Alsof elke avond laat thuis zijn, maar elke ochtend om kwart voor 9 op moeten nog niet erg genoeg was hebben januari en februari besloten gewoon toch nog even die winter te laten gebeuren. Elke keer als ik dan een warme bioscoopzaal kom uitgelopen slaat de wind me om mijn oren en snijdt de kou mijn gezicht open. Och en wee, het ondragelijke leven van een filmjournalist.

Tatsumi

Een docu-fictie hybride vormgegeven als een anthologische animatie film, Tatsumi vertelt het levensverhaal van de gelijknamige mangatekenaar Tatsumi Yoshihiro en uitvinder van het Gekiga genre (manga boeken met volwassen thema’s). De animatie heeft niet het soepele van de gemiddelde anime, het leek eerder op uitgeknipte en met bewegingen aangesterkte mangaplaatjes. Een logische keuze die opvallend goed werkte. Vooral het eerste half uur kwam er goed vanaf: het gegeven was interessant, de animatie mooi en de ingevlochten fictiestukken bleken sterk. Sterker nog, tijdens het eerste verhaaltje, een soort Hitchcockiaans drama over de naweeën van Hiroshima, brak ik bijna uit in tranen.

Maar naar mate de speelduur vorderde begon me iets tegen te staan. Er bekroop me een gevoel dat er ergens iets verloren was gegaan in de vertaling. Niet zozeer de taal, maar de vertaling van boek naar film. De verhalen zijn vast prachtig en poëtisch, maar met hun overdramatische voice-overs en duidelijke pacing problemen kwam de film onbedoeld steeds knulliger over. Jammer, want ik was dat eerste half uur toch volledig on board. Uiteindelijk is Tatsumi een interessant portret met mooie plaatjes, maar lijdt het vooral onder zijn wat krakkemikkige adaptatie.

All That She Surveys

Een korte film van 15 minuten waarin we een jonge vrouw tijdens haar observaties observeren. Niet geheel onverwachts schreef James Benning het script, maar het was duidelijk te zien dat de film is geregisseerd door een Call Arts student. Bepaalde stilistische keuzes komen behoorlijk amateuristisch over, en hoewel het een goede kortfilm is schorte dit toch wat met mijn ervaring. Toch prikkelde de film me op de juiste manier. Ik ben dol op observaties en het kijken naar een mooie vrouw is altijd prettig. Het is vooral Amy Seimetz’ gezicht dat de show steelt. Gedurende haar observaties lezen we zoveel gedachten in haar ogen en elke keer als ze ook maar iets op haar gezicht laat veranderen zat ik op het puntje van mijn stoel. Noem haar de redding van de film.

Buenas Noches, España

In 2009 maakte ik door middel van Next Attraction en het superieure Now Showing kennis met de Filipijnse regisseur Raya Martin. Sindsdien lijkt er elk jaar nog wel iets van hem op het IFFR te draaien. In 2010 was dat de Filipijnse filmgeschiedenis simulator Independencia (gemaakt omdat deze geschiedenis door alle oorlogen praktisch non-existent is) en vorig jaar de stille trailer voor het Hubert Bal Fonds. Martin is een festivalsweetheart.

In al zijn films flirt hij heftig met avant-garde, maar Buenas Noches, España is zijn eerste volledig experimentele feature length. Dat betekent ook meteen dat alle subtiliteit weg is. Martin gaat er helemaal voor: constante schiftingen in kleur; een keiharde gitaarruis afgewisseld met Looney Tunes geluiden en opgeknipte pianostukken als enig aanwezig geluid; vaak herhalende scènes als een soort geflipt ritme-experiment; een totaal onlogische vordering in het al nauwelijks aanwezige verhaal; willekeurige titlecards die niets te maken lijken te hebben met het geheel; onverklaarbare verandering van format (VHS en 16mm); en uiteraard eindeloos lange openende en afsluitende shots. Het is voor de die-hard, maar uiteindelijk levert het een fantastishe ervaring op die je niet snel ergens anders zal tegenkomen.

Hetgeen me deze editie nog het meest opvalt is het publiek. Niet dat ze er vreemd uitzien of iets dergelijks, maar de hoeveelheden waarin ze komen. Tijdens mijn eerste jaren waren de zalen vaak moeilijk te vullen voor kleinere films, laat staan experimenteler werk. Maar nu zit vrijwel elke dag, elke zaal, behoorlijk vol. Nog vreemder is dat het aantal mensen dat tijdens de film de zaal uitloopt ook niet heel groot is. Bij de nieuwe van Bill Morrison, een maker van heftig experimentele films, liepen uiteindelijk maar twee mensen weg. En dit zeg ik als een verbaasde liefhebber van avant-garde, want ik heb nooit geweten dat van de 30 mensen in de zaal er maar 2 niet zo idioot waren als ik.

