De rampenfilmrevival van de jaren negentig: niet altijd even geslaagd
Speed 2: Cruise Control (1997)

18 juni 2015 · · Kritiek + Ramp-zalig!

Speed 2: Cruise Control

Tijdens de jaren negentig vond er een heuse opleving van de rampenfilm plaats en veel van deze films waren grote successen. De meest in het oog springende van deze titels is zonder meer Titanic (1997), jarenlang zelfs de meest succesvolle film ooit gemaakt totdat regisseur James Cameron zijn eigen blockbuster van de troon deed stoten met Avatar (2009). Sowieso was 1997 een kernjaar voor de rampenfilm dit decennium. Liefst twee vulkaanfilms kwamen uit met Dante’s Peak en Volcano. En dan was er nog Speed 2: Cruise Control, een film die ik tot deze maand had vermeden gezien de slechte ontvangst en mijn grote liefde voor Speed, het origineel uit 1994. Is dit vervolg dan echt zo slecht?

Zonder de film nog gezien te hebben vallen direct drie belangrijke en op het eerste oog negatieve veranderingen op. Het tamelijk briljante idee van een voortrazende bus in Los Angeles (een recept voor eindeloze actie) is vervangen door een traag cruise-schip op open zee. Ten tweede is Keanu Reeves vervangen door Jason Patric. Toegegeven, Reeves is zeker niet de meest charismatische acteur maar zijn aanwezigheid in Speed – zowel fysiek als qua acteerwerk – is in mijn ogen zijn beste optreden. En dan is er het wegvallen van Dennis Hopper, logisch ook aangezien hij dood ging in Speed. Maar hoe vervang je in vredesnaam zo’n heerlijk schmierende acteur en dito personage? Speed 2: Cruise Control leek vanuit dat oogpunt al vooraf gedoemd te mislukken en helaas valt de balans bijna twintig jaar na datum niet de andere kant uit.

Het is bijna een belediging om dit een ‘Speed’ film te noemen, simpelweg omdat ieder gevoel van snelheid en adrenaline-stoot na adrenaline-stoot totaal ontbreekt. Het logge cruise-schip leent zich op zich nog niet eens zo slecht voor een rampenfilm, kijk maar naar The Poseidon Adventure (1972) en diens remake uit 2006. Een schip overgenomen door een technisch begaafd terrorist en op koers voor rampspoed: het is een prima recept voor een vermakelijke rampenfilm. Maar Speed 2: Cruise Control doet bitter weinig met dit idee en kabbelt eigenlijk maar voort zonder dat er ooit echt sprake is van gevaar. Het heeft naast de tragische verandering van het voertuig ook veel te maken met de slechterik in kwestie. Willem Dafoe is op zich een uitstekend acteur, maar hij komt in Speed 2: Cruise Control veel te veel over als losgeslagen psychopaat inclusief over the top gezichtsuitdrukkingen. Geen enkel moment heb je het gevoel dat Dafoe zoals Hopper in het origineel echt de controle over de situatie heeft of zelfs zijn plan goed doordacht lijkt te hebben.

Willem Dafoe in Speed 2: Cruise Control

Maar misschien wel het belangrijkste element van een geslaagde rampenfilm is de emotionele band en interactie tussen de centrale personages. De special effects zijn zeker essentieel en ook volop aanwezig in Speed 2: Cruise Control (veel vuurballen aan explosies), maar uiteindelijk draait het om het menselijke detail te midden van al dat geweld. Neem bijvoorbeeld Dante’s Peak, ook uit 1997. Er is de uitbarstende vulkaan, maar het gaat om de bloeiende relatie tussen Pierce Brosnan en Linda Hamilton. Sterker nog, uiteindelijk maak je je als kijker meer druk om het overleven van de hond van Hamiltons familie dan om een compleet stadje (en tientallen inwoners) dat van de kaart wordt geveegd. De ramp zorgt voor het visuele spektakel, maar stiekem gaat het om die twee of drie of vier mensen die we volgen.

Neem Speed 2: Cruise Control dan. Jason Patric is een slap aftreksel van Keanu Reeves. Het blijkt dus mogelijk een nog houteriger Klaas te vinden dan Reeves. Patric komt letterlijk met motor en al het beeld in vliegen maar dat is meteen het meest enerverende dat we van de man te zien krijgen, het lijkt soms wel alsof hij met frisse tegenzin door de film sjokt en de romantische interesse van Sandra Bullock speelt. Ja, zij keert wel degelijk terug en Annie lijkt zich nog minder te bekommeren aan het verkeer dan in het origineel tijdens een wel erg flauwe herintroductie tot haar personage.

Helaas speelt Bullock in het vervolg vooral tweede viool, vrijwel iedere heerlijke vorm van initiatief en tegengif voor mannelijk testosteron is verdwenen en Annie zeurt er vooral flink op los. Het wordt zelfs zo erg dat je je op een gegeven moment eigenlijk niet meer bekommert om de twee, bijna een doodzonde in een rampenfilm. Als die boot maar heel blijft, zo lijkt het devies van de schrijvers. Dat en eindeloos maar verwijzen naar de klapper uit 1994, in woord en gebaar tot het moment dat zelfs een kleine bijrol ons moet herinneren aan de film waaraan Speed 2: Cruise Control hopeloos zich probeert vast te klampen.

Ik moet tenslotte ook nog uiteraard ingaan op de regisseur van deze film en de Nederlandse link. Jan de Bont was jarenlang een begaafd cameraman en verantwoordelijk voor talloze onvergetelijke shots die menig toch al vaak prima films net dat extra cachet gaven. En met zijn regiedebuut is zoals gezegd helemaal niets mis. Sterker nog, wat mij betreft is Speed de beste actiefilm van de jaren negentig. Daarna ging het rap mis. Twister (1996) werd nog gered door indrukwekkende effecten, maar sindsdien is het eigenlijk kommer en kwel geweest. Na Speed 2: Cruise Control volgden nog twee ontzettend slechte films, The Haunting (1999) en Lara Croft Tomb Raider: The Cradle of Life (2003), regisseerde hij geen film meer. Het succes is beperkt gebleven tot één keer goud, al is Speedwel een titel op zijn C.V. waar menig ander regisseur nauwelijks van durft te dromen.


Onderwerpen: , , , , , , ,


Reageer op dit artikel