Black humor
De hilariteit van realiteit in de films van Shane Black.

30 april 2016 · · Analyse + Sa-lol Indien

Een man zit huilend voor de televisie met op schoot een foto van zijn overleden vrouw. In zijn handen klemt hij angstvallig een geweer, dat hij in zijn mond plaatst onder luide en hortende snikken. Op de televisie zingen de Looney Tunes een kerstliedje.

Het is een pijnlijk realistische scène, waarvan je niet zou verwachtten dat een actieheld hem snel zou spelen. Toch is het een kernscène in Lethal Weapon (1987), het debuut van scriptschrijver Shane Black, een schrijver-regisseur die uitblinkt in de deconstructie van het actiegenre. Dat deze scène door de toevoeging van een lachband van de Looney Tunes ook iets sardonisch heeft, geeft aan dat de humor van Shane Black aansluit op zijn hele filmmaak-filosofie: de realiteit is grappiger dan het cliché.

Wanneer we aan Lethal Weapon of The Last Boy Scout (1991) (een ander script van zijn hand) denken, blijven echter vooral de clichés hangen. Shane Black maakte bijna eigenhandig het Buddy Cop-genre groot, samen met Walter Hill van 48 Hrs (1982), enkele jaren daarvoor. Toch voelen zijn films in retrospect fris, mede omdat de personages vaak grossieren in een verslagenheid waarmee actiehelden vaak weinig van doen hebben. Een Bruce Willis die tijdens een mentale inzinking de minnaar van zijn vrouw door de kop dreigt te schieten, dat zien we niet vaak. En juist in de deconstructie van zo’n actieheld schuilt veel van de zwartkomische eigenheid van de personages.

Maar alles wat groot is wordt gekopieerd, dus niet veel later kreeg Shane Black de kans om de vloer gelijk te maken met alle testosteronbommen die de bioscoop onveilig maakten na en tijdens zijn Lethal Weapon-successen. In Last Action Hero (1993) gaat Shane Black los op clichés door ze enorm uit te vergroten en een jeugdige variant van hemzelf op te voeren die het actieboekje van voor naar achter kent en deze benoemt en vervormt. Zo is de scene waarin de sidekick van Schwarzenegger beseft dat hij inwisselbaar is omdat hij een sidekick-rol vervult min of meer een scene waarin Shane Black zelf de jeugdige kijker een lesje geeft in parodie.

Shane Black als professor van de clichés zagen we eerder in zijn tweede verfilmde script, The Monster Squad (1987), waarin eveneens door de wol geverfde filmkijkers de strijd aangaan met iconen van het witte doek, in dit geval de Universal Monsters. De humor komt ook hier voort uit het benoemen van het cliché, alvorens deze de nek om te draaien: natuurlijk blijkt de maagd die de monsters kan verslaan niet onberispelijk. En ook hier sluipt de duistere realiteit de filmwereld binnen, met een nauwelijks verhulde verwijzing naar de Holocaust.

De wisselwerking tussen realiteit en film wordt in het latere werk van Shane Black steeds meer opgedeeld in twee helften, die constant op elkaar botsen. Lethal Weapon en Last Boy Scout zijn vooral gegrond in een “realistische wereld”, terwijl Last Action Hero en Monster Squad ontegenzeggelijk nepwerelden zijn. Maar in The Long Kiss Goodnight (1996) zien we een realistische wereld die langzaam maar zeker verandert in een cliché filmwereld. Het is een film waarin huisvrouw Samantha Caine langzaam maar zeker er achter komt dat ze voor haar geheugenverlies een CIA-agente was, genaamd Charly Baltimore. In de film begint ze als een standaard huisvrouw, maar eindigt ze letterlijk als een clichématige actieheldin die schreeuwend de bad guy om zeep helpt met een mitrailleur terwijl ze weg abseilt van een explosie. Shane Black weet veel sympathie en humor uit de transformatie te halen. De scenes die het meest in gedachte blijven, zowel qua humor als drama, zijn die waarin Charly Baltimore elk gevoel van Samantha Caine hardhandig onderdrukt. Hier haalt Black het meest uit de botsing tussen twee werelden, geholpen door fantastisch acteerwerk van Geena Davis.

Bladzijdes: 1 2


Onderwerpen: , , , , , , , ,


Reageer op dit artikel