The Great Northwest

Matt McCormick maakte deze film helemaal in zijn eentje. De aanleiding om de film te maken was een fotoboek dat hij vond in een kringloopwinkel. Hierin stond een verslag van de reis van 4 vrouwen door het Noord-Westen van Amerika in 1958. Hij besloot zo’n 50 jaar na datum de reis in zijn eentje over te doen. De film bestaat enkel uit tijdens de reis opgenomen beeld en geluid, zonder dat de filmmaker zelf in beeld is.

Dit resulteert in een wat gekke film. Enerzijds is het een interessant concept: door middel van het boek en wat toegevoegde tekst toont McCormick ons deze reis. Hij laat zien wat er is veranderd in die tussentijd en neemt af en toe de tijd om naar de toeristische medemens te kijken. Maar buiten dit heeft de film gedurende zijn speelduur weinig te bieden. Het is een boodschaploze observatie. Hij had van mij wel wat experimenteler mogen zijn, of juist conservatiever door zelf met zijn publiek te communiceren. Ik heb me redelijk vermaakt, maar ik miste iets creatiefs.

small roads

James Benning is een avant-gardist. Hij filmt de laatste 15 jaar vooral landschappen. En niet meer dan dat. Hij is hier ook vrij kieskeurig in, want zijn shots zijn vaak prachtige weegaves van wat hij op dat moment zelf heeft gezien. small roads is niet veel anders. Benning spendeert 103 minuten aan een twintigtal willekeurige kleine wegen in Amerika. Minutenlang kijken we tegen een weg aan, zodat we de tijd hebben om dit tot ons te nemen. En hoewel het vanuit een filmisch oogpunt nog minder heeft te bieden dan The Great Northwest, werkte het eerlijk gezegd veel beter. Benning hypnotiseert ons met zijn beelden en zijn geluid, iets wat een bijzondere ervaring oplevert. Het maakte me in ieder geval nieuwsgierig naar de rest van zijn oeuvre. Wat gek is, want ik zou toch moeten weten wat ik kan verwachten van titels als 13 Lakes en Ten Skies?

Tributes: Pulse

Bill Morrison is het pyromanische equivalent van Stan Brakhage. Waar Brakhage schildert en krast op film, steekt Morrison oude celluloid beelden in de fik. Met Decasia maakte Morrison een collage van uitzichzelf vergaande celluloid, een soort ode en afscheid van de filmrol. In deze nieuwe film lijkt hij met opzet zijn oude celluloidbeelden te vernaggelen. Het ontgaat me even wat hij er mee wil zeggen, maar potverdorie wat levert het fantastisch materiaal op. Alleen miste ik wel die broeierige drone soundtrack van Decasia. Niet alleen maakt Morrison celluloid stuk, hij zorgt er ook voor dat zijn ingehuurde muzikant een alles vernietigend geluid achterlaat. Simon Christensen slaat op potten en pannen, loopt zuchtend door de kamer en slaat herhaaldelijk een valse gitaar aan. Tenminste, zo opent de film. Later wordt het iets minder penetrant, maar deze 65 minuten durende improvisatie vloekte behoorlijk met wat er op het beeld gebeurde. Dat was een beetje jammer. De dromerige soundtrack is misschien een beetje cliché voor avant-garde, maar ik had het niet erg gevonden als de gehele 65 minuten lang doodse stilte had geklonken.

Alps

De Griekse Yorgos Lanthimos liet twee jaar geleden de arthousehartjes sneller kloppen met Dogtooth, dus niet geheel onlogisch dat er nogal wat publiek op Alps afkwam. Ik weet niet wat dat publiek er van vond, maar ik kon er niet zoveel mee. De dialogen waren grappig en de cinematografie was dik in orde, daarbij kan ik erg genieten van absurdisme. Maar met Alps was iets mis. Het absurdisme werd gebracht als onderdeel van onze huidige wereld. Een groep wordt als stand-ins voor pasoverledenen ingehuurd. Een leuk concept. Maar Lanthimos neemt zichzelf zo bloedserieus hierin, dat het absurdisme me begon te storen. De dialogen bleven gek, daar is ie goed in, maar als geheel klopte het van geen kant. Daarbij begon het camerawerk zich te ontdoen van zijn functie: veel te vaak zaten we te dicht op personages, of was alles verkeerd ingekaderd, waardoor we constant het overzicht verloren. Dit had het beste kunnen werken als high-concept science-fiction, of als doorgevoerd absurdisme. Het huidige eindproduct blijft een beetje vertwijfeld in het midden hangen en voelt met zijn trage tempo en nonfunctionele cinematografie aan als de zoveelste clichématige arthousefilm die niet slaagt in wat ie wilde vertellen.

