The Assassin (2015)
De verstilde schoonheid van een moordcomplot

25 februari 2016 · · Kritiek + Première

Hou Hsiao-Hsiens eerste wuxia-film is voor de westerse kijker geen gemakkelijke zit. Gesitueerd tijdens de T’ang-dynastie van China, eind achtste eeuw, volgen we Nie Yinniang (Qi Shu) die na een jarenlange training als huurmoordenares terugkeert naar het adellijk hof waar ze ooit op jonge leeftijd was weggestuurd. Haar nieuwe doelwit betreft Tian Ji’an (Chen Chang), vorst van de afvallige prefectuur Weibo. De onderlinge verhoudingen worden langzaamaan onthuld, niet minder hoe Yinniang tijdens de de mooiste scène uit de film haar doelwit Ji’an gade slaat achter de doorzichtige gordijnen van zijn slaapkamer. The Assassin is weliswaar oogstrelend, maar emotioneel even afstandelijk als het ongrijpbare hoofdpersonage.

Ondanks dat enige kennis van de Chinese geschiedenis niet verkeerd is om The Assassin beter te kunnen plaatsen, heeft de Taiwanese regisseur benadrukt dat het geen politieke film is. Dus nee, Weibo, de afvallige prefectuur die weigert belasting te betalen aan het Keizerrijk is geen metafoor voor Taiwan en China. Het is bovenal een visuele film, meer kostuumdrama dan dat het om het kunst- en vliegwerk draait van de vechtscènes. De proloog in de opening begint bijvoorbeeld in zwart-wit om daarna naar een waanzinnig uitgebalanceerd kleurenpalet over te schakelen. Ook de fullscreen van 1:37 academy ratio, waarin de film is geschoten, kent eenmaal een widescreen-scène in 1:85. De reden? Het muziekinstrument paste er niet op!

Dit soort details laten zien dat Hou Hsiao-Hsien zijn eigen stijl hanteert zonder zich veel aan te trekken van de conventies. Tijdens de Q&A van vorige week maandag in EYE pleitte hij om die reden zelfs voor digitale projectie, omdat het meer vrijheid geeft aan hoe je beelden monteert. De inmiddels 69-jarige regisseur opperde zelfs een manga-stijl, waarbij het beeld per ‘plaatje’ naar gelieve van aspect ratio kan wisselen. Een moderne toepassing is bijvoorbeeld te zien geweest in Mommy (2014) van Xavier Dolan, waarin tweemaal het beeld van het benauwende 1:1 overgaat in een 1.85 van bevrijding.

Hou Hsiao-Hsien zelf laat de vernieuwing duidelijk over aan de jongere generatie; hij schiet zijn de personages het liefst op afstand, zodat het vaak gissen is wat er in hun gedachten omgaat. Hierdoor komt er meer nadruk te liggen op de aankleding en omgeving, maar dat maakt soms moeilijk inschatten wat er precies op het spel staat. Het plot, los van de culturele context, is in die zin niet altijd even makkelijk te volgen en veel scènes voelen verhaaltechnisch meer als abstracte uitlijnen dan als een afgerond portret. In het middengedeelte wordt er zelfs lange tijd geen woord gesproken, wat soms de impressie geeft dat je naar een minimalistisch toneelstuk aan het kijken bent.


Qi Shu in Journey to the West (2013)

Laat er geen verwarring bestaan: zowel in eigen land als op het vasteland van China, trekt Hou Hsiao-Hsien niet bepaald de meeste bezoekers. Het is bijvoorbeeld verhelderend om The Assassin naast een Chinese blockbuster als Journey to the West (2013) te leggen. Beide wuxia-films, maar verschillend als dag en nacht – op één punt na: Qi Shu speelt in beide de hoofdrol. Waar ze zich in Stephen Chows uitzinnige variatie op de klassieke roman laat gelden als komediante, uit ze in haar observerende rol van The Assassin nauwelijks een woord. In beide films, hoezeer ze ook qua stijl uiteenlopen, weet ze echter te biologeren door haar acteerspel.

Dat het voor de westerse kijker een moeilijke opgave is om grip te krijgen op het Chinese filmlandschap (een culturele conglomeratie van het vasteland, Taiwan en Hong Kong) is door oververzadiging van Hollywood en Europese arthousefilms in onze bioscopen niet verwonderlijk. Het helpt dat er van Hou Hsiao-Hsien komende weken een klein retrospectief in EYE draait, maar ook de hedendaagse markt van Chinese titels is meer dan de moeite waard. The Assassin blijft daarin een vreemde eend in de bijt, even betoverend als enigmatisch, even sensueel als afstandelijk. Een wind uit een ver verleden.

★★★½☆


Onderwerpen: , , , ,


Reageer op dit artikel