IFFR 2016 (5): De esthetiek van het internet.
A Crackup at the Race Riots en The Sprawl

6 februari 2016 · · Filmfestival + IFFR 2016 + Kritiek

Ergens is het een oud model, je kleine, experimentele film in première laten gaan op festivals, terwijl het internet verscheidene mogelijkheden bied voor distributie. Maar anderzijds zijn er ook andere manieren waarop het internet haar invloed op films uitoefent. Vandaag twee films, beiden gemaakt door een collectief kunstenaars, die elk op hun eigen wijze gaan over de invloed van het internet, en hun esthetiek aanpassen op de online trends vandaag de dag.

A Crackup at the Race Riots (2015)

Harmony Korine schreef in 1998 het boek A Crackup at the Race Riots, een verkenning van de hiphopcultuur en de zelfkant van de samenleving binnen een klein Amerikaans dorp. Een roman is het niet echt te noemen, meer een verzameling van losse gedachten, zelfmoordbrieven, lijstjes, clip-art, gedichten, krantenberichten, al dan niet overgenomen van anderen. Een onverfilmbaar boek, maar het kunstenaarscollectief Leo Gabin heeft samen met producer Korine toch een poging gewaagd.

De vorm van de film is al even gestoord als het boek: passages uit het boek worden als tekst in beeld geplaatst of voorgelezen door een monotone computerstem of vertraagde voice-overs, terwijl het beeld volledig bestaat uitsluitend uit verzameld bestaand beeldmateriaal van YouTube. Het levert ongemakkelijke cinema op, waar niet duidelijk is wanneer iets grappig of angstaanjagend is. Een extreem vertraagd beeld van een stonede schaarsgeklede tiener, met daaronder een slow-motion hiphoptrack werkt aaneensluitend op de zenuwen, bevreemdend, beangstigend, op de lachspieren en wekt uiteindelijk zelfs ontroering op.

Leo Gabin zoeken de grenzen van het acceptabele op, niet zozeer in de mensen die ze tonen (al komt de clip van een dwergstripper in de buurt van de maniakale waanzin van Korine’s Trash Humpers (2009)) maar vooral in de totale nutteloosheid en contextloosheid van de clips. Tergend hoogtepunt is een scène waarin iemand afwisselend zijn rommelige woonkamer en overstroomde tuin filmt voor acht volledige minuten. Het is film die bewust op de zenuwen werkt van de kijker, en dat levert enerverende cinema op, in beide betekenissen van het woord: A Crackup at the Race Riots is cinema als middelvinger, maar bevat ook hilarische, ontroerende en bizar mooie momenten. Het is, ondanks de andere naam op de aftiteling en het gebruik van bestaand beeldmateriaal, onmiskenbaar een Harmony Korine-film.

★★★½☆

The Sprawl: Propaganda about Propaganda (2016)

The Sprawl: Propaganda about Propaganda is de debuutfilm van het Nederlandse kunstenaarscollectief Metahaven, die de film tegelijkertijd ook uitbrengen als video-installatie en een online variant. De rekbare vorm van het project valt ook te merken in de bioscoopversie, die doet wat de titel belooft: The Sprawl is een meanderende, breed uitgezette verzameling beeldfragmenten, zonder overduidelijke rode draad, die van de hak op de tak springt, en het beeld vult met een overdaad aan tegenstrijdigheden en een bombardement aan tekens.

De ongrijpbaarheid van het project en het excessieve spervuur aan informatie is bewust. De film is immers een film die zelf ook gaat over een overdaad aan informatie waarin het overzicht kwijtraakt. The Sprawl kijkt namelijk met open blik naar het Russische mediaconglomeraat RT, een soort van CNN met propaganda van het Kremlin, die hun best doen zoveel mogelijk (mis)informatie in de wereld te helpen die in dienst staat van Poetin’s visie. Daarbij maken ze handig gebruik van het internet, en is echte informatie al snel niet meer te scheiden van memes, virals, fakes, photo-shops en andere propaganda.

In The Sprawl wordt dit verhaal niet verteld in een rechtlijnige vorm, maar door middel van losse segmenten waarin experts elkaar tegenspreken, verhaallijnen hopeloos door elkaar lopen en tijdslijnen niet meer te achterhalen zijn. Het beeld word tussentijds gevuld met een overdaad aan balkjes, graphics, grafiekjes, interfaces en symbolen, allen zeer strak vormgegeven, waardoor het volgen van het verhaal sowieso een verloren zaak is. Meer nog dan een pleidooi tegen het bombardement van tekens en de Baudrillardiaanse simulacra van RT en het internet in het algemeen is de film een illustratie ervan. Een simulacra van een simulacra. De naam van het kunstenaarscollectie, Metahaven, is niet verkeerd gekozen, want metatekstuele essayfilm is zelden zo strak uitgevoerd.

★★★★☆


Onderwerpen: , , , , , ,


Reageer op dit artikel