Die eerste reis naar Rotterdam is altijd het spannendste. Niet zozeer de reis zelf, maar de aankomst. Sinds mijn eerste IFFR bezoek in 2008 is het station van Rotterdam een puinhoop en nog steeds is men druk bezig de stad onder handen te nemen. Buiten het filmfestival om kom ik nooit in Rotterdam, dus toen ik plots een hele andere kant werd omgeleid dan voorgaande jaren en er wat verderop plotseling een enorm gebouw voor mijn neus stond was ik enigszins gedesoriënteerd. Maar eenmaal in De Doelen (het IFFR hoofdkwartier), op het Schouwburgplein en voor de Cinerama, bleek het IFFR nog steeds hetzelfde te zijn: dat gezellige filmfestival dat elk jaar weer drukker wordt. En waar het elk jaar weer afwachten is of de film mee- of tegenvalt.

Florentina Hubaldo, CTE

Florentina Hubaldo, CTE is het type film waar het festivalboekje woorden als ‘meditatief’, ‘transcendentaal’ en ‘dromerig’ voor gebruikt. Wij als festivalgangers noemen het ‘steenstaarderij’. Dit is niet meteen kritiek. Het werk van Weerasethakul is je reinste ‘steenstaarderij’, maar in zijn geval levert het prachtige films op. In het geval van Florentina Hubaldo, een 6 uur durend epos over twee werklozen die een schat zoeken en een dochter die wordt geprostitueerd door haar vader, levert het een abominabel eindproduct op.

Regisseur Lav Diaz heeft enkele terugkerende gimmicks: zijn films duren onnoemelijk lang, zijn dan vaak in zwart-wit en worden geschoten op een goedkope digitale camera. In zoverre niets nieuws onder de zon, 80% van de hedendaagse IFFR films grijpt naar allerhande digitale formats. Wat ik miste tijdens de drie en een half uur dat ik ben blijven zitten was Diaz’ redenering om de film daadwerkelijk 6 uur te laten duren. Laat me dit uitleggen in drie simpele kritiekpunten:

• Er was niets te beleven. Alle personages waren vervelende mensen zonder enige vorm van logica. De prostituerende dochter had bijvoorbeeld vanaf de eerste scene makkelijk kunnen ontsnappen en toch keert ze zonder reden terug naar haar akelige vader waardoor we zitten opgescheept met nare verkrachtingsscenes.
• Elk shot was lelijk. En niet de omgeving, maar de techniek van elk shot. Alles was overbelicht, de cameravoering was onwijs slordig en alles riekt naar amateurisme.
• Elk shot duurt te lang en complete scenes voegen geen reet toe aan het geheel. Bijna elke scene voelt aan als filler en op den duur begon ik me als kijker verraden te voelen. Het is bijna alsof Diaz zijn films niet monteert. Hij laat shots gewoon uitlopen zonder dat we als kijker worden beloond voor ons geduld.

En dat laatste somt Florentina Hubaldo CTE nog het beste op: Diaz die een film voor zichzelf maakt zonder echt te geven om wat hij te vertellen heeft of na te denken over de ervaring van zijn publiek. Een wanstaltelijke vertoning.

Dit was trouwens de eerste keer dat ik wegliep bij een film. Een monumentale gebeurtenis waar ik nog altijd geen spijt van heb.

Verano

Ook Verano valt onder het kopje ‘steenstaarderij’. Ditmaal uit Chili. En ditmaal onwijs goed. Verano kan het best worden omschreven als een analyse van menselijke relaties gegoten in de vorm van een aangenaam zomers middagdutje. Maar wel een nostalgisch dutje, want regisseur José Luis Torres Veira filmde al die relaties door de lens van een ouderwetse Hi8 camera. Een prachtige keuze, want de gehele film kreeg een soort dromerige waas over zich heen, wat heel goed samenwerkte met de totale overgave aan rust in elk shot. Zie het als een Chileense Blissfuly Yours.

De personages waarmee het niet zo goed gaat stuurde Viera op vakantie. Zij verblijven allemaal in een hotel. De mensen waarmee het wel goed gaat werken en wonen in de buurt of bij het hotel. Als een soort estafette gaat Veira langs al zijn personages, alsof hij komt kijken of het wel goed met ze gaat. Hij haalt een koppel uit elkaar om te zien wat ze doen als ze alleen zijn, zet andere mensen bijelkaar of laat twee zusjes nachtzwemmen bij het hotel waar ze werken. En alles volledig zonder terug te moeten vallen op seks. Ja, Verano is het type festivalfilm waar je hoopt te eindigen.

Het feit dat de Oscar nominaties werden gestreamd via YouTube geeft mij een goed gevoel over de Oscar-stream-hunt van dit jaar. Elke Oscarnight is het weer enorm spannend of er een toegankelijke stream gevonden kan worden. Dan sta je om 3 uur ‘s nachts op en dan heb je plots geen mogelijkheid om op het grootste filmevenement mee te maken (resulterend in pijnlijke stiltes bij de watercooler). Daarbij scheelt het bij zo’n YouTube stream dat we niet tijdens de Amerikaanse reclames naar Bridget Maasland hoeven te staren. Academy! Regel dit even!

