The Duke of Burgundy (2014)
Oud genre in een nieuw jasje

15 juli 2015 · · Kritiek + Première

The Duke of Burgundy

Peter Strickland behoort tot een golf van jonge Europese regisseurs die de genrefilm met behulp van klassieke motieven een nieuw leven weet in te blazen. Net als bijvoorbeeld de Belg Fabrice du Welz en het Franse duo Hélène Cattet & Bruno Forzani is Strickland een filmmaker die veel waarde hecht aan de complete audiovisuele ervaring. Niet alleen zijn de beelden wonderschoon, maar ook de geluidsband staat centraal. Stricklands vorige film Berberian Sound Studio (2012) speelt zich bijvoorbeeld vrijwel volledig af in een geluidsstudio. The Duke of Burgundy is Stricklands hommage aan de Europese erotische genrefilm uit de jaren zeventig en wederom een audiovisueel spektakel.

De titelsequentie van The Duke of Burgundy maakt meteen duidelijk dat Strickland wederom een typisch Europees filmgenre gaat aanpakken en na giallo (met Berberian Sound Studio) is nu de erotiek aan de beurt, van het type dat jaren zeventig veelvuldig gemaakt werd door regisseurs als Jean Rollin en Jesús Franco. De nostalgische titelkaart en sensuele soundtrack is weinig subtiel en gauw hierna dompelt Strickland de kijker in een liefdesverhaal tussen twee vrouwen (Cynthia en Evelyn) waarin sadomasochisme en macht centraal staan. In eerste instantie heb je niet helemaal door hoe de machtsverhoudingen liggen, maar langzaamaan wordt duidelijk dat de limiet constant wordt verlegd en dat deze limieten in het spel gevolgen hebben in de relatie tussen Cynthia en Evelyn.

The Duke of Burgundy is in meerdere opzichten een ironische film. Zo zou de titel doen vermoeden dat er op zijn minst een belangrijke mannelijk personage zou moeten zijn, maar niets is minder waar; in The Duke of Burgundy is letterlijk geen man te bekennen, de naam van de film slaat op een vlindersoort. Daarnaast heeft Strickland zich overduidelijk laten beïnvloeden door de Europese erotiek van de jaren zeventig en bijbehorende filmmakers – denk bijvoorbeeld aan Luis Buñuel (er is nota bene een personage in The Duke of Burgundy genaamd dokter Viridana). Maar waar regisseurs als Rollin en zeker Franco zich nog weleens vergrepen aan expliciete vrouwelijke vernederingen en sexploitatie is Stricklands film in tegenstelling tot andere verwijzingen opvallend subtiel en ingetogen. Naakt is er nauwelijks (zeker geen expliciet naakt) en seksuele handelingen blijven onder de lakens of zijn helemaal buiten beeld gelaten.

The Duke of Burgundy

The Duke of Burgundy compenseert dit gebrek aan exploitatie met schitterende beelden in en rondom een landhuis ergens in Europa (waar precies wordt nooit duidelijk en dat hoeft ook niet) en een absoluut fascinerende soundtrack van Cat’s Eyes, een combinatie van verleidelijke hypnotiserende muziek en geluiden van onder meer vlinders. Het is een trage aangelegenheid waarbij herhaling van zetten essentieel zijn, waardoor wel enig geduld nodig is om van The Duke of Burgundy te genieten. Het machtsspel tussen Cynthia en Evelyn is daar een goed voorbeeld van, maar gelukkig vallen daardoor juist de belangrijke verschillen goed op. Het helpt dat de twee centrale actrices Sidse Babett Knudsen en Chiara D’Anna piekfijn werk afleveren.

Net als Berberian Sound Studio zit ook The Duke of Burgundy, ondanks het trage geheel en het soms wat claustrofobische gevoel van beperkte ruimte, vol met charmante en soms zelfs doldwaze verassingen. Beelden van seksuele spanning tussen Cynthia en Evelyn worden meteen afgewisseld met shots van larven, er zijn meerdere scènes waarin we colleges volgen over vlinders waar zonder echte opgaaf van reden pardoes mannequins in het publiek hebben plaatsgenomen. Er wordt even later gortdroog gesproken over menselijke toiletten en er is wel een zeer unieke droomsequentie vanuit een zo mogelijk nog unieker perspectief; zien is geloven.

Peter Strickland ontpopt zich absoluut als een compromisloze filmmaker, want net als Berberian Sound Studio en zijn debuut Katalin Varga (2009) zal ook The Duke of Burgundy geen groot publiek trekken. Kennis en voorliefde voor de vrijgevochten Europese genrecinema van de jaren zeventig is bijna een must. Het is ook niet zo dat Stricklands films een standaard begin-midden-einde-structuur kennen en het is voor een belangrijk deel aan de kijker zelf om uit te maken bij wie onze meeste sympathie ligt en wat er nu precies aan de hand is. Maar hoe ver van je bed de thematiek ook mag zijn en hoe de traag de film hier en daar ook is (zeker voor een genrefilm), het is allemaal schitterend gefilmd en het oog voor detail is bij tijden verbluffend dat zelfs waterbubbels interessant worden.

In tegenstelling tot de regisseurs waar Strickland grotendeels zijn inspiratie vandaan haalt, raffelt hij zijn films in ieder geval niet af. Ook The Duke of Burgundy is alles behalve een lui en in rap tempo geproduceerde film. Dat dat betreft is het echt een zegen dat we, in deze tijd van niet altijd even originele films (denk aan Hollywood), gelukkig in Europa wel te maken hebben met hoogst originele en vakkundige filmmakers, waarvan Strickland zonder twijfel een belangrijke naam is en ook de komende jaren zal blijven.
★★★★☆


Onderwerpen: , , , , ,


Reageer op dit artikel