Arjen v Theo: Ochtend des Oordeels
SI over Batman v Superman: Dawn of Justice (2015)

27 maart 2016 · and · Kritiek + Première

Batman v Superman: Dawn of Justice

Arjen en Theo verschillen over twee dingen vaak van mening: of DC of Marvel nu betere strips en films heeft, en of Zack Snyder een fantastisch of weerzinwekkend regisseur is. Samen keken ze Batman v Superman: Dawn of Justice (2016) in de hoop op een titanenstrijd. Maar net als de spierbundels uit de strips blijken de spierbundels van SI het uiteindelijk best met elkaar te kunnen vinden.

Batman v Superman Begins

Arjen: Je hoort weinig mensen zonder voorbehoud zeggen dat ze een liefhebber zijn van de films van Zack Snyder, maar ik ben dat wel. Wat me het meest fascineert is hoe hij striptaal omzet naar film. Man Of Steel (2013) is naar mijn mening één van de meest geslaagde superheldenfilms ooit. Vanwege hoe vorm en inhoud in Man Of Steel prima samengaan, met de narratieve structuur van een Wagneriaanse opera of Griekse tragedie.

Voor Batman v Superman: Dawn Of Justice komen Snyder en scenarioschrijvers David Goyer en Chris Terrio nu aanzetten met perfecte plotideeën voor een ideale opvolger. Nadat Superman in Man Of Steel gedwongen werd zich aan de wereld te presenteren, wordt de goddelijke Superman inmiddels zowel aanbeden als veracht. Redder of brenger van onheil? Puur zijn bestaan en aanwezigheid verandert alles. Voeg daar een geradicaliseerde, gewelddadige Batman aan toe, en hun verschil van mening over wat een held moet doen escaleert tot een episch treffen tussen beide titanen. Daar komt nog een rancuneuze Lex Luthor bij, die achter de schermen het proces van escalatie stuurt.

Klinkt goed toch? En Batman v Superman heeft tweeënhalf uur de tijd, dat zou toch lang genoeg moeten zijn om wederom de verschillende stukken zorgvuldig en netjes achter elkaar te kunnen leggen…

Batman v Superman: Dawn of Justice

Jezus vs Freud

Theo: Ik kan zelf minder goed uit de weg met Snyder, ondanks dat hij visueel inderdaad een geheel eigen signatuur kent. Ik stoor me vaak aan zijn thematische en politieke ondertonen, die voor mij niet zelden kort door de bocht voelen. Ook hier leeft Snyder zich weer uit qua symbolische beeldtaal, waarbij hij zich enigszins verliest in een overdaad aan tekens. Niet alleen vinden we verwijzingen naar mythen en sagen, wat niet verwonderlijk is wanneer de derde superheld een Amazone is, een ander eruitziet als Poseidon en een vijfde elementen van Frankenstein bevat. Naast het Pantheon der Griekse Goden, waar Lex Luthor met enige regelmaat naar verwijst, vinden we ook de Christus-symboliek van Man of Steel weer terug, waarbij niet alleen Superman een Christus-figuur is, maar Batman ook. Beiden zijn dan ook nog de duivel, want Snyder maakt het zichzelf ingewikkeld, met allerlei metaforen die moeilijk met elkaar mixen.

De religieuze symboliek geeft hem wel de vrijheid volledig los te gaan met symbolische kitsch, wat enkele heerlijke plaatjes oplevert, zoals een Superman die tijdens de Día de Muertos zich door een menigte van doods geschminkte mensen een weg baant. De metaforen zijn ook nog eens Freudiaans, zeker in een plotlijn waarin Batman en Superman gelijken zijn in de liefde voor hun moeder. Waar Man of Steel een film was over “daddy issues”, daar is hier de moederfiguur het belangrijkste symbolische element, door Lex Luthor ook nog eens verbonden aan Maria uit de bijbel. De moeder van zowel Batman als Superman heet overigens Martha, wat na de madonna en Maria Magdalena de belangrijkste vrouwfiguur is in het Nieuwe Testament. Gepast gezien de religieus-Freudiaanse kruisbestuivingen is dat de eindbaas geboren wordt in een embryonale zak, bevrucht door goddelijke tentakels. Logisch is het zelden, maar het voelt onmiskenbaar ontsproten uit het onderbewustzijn van Zack Snyder en levert daardoor wel krachtige beeldtaal op. En dat is wat mij betreft nog de belangrijkste reden waarom ik een Zack Snyder-film toch altijd in de bios ga kijken, ondanks dat ik mezelf in het donker van de bioscoopzaal kapot zit te ergeren.

Een heel lange trailer

Arjen: Aan ideeën inderdaad geen gebrek. Maar bij Man Of Steel werd de inhoud nog gekoppeld aan een toepasselijke en effectieve narratieve vorm; Batman v Superman ontspoort eigenlijk al meteen na de proloog. Snyders nieuwe film lijdt aan een kwaal waar inmiddels wel meer van Hollywoods grootste, duurste blockbusters aan lijden. Bijvoorbeeld de Transformers-reeks, Spectre, The Dark Knight Rises en The Avengers: Age Of Ultron.

Dit soort films moet permanent in beweging zijn; enige rust en focus is taboe. In zo’n film wordt de plot opgedeeld in eindeloos veel naast elkaar lopende subplots. Scènes missen kop en staart, niks krijgt ruimte om te ademen, want de film moét weer door. Zaken worden niet uitgewerkt, maar aangestipt. En zo schakelt de film permanent in sneltreinvaart van flard naar flard en van incoherente plotlijn naar incoherente plotlijn. De film is gemaakt alsof deze één lange trailer is. Dat is Batman v Superman. Eenheid van plaats, tijd en handeling vindt je pas echt terug in de paar lange actiescènes, die daarom paradoxaal genoeg ergens nog tot de meest rustige en coherente delen van de film behoren.

Bladzijdes: 1 2


Onderwerpen: , , , , , , , ,


Reageer op dit artikel