Maar dan de nominaties. Het is de eerste keer dat ik de nominaties live kon zien, dus het viel me tegen dat dit geen pre-Oscar-show bleek te zijn. Nee, Jennifer Lawrence (van Winter’s Bone) en een irrelevante kerel kondigden binnen 5 minuten de grote nominaties aan. Dus de Academy bouwt een fancy podium, nodigt een stapel mensen uit, huurt een enorme televisie en gebruikt de hele handel om zo snel mogelijk een handvol awards aan te kondigen? Ik bedoel, als je het er toch hebt staan en de mensen er toch zijn, kondig dan gelijk even alles aan. Maar ja, het is gelukkig allemaal na te lezen op de website. Hieronder de nominaties de me opvielen.

		De Schrijvers Weinig opmerkelijks, afgezien de nominatie voor Bridesmaids. Sinds wanneer laat de Academy gross-out comedy toe tot hun lijstje? Maar prima, mij hoor je niet klagen. En meteen ook een goede reden om die film eindelijk eens te kijken.
		De Technici Niets bijzonders. Ja, misschien Drive. Mooi om te zien dat de film toch nog wat erkenning krijgt van de Academy. Verder verdient Rise of the Planet of the Apes dubbel en dwars dat beeldje, maar had ik liever Andy Serkis genomineerd zien worden. Kunnen ze volgend jaar geen Motion Capture award instellen?
		De Musici Slechts twee liedjes, dit jaar. Dat scheelt weer een hoop tijd (en Madonna) tijdens de show. Verder is John Williams tweemaal genomineerd voor twee Spielberg films, waaronder Tintin. Gek genoeg ook de enige voor Tintin, maar dat is dan weer om te huilen.
		De Documentaires Zoals elk jaar weer 4 documentaires waarvan ik nog nooit heb gehoord en eentje waar ik nog altijd erg benieuwd naar ben. Missende nominaties voor Tabloid (Errol Morris) en The Cave of Forgotten Dreams (Werner Herzog).
		De Regisseurs Terrence Malick. Geheel onverwacht lof voor de meest bijzondere levende regisseur. Fijn, want dat verdient ie wel. En misschien komt ie dit jaar wel opdagen, want zijn cameraschuwe dagen zijn voorbij. Hoewel, tijdens de nominaties werd zijn aloude publiciteit foto getoond. Verder fijn dat Scorsese ook een nomimatie heeft.
		De Cinematografen Mijn favoriete categorie wordt dit jaar lastiger dan ooit te voren. Vijf prachtig geschoten films die stuk voor stuk een heel eigen stijltje hebben. Mijn voorkeur gaat uit naar het klinische van The Girl With the Dragon Tattoo en het natuurlijke van The Tree of Life.
		De Animaties Waar is Tintin? Wat is A Cat in Paris? En wie zijn Chico & Rita? Zijn Puss In Boots en Kung Fu Panda 2 echt goed genoeg om genomineerd te worden? Ik ben in ieder geval blij dat Rango er tussen staat en dat de Academy niet tegen zichzelf gaat liegen door Cars 2 te nomineren.
		De Acteurs en Actrices Ooit zong John C. Reilly tijdens de Awardsshow dat de Academy geen aandacht heeft voor comedy en komedianten maar in dramafilms moeten spelen om een beeldje binnen te slepen. Jonah Hill deed dat en werd genomineerd. Melissa McCarthy is daarentegen gewoon genomineerd voor haar komische rol in de komische film Bridesmaids. Verder: wie is Demián Bichir en wat is A Better Life?
		De Films Ze zouden dit jaar afstappen van de 10 nominaties en dat hebben ze gedaan. Het zijn er dit jaar maar liefst 9. Wederom is The Tree of Life de grote verassing. Maar ook Extremely Loud & Incredibly Close werd geheel onverwachts genoemd. Dit ook volgens de crew, want bij die laatste ging er een kreet van blijdschap door het nominatie-zaaltje.

We zullen ergens in de komende weken ook nog onze verwachtingen delen in verband met het jaarlijkse Oscar Orakel Olympiade. De Oscars zelf worden zondag 26 februari uitgezonden. Voor ons Nederlands betekent het dat we ‘s nachts ons bed uit moeten en tot dageraad zoet zijn met een vermoedelijk tegenvallende show en dito resultaat. Ik heb er weer enorm veel zin in! Wat jullie?

