is een Chinees in Putney Swope die in de hal van het reclamebureau rotjes afsteekt, een grap die Anderson letterlijk heeft overgenomen voor één van de beste scènes uit Boogie Nights.

Network (1976)

Network (Sidney Lumet)
Volgens IMDb de favoriete film van Anderson en dat valt goed te begrijpen. Network (1976) gaat over het wel een wee achter de schermen van een TV-zender en de strijd om goede kijkcijfers. Wanneer een nieuwslezer de zak krijgt, meldt hij op TV zelfmoord te gaan plegen in de uitzending wat hem tot een nieuwe kijkcijferhit bombardeert. De film gaat in op de macht en oppervlakkigheid van commercie en het wegnemen van de menselijke maat uit commerciële overwegingen. Een film die zichtbaar van invloed geweest is op Magnolia (Anderson liet deze film zien aan zijn productieteam voordat ze gingen opnemen). De hoofdgedachte van Network lijkt echter ook in There Will Be Blood terug te vinden zijn. Geld en succes lijken hierin altijd te winnen van relaties, geloof en al het andere waar men waarde aan zou kunnen hechten.

Treasure of the Sierra Madre (John Huston)
De film die Anderson eindeloos heeft gekeken toen hij There Will Be Blood schoot en waarvan hij onlangs verklaarde (podcast met Marc Marron) dat dit zijn favoriete film ooit is. Een film over goudzoekers en hun hebzucht, een duidelijke parallel met Andersons olie-epos. John Hustons minder bekende (korte) film Let There Be Light (1946), over WWII-veteranen, bleek later een grote invloed te zijn voor The Master.

‘Feel-good’ komedies (Sandler, Ginger Rogers & Fred Astaire)
Tja, geloof het of niet, Anderson is fan van de films van Adam Sandler. Films als Happy Gilmore (1996) of Big Daddy (1999) behoren tot de DVD-collectie van de filmmaker. Hij heeft aangegeven gek te zijn op de agressieve energie die Sandler tentoon kan spreiden wanneer hij echt kwaad wordt in films en wou hier graag iets mee doen wat Punch-Drunk Love tot gevolg heeft gehad. Een liefdesverhaal wat volgens Anderson ook beïnvloed is door films met Fred Astaire en Ginger Rogers, films die je simpelweg vrolijk proberen te krijgen en wat in het geval van Anderson veelal lijkt te slagen. De oplettende kijker ziet in Punch-Drunk Love ook de invloed van Franse filmmakers als Truffaut en Tati terug.

Robert Altman

Robert Altman (Nashville, Short Cuts, The Long Goodbye e.v.a.)
Tja, deze ligt voor de hand. Anderson heeft zich meerdere malen uitgelaten over Altman als misschien wel zijn belangrijkste invloed. Hij heeft There Will Be Blood zelfs aan hem opgedragen, toen Altman net daarvoor overleden was. Anderson had kennelijk een goeie band met hem aangezien hij als back-up regisseur diende tijdens de opnames van Altmans zwanenzang A Prairie Home Companion (2006). Al vanaf Boogie Nights zien we de mozaïekstructuur die duidelijk op films als Nashville (1975) is geïnspireerd. Voor Magnolia geldt zelfs dat er een narratieve parallel te trekken valt met Short Cuts (1993), beide kennen ook een ensemble cast met een verbindende grote gebeurtenis op het einde. Natuurlijk zien we ook in Inherent Vice elementen van Altman, met name zijn geniale The Long Goodbye (1973). Anderson nam niet alleen het beste van de filmstijl van zijn held over, maar ook acteurs. Philip Baker Hall zag hij voor het eerst in Altmans Secret Honor (1984) en wou hem dolgraag voor zijn eerste film hebben. Na Cigarettes & Coffee kreeg hij de titelrol in Sydney en speelde vervolgens nog in Boogie Nights en Magnolia.


Onderwerpen: , , , , ,


Reageer op dit artikel