Spotlight (2015)
Klassieke onderzoeksjournalistiek vertaald naar klassieke cinema

26 januari 2016 · · Kritiek + Première

Spotlight

Begin 2002 bracht het Spotlightteam van de Boston Globe een golf van verontwaardiging teweeg met een Pulitzer Prize winnend artikel. Na een jaar lang onderzoeksjournalistiek werk legden ze met gedetailleerde bewijzen kindermisbruik binnen verschillende katholieke kerken in Boston bloot. Misbruik dat decennialang stelselmatig en op grote schaal had plaatsgevonden. De pijnlijke weg naar het verborgen gehouden geheim via journalistieke moed en dappere getuigenissen van inmiddels volwassen slachtoffers staat centraal in het indrukwekkende drama Spotlight.

We schrijven begin 2001 en de Boston Globe krijgt met Marty Baron een nieuwe hoofdredacteur en een van de eerste zaken die hij verder wil uitdiepen is een column over mogelijk seksueel misbruik van een priester. Hij kiest het Spotlightteam uit, een groep van vier journalisten die aan diepgravende onderzoeksjournalistiek doen; zo diepgaand dat ze makkelijk een jaar over een enkel artikel mogen doen. Onder leiding van Robby Robinson duikt het team de archieven in en gaan ze op pad en al gauw blijkt dat het hier niet één priester betreft, maar tientallen. Een groot obstakel is de gigantische macht van de Katholieke Kerk in Boston en het feit dat meer dan de helft van de lezers van de krant katholiek is, waardoor het team op eieren moet lopen om niet ontmaskerd te worden voordat ze hun bevindingen publiek kunnen maken.

Spotlight is magnifieke Amerikaanse cinema zoals je het eigenlijk niet meer ziet. Met groots acteerwerk en aandacht voor spanning en detail in de stijl en klasse van misschien wel de ultieme journalistieke onderzoeksklassieker All the President’s Men (1976) waarin het Watergate schandaal op fictieve wijze bloot werd gelegd. Beide waar gebeurde verhalen hebben dankzij de kracht van journalistiek ook echt ongekende gevolgen gehad. De feiten rondom Watergate zorgden voor het aftreden van President Nixon en de inspanningen van het Spotlightteam maakte het mogelijk dat openheid rondom seksueel kindermisbruik door priesters een wereldwijd schandaal werd met duizenden zaken tot gevolg.

Gelukkig weet regisseur/schrijver Tom McCarthy – die hiervoor curieus genoeg het zeer slecht ontvangen Adam Sandler vehikel The Cobbler (2014) regisseerde – de juiste subtiele toon aan te slaan waardoor Spotlight op geen moment sensationeel of exploiterend overkomt, iets wat met een dergelijk onderwerp ook zeer ongepast zou zijn. Dit is niet in de laatste plaats te danken aan een groep uitermate bekende en sterke acteurs. Michael Keaton is ijzersterk als Robby Robinson terwijl Liev Schreiber (toch vooral bekend om zijn intimiderende fysieke rollen) zeer ingehouden Marty Baron vertolkt. Andere belangrijke rollen zijn weggelegd voor onder meer Rachel McAdams, Stanley Tucci en Mark Ruffalo die als enige wellicht in de film zowel aan stemverheffing doet en een kleine lichamelijke transformatie kent met een wat apart kapsel en dito accent. Maar ook hij weet zich met veel respect voor de thematiek raad met het verhaal.

Spotlight

McCarthy visualiseert Spotlight met echt minutieus detail voor de tijdsperiode. Duiken in mappen en boeken die liggen opgeslagen in massieve archiefkasten, de computers stammen ook echt uit een tijd dat internet nog lang niet zo ontwikkeld was als nu en laat staan dat er zoiets als smart phones waren die je werk vergemakkelijken. Dit is misschien wel de laatste periode van echt ouderwetse onderzoeksjournalistiek en dat valt aan de film ook af te zien. Zelfs 11 september komt voorbij en wederom gaat McCarthy wijselijk de mogelijkheid uit de weg om met sentimentele muziek de kijker een brok in de keel te bezorgen, wederom zeggen de subtiele beelden en acteerprestaties genoeg.

Spotlight is ondanks enkele grappige momenten van journalistiek gekissebis overigens zeker geen gemakkelijke kost. Als je bijvoorbeeld al bekend bent met de angstaanjagende documentaire Deliver Us from Evil (2006), weet je hoe aangrijpend en woedendmakend de thematiek is. Zeker de getuigenissen die in Spotlight voorbij komen gaan je niet in de koude kleren zitten. Gespeeld door acteurs, maar zo overtuigend dat je bijna zou denken dat het de echte slachtoffers zijn. En de laconieke houding van zowel de kerk als priesters zijn qua emotionele achtbaan ook niet te onderschatten. Zo kent Spotlight een scène waarin Sascha Pfeiffer (Rachel McAdams) een priester aan zijn voordeur ondervraagt en de resultaten zijn werkelijk verbijsterend als vlak hierna ook hartverscheurend.

Zoals gezegd is Spotlight een klassiek staaltje cinema zoals het gelukkig nog altijd in Hollywood mogelijk is. Geen CGI, geen wilde achtervolgingen of gevechten maar gewoonweg ouderwets ijzersterke dialogen, uitstekend acteerwerk en een scenario (plus regie) dat staat als een huis. Plus dat het zeker voor Hollywoodse begrippen ook echt een belangrijke film is, een verhaal en onderwerp dat belicht moest worden en wat gelukkig voor alle slachtoffers op meesterlijke wijze is gedaan.
★★★★★


Onderwerpen: , , , , , , , ,


Reageer op dit artikel