Bram Drie jaar na de release van zijn buitenaardse debuut kwam David Lynch met de door Mel Brooks geproduceerde biopic The Elephant Man, een film over de in 1862 geboren John Merrick en zijn korte leven als hevig misvormde freak. Voor Lynch was het zijn eerste studioproject en misschien daarom wel de vreemde eend in de bijt binnen zijn oeuvre. Zijn film werd genomineerd voor 8 Oscars, waaronder beste film, en is zijn meest lineaire en down to earth tot The Straight Story. Hoewel The Elephant Man weinig weg heeft van een gemiddelde Lynch is zijn handtekening soms duidelijk aanwezig. Toch is het een heel ander soort film dan we van de regisseur gewend zijn.

Rik En toch, als je het bij elkaar optelt zit het er allemaal in: de fascinatie voor een verontrustende wereld achter de schone alledaagsheid, bizarre personages (de freaks in Parijs) en in stilistische zin associatieve montages, geluidslandschappen en terugkerende extreme close ups van een vrouwelijk gezicht, nota bene ook als openingsshot. Maar The Elephant Man wordt net zo zeer bepaald door waar het in afwijkt van Lynch’ andere films. Geen film waarin hij minder aandacht voor de vrouw heeft, een van de weinige die aan origineel bronmateriaal verbonden is, de enige historische film en op Dune na de enige die niet in de VS speelt. Natuurlijk is het samen met Dune ook de enige die hij in een strak studiokeurslijf gemaakt heeft. Hijzelf was tevreden over het geringe aantal compromissen wat hij moest sluiten. Kun je daarmee dus spreken over een auteursfilm die als onderdeel van een oeuvre boeit, of is het een buitenbeentje dat op zijn eigen merites beoordeeld dient te worden?

Bram Ik denk dat het een beetje van beide is. De film opent met een nachtmerrie-achtige montage, zoals we die inmiddels gewend zijn van de regisseur, waarna we terechtkomen in het industriële London. Zowel de montage als de setting echoën Eraserhead. In beide films wordt er veel tijd besteed aan scenes waarin de protagonist door dit haast post-apocalyptische landschap dwaalt. En niet te vergeten is dit alles gedraaid in zwart-wit. De eerste akte voelt echter aan als een soort overgang tussen Lynch’ debuut en de uiteindelijke film over John Merrick. Want op het moment dat John wordt opgenomen in het ziekenhuis wordt de film steeds conventioneler qua vorm. Het Lynchiaanse wordt ingewisseld voor statische shots van witte gangen en dito ziekenhuiskamers, waarin we nooit te dicht bij de personages komen. Het leek er bijna op alsof Robert Bresson de productie halverwege had overgenomen. De Lynchiaanse momentjes keren uiteraard terug, maar alleen wanneer het nodig is. Je zou bijna kunnen zeggen dat de vormexperimenten worden ingezet wanneer John weer te maken krijgt met zijn leven als freak voordat hij werd opgenomen in het ziekenhuis.

Rik Dat klopt inderdaad wel: op de momenten dat de misvormingen voor Merrick zijn identiteit bepalen (de nachtmerries, de indringers, en inderdaad zijn leven buiten het ziekenhuis) is de Lynchiaanse sfeer en stijl het sterkst aanwezig. Op de tussenliggende momenten dat hij zogenaamd een normaal mens als ieder ander is, is de stijl al even basic als de gewoonte is in dit genre. Toch overheerst ook hier één element dat telkens terug komt in Lynch’ oeuvre: sentimentaliteit. Vaak komt dat op een ironische manier terug in zijn werk, maar schuilt er tevens onheilspellendheid in. In Mulholland Dr. zijn de scènes waarin Watts’ personage aankomt in Hollywood en het leven daar verkent zo zoet dat het eng wordt. Net als bij Blue Velvet blijkt dat gevoel terecht, onder het sentimentele laagje borrelen duistere mysteriën.

The Elephant Man is echter rechttoe rechtaan sentimenteel. In het melodrama dat het verhaal is, wordt het sentiment op de klassieke Hollywoodwijze aangedikt. Vrijwel elke keer dat Merrick zijn mond opendoet komt er een stroom hartverwarmende woorden uit. Óf hij geeft op ‘indrukwekkende wijze’ blijk van intellectuele gaven door het citeren van een Psalm of voordracht van Shakespeare, óf hij houdt niet op Treves, de dames van stand, het ziekenhuispersoneel, ja, het leven lof toe te zingen. Dat wat onder het sentiment borrelt is wel duister, maar geen mysterie. Bij een leven als freak in een vijandige wereld kan iedereen zich wat voorstellen, terwijl de duistere keerzijde in de abstracte visoenen uit zijn latere films veel minder concreet is.

Bram Tijdens het kijken van de film sprak je over hoe Lynch opvallend veel afstand neemt van zijn onderwerpen. De sentimentaliteit is overduidelijk aanwezig, zoals je zelf al aangeeft, maar zelden heb ik de regisseur zo aanhoudend afstandelijk te werk zien gaan. Het was bijzonder om te zien, daar niet van, maar wel opvallend. Zoals gezegd is het dus een vreemde eend in de bijt. Tenminste, het is jaren geleden dat ik The Straight Story heb gezien, maar ik kan me herinneren dat ook deze film erg afweek van zijn standaard routine. Misschien zijn het wel totale tegenpolen: de ene klinisch en koud, de ander hartverwarmend, maar beide zo sentimenteel als de pest.

