Whisky Galore!
Een vroege en licht vergeten parel van Ealing Studios

Whisky Galore!

Een aantal Britse studio’s zijn bovenal bekend om specifieke genrefilms. Neem Hammer en Amicus, beiden veruit het meest bekend om horror. Hammer is meer van de historische horrorfilms, terwijl Amicus naam maakte met contemporaine portmanteau-horror. Ealing Studios produceerde vlak na de Tweede Wereldoorlog zo’n tien jaar lang een aantal van de beste Britse komedies, vaak met een zwartgallige toon. Een van hun eerste komedies was Whisky Galore!, het debuut van regisseur Alexander Mackendrick en een film gezet tijdens de oorlog, al zie je van dat slagveld maar zeer weinig.

We schrijven 1943 op het afgelegen Schotse eiland Todday, waar de (vooral) mannelijke bewoners hun plezier in het leven uit whisky halen. Maar dan wordt het eiland geconfronteerd met een regelrechte ramp. Heeft de oorlog dan ook eindelijk Todday bereikt? In zekere zin, maar niet op de manier waarop je zou denken. De bevoorrading van whisky is gestopt en de over het algemeen oudere mannen weten niet meer wat ze met hun dagelijks leven aan moeten. Tijdens een stormachtige nacht strandt een groot schip net buiten de kust van Todday en al gauw wordt bekend dat er 50.000 kisten whisky aan boord zijn van het gevaarte, dat ieder moment dreigt te zinken. Een race tegen de klok om het levenswater te redden beingt, maar religieuze overtuiging gooit roet in het eten en een zelfverzekerde kapitein van de Britse home guard is vastbesloten om anarchie en diefstal te voorkomen.

Whisky Galore! is net zoals de meeste andere Ealing komedies een waar genot en typisch zo’n film die onterecht wat in de vergetelheid is geraakt. Bij Ealing komedies denken de meeste filmliefhebbers toch eerder aan het inktzwarte Kind Hearts and Coronets (1949) of ironisch genoeg twee andere Ealing films van Mackendrick, te weten The Man in the White Suit (1951) en The Ladykillers (1955). Laatstgenoemde film is misschien zelfs de meest bekende titel bij het grote publiek vanwege de remake (2004) van de Coen Brothers. En laten we ook niet vergeten dat deze drie producties allen de grote Alec Guinness in de hoofdrol hadden terwijl Whisky Galore! het vooral moet hebben van Engelse en Schotse karakteracteurs.

Whisky Galore!

Maar juist dat laatste element is een van de grootste winstpunten van Whisky Galore! en het is heerlijk om al die excentrieke personages vertolkt te zien worden door gezichten die je misschien ooit eens ergens anders had gezien, maar er niet echt een naam aan kon koppelen. Jean Cadell is fantastisch als de oer-religieuze Mrs. Campbell, een ongelooflijk dominante moeder die nooit lacht en ook niets moet weten van de in haar ogen goddeloze kroegtijgers en dames van lichte zeden. De hoofdrol – zo je wilt, want het is echt een ensemble dat we ruim 80 minuten volgen – is weggelegd voor Basil Radford als kapitein Waggett, een personage waarvan je bijna zeker zou zijn dat hij van grote invloed is geweest op kapitein Mainwaring van Dad’s Army (1968-1977) zei het dat Waggett een stuk humaner en warmer is.

Het tempo zit er goed in en gezien het een debuut betreft, is het duidelijk dat Mackendrick een natuurtalent bezit qua komische timing en het regisseren van dialogen. Wat begint als quasi-documentaire over een fictief eiland gaat al snel over in rampspoed, snode plannen van de whisky-rovers en meerdere hilarische drankgelagen en opsporingen. Het is allemaal gezet op een pittoresk eiland en dito dorp aangevuld met het zo aanstekelijke Schotse cynisme en nationalisme. Zelfs de doedelzak mag niet ontbreken. En omdat het tempo er zo strak in wordt gehouden, verveelt Whisky Galore! geen moment en zakt het ook niet weg in moralisme waar zoveel (vooral Hollywood) komedies in de slotakte zich schuldig aan maken.

Misschien is Whisky Galore! niet het allerbeste wat Ealing qua komedie te bieden had, aangezien Kind Hearts and Coronets met zo’n gruwelijk uitgangspunt als een seriemoordenaar aan het werk, toch presteert om op geniale wijze er komisch mee aan de haal te gaan. Laat die film dan het ultieme Ealing meesterwerk zijn, maar Whisky Galore! is zeker geen tweederangs komedie. Lichtelijk vergeten wel en juist daardoor echt de moeite van het aanzien waard. Daarbij kwalificeert de film zich zonder meer als uitstekende komische double bill met de Ierse monsterfilm Grabbers uit 2012. Daar waar Whisky Galore! het moet hebben van eilandbewoners wiens enige plezier bestaat uit het drinken van een dram of twee, draait het vele drinken van de eilandbewoners in Grabbers om overleving aangezien het monster niet tegen alcohol kan en drinken de enige redding is.


Onderwerpen: , , , ,


Reageer op dit artikel