Anomalisa (2015)
Alles behalve meer van hetzelfde

24 februari 2016 · · Kritiek + Première

Anomalisa

Het is bijna niet voor te stellen dat voor het eerst in de lange geschiedenis van de Oscars een R-rated animatiefilm is genomineerd voor de categorie beste animatiefilm. Charlie Kaufmans tweede regieproject na Synechdoche, New York (2008) is het stop-motion drama Anomalisa, gebaseerd op zijn gelijknamige toneelstuk uit 2005. En zoals je van het unieke brein van Kaufman mag verwachten, zit de film vol met curieuze twisten en wonderlijke gebeurtenissen.

Michael Stone (stem van David Thewlis) is een uitgebrande zelfhulpauteur en -spreker. Hij is in Cincinnati om daar een speech te geven, maar in het hotel aangekomen blijkt al vrij snel dat Michael zelf de nodige hulp kan gebruiken. Iedereen die hij ziet en ontmoet ziet er hetzelfde uit en heeft dezelfde stem, die van Tom Noonan. Man, vrouw: het maakt niet uit. Maar dan ineens hoort hij een andere stem, die van Lisa (vertolkt door Jennifer Jason Leigh). Zij is met haar beste vriendin in Cincinnati om Michael te horen en zien spreken en Michael is meteen helemaal gegrepen door de vrouw met haar unieke stem en voorkomen, ondanks dat hij zelf getrouwd is. Is zij de remedie voor Michaels psychische problemen?

Kaufman regiseerde zijn nieuwste film niet alleen, hij kreeg hulp van stop-motion specialist Duke Johnson en het resultaat is even origineel als meeslepend. Niet dat een film die zich vrijwel geheel in een hotel afspeelt nou zo uniek is, kijk maar naar het werk van Sofia Coppola. Bijna de totale speelduur is Anomalisa het verhaal van een enkele avond en nacht. Minutenlang en vaak in langdurige shots kijken we naar Michael die alleen in zijn hotelkamer de speech voorbereidt en ongemakkelijke telefoontjes pleegt. Het zou eigenlijk niet moeten werken, maar omdat je als kijker ontzettend met Michael meeleeft fascineert het, niet in de laatste plaats ook vanwege de visuele stijl uiteraard.

Anomalisa

Want Anomalisa ziet er prachtig en gedetailleerd uit met grote nadruk op de gezichten en hun emoties. De stop-motion animatie geeft echt een extra dimensie aan de film en maakt het mogelijk om Michaels perceptie geloofwaardig te maken met ook een overtuigend realistisch en menselijk resultaat. Je kunt stellen dat Anomalisa uit drie delen bestaat: het eerste deel geeft inzicht in de geest van Michael en zijn eenzaamheid, vervolgens kent de film een lang middenstuk dat ook echt het hart van het verhaal betreft namelijk Michaels relatie tot Lisa en de ‘werkelijkheid’. De slotakte laat tenslotte zien wat de gevolgen hiervan geweest zijn en Kaufman kiest zeker niet voor de vertrouwde standaard climax.

Zoals gezegd is Anomalisa in tegenstelling tot zo ontzettend veel animatiefilms gericht op een groot publiek, niet voor kinderen. De Amerikaanse R-rating is wellicht wat overdreven – in Nederland is de film gekeurd als 12 jaar en ouder – en dat heeft voor een groot deel te maken met expliciet naakt en een verbazingwekkende seksscène die alles behalve ongeloofwaardig is. Anomalisa vertelt ook echt een volwassen verhaal met vrij zware thema’s en intelligente plotwisselingen en verassingen. In de anderhalf uur die de film duurt, tuimel je van de ene vreemde situatie in de andere en voor je er erg in hebt rollen de eindcredits voorbij met een prachtig nummer van Carter Burwell die ook de rest van Anomalisa buiten een a capella surprise van fraaie muziek voorziet.

Charlie Kaufman is geen veelfilmer of druk afleverend schrijver, maar als er iets van hem in de filmzalen verschijnt is kwaliteit bijna zeker gegarandeerd. Anomalisa is geen uitzondering, het is een zeer emotionele ervaring en ondanks de geringe aanwezigheid van drie stemmen of anders uitziende mensen geen moment saai. Het is wederom een schoolvoorbeeld dat met de hulp van een diep menselijk verhaal, animatie – in welke vorm dan ook, kijk maar naar Inside Out vorig jaar – zich bij uitstek leent voor dit soort exercities. Er zijn maar weinig artiesten die de complexe menselijke psyche zo uit de doeken kunnen doen als Charlie Kaufman het neerzet in Anomalisa.
★★★★½


Onderwerpen: , , , , ,


Reageer op dit artikel