Alle ‘vreemde eend’ uitspraken daargelaten: ik ben blij dat Lynch zich ooit eens bedacht om The Elephant Man te maken. Ik ben een groot fan van zijn latere gekkigheid, maar met Eraserhead had ik niet veel. Het is goed om te zien dat een kundig regisseur zijn bizarre stijl toepast op een film met een duidelijke narratieve structuur en dito personages. Daarbij vond ik het ook eens prettig om Lynch een film te zien maken over een personage dat niet geestesziek is. Uiteraard heeft Merrick zijn misvorming, maar zoals je zelf ook al aangeeft zit daaronder de vriendelijkste man van heel Engeland.

Rik Alles afwegend vond ik het toch een wat tegenvallende herkijk. Maar ja, de lat ligt bij Lynch nu eenmaal ook hoog. Natuurlijk is het interessant te zien of en hoe een eigenzinnige geest het Hollywoodformat naar zijn hand zet, de klassieke Hollywoodregisseurs indachtig. Toch had ik graag het unheimische, ongemakkelijke, dat in latere films in alle scènes zit, ook de ‘gewone’ scènes, hier meer terug hopen te zien. Het onderwerp leent zich er uitstekend voor. Maar het is inderdaad: afstandelijk. Bressoniaans zou ik het zeker niet willen noemen, eerder doorsnee, standaard. Lynchiaans bij momenten, terwijl de kracht van latere films (maar ook Eraserhead) juist in het totaal zit. Lynch is niet alleen vreemde montages of bizarre momenten, maar een voortdurende beklemmende sfeer. Hij is een meester in van het gewone het ongewone te maken. Het is misschien wat onredelijk, maar dat had ik wel wat meer terug willen zien in The Elephant Man.

In deze aflevering praten we over de Golden Globes en recenseren we David Finchers The Girl With the Dragon Tattoo, zijn adaptatie van het populaire Zweedse boek. Overtuigt Rooney Mara als Lisbeth Salander? Werkt Finchers klinische stijl in deze spannende thriller? En hoe houdt de film stand ten opzichte van de Zweedse filmversie?

Inhoudsopgave:

• 00:00 Introductie
• 00:54 Golden Globes introductie
• 01:23 Rick over The Help
• 05:20 Verdere Golden Globe winnaars en Oscar speculaties
• 16:33 Algemene recensie van The Girl With the Dragon Tattoo
• 33:34 Spoilers voor The Girl With the Dragon Tattoo
• 50:06 Afsluiting

Deze aflevering duurt ongeveer 52 minuten en is 49,7MB groot.

Volgende week is er geen aflevering in verband met het IFFR, maar op 6 februari is er weer eentje.

Heb je op- en aanmerkingen? Deel ze in de commentbox onder dit artikel of mail ze naar contact@salonindien.nl. Verder is de podcast hier te downloaden (rechter muisknop, opslaan als) en kan je je via iTunes op ons abonneren.

De podcast is terug van weggeweest en heeft een nieuw jasje. Allereerst doen we het voortaan met z’n drieën. Ricardo, Rick en ik zullen wekelijks een aflevering opnemen die elke maandag online komt. Maar ook inhoudelijk is er het een en ander veranderd. Elke aflevering is opgedeeld in twee delen: eerst een willekeurig onderwerp (nieuws, wat hebben we de afgelopen week gezien, een event) waarna we een diepte recensie doen van een vooraf uitgekozen film. Dit kan een nieuw uitgekomen film of een oudere zijn. Verwacht daarom ook dat de podcasts wat langer zijn dan voorheen.

Inhoudsopgave:

• 00:00 Introductie tot de nieuwe podcast en het vernieuwde format
• 03:15 Waar kijken we in 2012 naar uit?
• 22:30 Algemene recensie van Trespass
• 39:10 Spoilers voor Trespass
• 53:27 Afsluiting

Deze aflevering duurt ongeveer 55 minuten en is 52,8MB groot.

Heb je op- en aanmerkingen? Deel ze in de commentbox onder dit artikel of mail ze naar contact@salonindien.nl. Verder is de podcast hier te downloaden (rechter muisknop, opslaan als) en kan je je via iTunes op ons abonneren.

Het eindejaarslijstje: een verplicht nummertje als filmliefhebber waarmee ik nooit tevreden kan zijn. Elk jaar groeit de lijst gestaag tot ik er ergens in november achterkom dat ik echt enorm aan het achterlopen ben. Hals over kop maak ik een lijst met films die ik per se voor 31 december wil gezien hebben, wat vaak betekent dat ik binnen anderhalve maand ruim 40 films moet kijken. Dit jaar heb ik de handdoek in de ring gegooid. Ik kan wel elk jaar allemaal last-minute-films in mijn eindejaarslijstje gooien, maar is dat wel eerlijk ten opzichte van de huidige deelnemers? De films die veel meer respect verdienen omdat ze na al die tijd nog in mijn gedachten rondspoken? Ik besloot potentiële meesterwerken als The Turin Horse en A Separation te laten voor wat ze zijn en met de oogst van 41 films een uiteindelijke lijst te maken. En dit kwam er uit:

Animator David O’Reilly is een persoonlijke favoriet. Hij lijkt nog het meest op de Don Hertzfeldt van de 3D animatie. The External World, een 20 minuten durende kortfilm bestaande uit een verzameling vignettes. En terwijl het allemaal niets met elkaar te maken lijkt te hebben, zeggen ze stuk voor stuk iets over onze huidige staat van zijn. En nee, dit is geen Pixar of Dreamworks liefdadigheid. O’Reilly bekritiseert als geen ander amusement, sociale omgang en Walt Disney. Verontrustend, maar onwijs sterk.

Ook verontrustend was de nieuwe van Aronofsky, waarin hij Nathalie Portman als instabiele balletdanser portretteert. Wederom was het allemaal weer enorm over de top en in your face, maar het bleek voor mij een welkome verrassing na het abominabele The Wrestler. Aronofsky is geen regisseur voor subtiel drama. Black Swan gaat over stress. Stress is niet subtiel. Stress is moordend en zodoende Aronofsky’s beste onderwerp sinds Pi, die in principe over hetzelfde ging. Ik vrat het op.

Ik ben een groot fan van meta. Vooral als het gaat om films die kritiek hebben op zichzelf. De eerste Scream liet mij die voorkeur ooit eens inzien. Hoewel vele stemmen mij gaan tegenspreken in deze keuze was deel 4 voor mij de leukste horrorfilm die ik in jaren heb gezien. De film bleek erg ontopic (geen stoerdoenerij over iPhones en dergelijke, maar gewoon apparatuur dat onderdeel is van onze maatschappij) en had een hoop prachtige scenes waarin Craven zijn cojones toonde. En het einde was eindelijk weer eens een keer goed doordacht.

Ik ben erg gevoelig voor bepaalde filmische aspecten. The Polar Express heb ik nooit te durven afkijken vanwege zijn angstaanjagende dode ogen. Bij Tintin had ik daar absoluut geen last van. Sterker nog, de film had nooit zo fantastisch kunnen worden zonder deze techniek. Spielberg heeft door de animatie alle vrijheid van de wereld. Zijn camera vliegt alle kanten op, terwijl het shot maar niet wordt afgekapt. Dit levert één van de beste actiescenes van het jaar op. Nee, het is geen Raiders of the Lost Ark 2, maar het is wel weer een reden waarom ik ooit Spielbergofiel werd.

The Social Network van 2011. Niet zozeer qua hype, die bij Contagion praktisch non-existent is, maar wel qua vorm. Beide zijn statisch gedraaide films over mensen in boardrooms en meetings. En in beide gevallen is het resultaat extreem spannend. Soderberghs film lijkt nog het meest op een zombiefilm zonder zombies, waarin hij zich vooral focust op het bestrijden van de ziekte. Hij toont hoe elk facet van onze huidige maatschappij hiermee omgaat (the common man, de invloedrijke blogger, de bestrijders, de regering, enzovoorts) en schetst een onwijs realistisch doemscenario. Zo realistisch dat ik nog steeds schrik als ik mijn gezicht aanraak en drieduizend keer per dag mijn handen was.

Ik ben een groot fan van meta. Vooral als het gaat om films die kritiek hebben op zichzelf. Quintin Dupieux is vermoedelijk mijn favoriete meta-maker. Zijn muziek, uitgebracht onder pseudoniem Mr. Oizo, is altijd verzorgd en goed geproduceerd, maar bevat stapels aan parodie en zelfdestructie. De man kan dus lachen om zichzelf en iedereen om zich heen. Rubber is precies hetzelfde. Parodie en zelfdestructie. Het is een soort van Charlie Kaufman-film ontdaan van pretenties en zelfmedelijden. Met in de hoofdrol een autoband.

Romanek is begonnen als videoclipregisseur, waarna hij in 2002 het fascinerend sterke One Hour Photo uitbracht. Het kostte hem uiteindelijk 8 jaar om zijn tweede (eigenlijk derde, maar Static tellen we niet mee) film af te leveren. Het werd een sciencefictionfilm. Maar niet eentje met ruimteschepen en robots. Never Let Me Go gaat over parallel universum dat werkt volgens een bepaald systeem en hoe de protagonisten worstelen om er onderuit te komen. Het is knap hoe Romanek op 20 minuten het plot weggeeft en het toch voor elkaar krijgt om het besef pas te laten inwerken in de laatste 10 minuten. ’Tevergeefs’ is het woord dat voor dit verhaal bedacht is.

Een film waar ik extreem veel respect voor heb en waar een hoop regisseurs nog veel van kunnen leren. En dat zeg ik eigenlijk vooral vanwege zijn vorm. Inhoudelijk is het een gefaalde film. Bepaalde aspecten van het verhaal komen niet zo lekker rond, terwijl dit wel gepretendeerd wordt. Daarbij lijkt de film zichzelf een beetje te verliezen in wat Malick nu precies probeert te vertellen. Niettemin wordt alles op zo’n magische wijze tentoongesteld dat ik niets anders kon dan geïnspireerd worden door zijn experiment. Zelden heb ik zo’n natuurlijke cameravoering en dito montage gezien. Zelden heb ik zo’n prachtige film gezien. En dat dwingt respect af.

De coolste film van het jaar. Refn verbaasde me al met Bronson, maar Drive sloeg alles. Het was de film waar ik al jaren op had zitten wachten: een arthouseversie van The Fast & The Furious waarin het niet over de auto’s gaat, maar over de man achter het stuur. Ryan Gosling heerst over het scherm, met zijn coole (en ietwat sociaal gestoorde) vertolking van de naamloze held. Op het moment dat hij zijn gecontroleerde bestaan inwisselt voor emoties rondom zijn getrouwde buurvrouw, verliest de held grip en komen hij en iedereen om hem heen terecht in een neerwaartse spiraal. It’s a goddamn Greek tragedy!

Dit wordt een moeilijke. Melancholia is niet per se beter dan welke film op deze lijst dan ook. Sterker nog, Melancholia is de enige film in deze lijst die ik, als het aan mij ligt, nooit meer wil zien. Dat ligt niet aan de film, maar eerder aan mijn persoonlijke ervaring ermee. Ik zag de film ergens in mei, net toen ik was aanbeland in een diep emotioneel dal. Plotseling was daar Von Trier die zonder enige moeite al mijn angsten vastlegde en voor het gemak voor iedereen op het witte doek projecteerde. Het had niet veel gescheeld of ik was hyperventilerend de zaal uitgerend. Ik besloot te blijven zitten en mezelf ”Het is maar een film” in te fluisteren. Het werkte. Melancholia kijken had iets therapeutisch. Iets zelfdestructiefs ook. Ik heb mezelf opnieuw leren kennen tijdens deze film, maar vervloek Von Trier nog steeds dagelijks hierom. Vanwege deze ervaring heb ik besloten de film ferm op 1 te houden.

Star Wars blijft toch een gek ding voor me. Enerzijds heb ik de eerste drie uitgebrachte films lief tot de dood, en dan vooral Empire Strikes Back. Anderzijds raak ik steeds verder gedistantieerd van de franchise. Ik heb nooit omgekeken naar de tekenfilms, boeken of fanfilms, en heb een intense hekel aan de verloren potentie van Episode I tot en met III. En daar stopt de distantiering niet. Toen ik laatst mijn vriendin de originele trilogie voor het eerst vertoonde, moest ik haar eerst het één en ander uitleggen. “Want,” vertelde ik haar, “als je CGI ziet, of een scène niet heel lekker loopt, dan is dat omdat de regisseur veel te vaak met de films heeft zitten klooien.” Alsof ik me verontschuldigde voor het gedrag van mijn beste vriend die door een ongeluk gehandicapt is geraakt.

Dit jaar was er weer zo’n heruitgave. Voor het eerst kan je voor onder de €100 de hele saga op Blu Ray bezitten, wat een fantastisch gegeven is. Zei het niet dat Lucas het vertikt om de Original Theatrical Release erbij op te gooien. En als dat nog niet erg genoeg was zijn de nieuwe uitgaves van de originele trilogie wederom voorzien van allerhande aanpassingen. De nieuwe lijst is een stuk kleiner dan die van de 2004 of zelfs de 1997 uitgaves, maar het zijn weer 10 aanpassingen in een lijst van vermoedelijk meer dan 100 correcties. Straalt het dan niet enorm veel zelfvertrouwen uit om dan te zeggen: “Ik heb mijn films aangepast naar mijn eigen visie, maar hier heb je de originele versies uit 1977, 1980 en 1983, zodat je zelf kan vergelijken.” Nee, Lucas ontneemt ons de films waarmee we zijn opgegroeid en doet net alsof de vorige versies nooit hebben bestaan.

Maar het zijn niet eens de correcties zelf die me dwarsliggen. Het is de nutteloosheid ervan. Laten we eens kijken naar de correcties van de 2011 Blu Ray heruitgave. Wat is het nut van Ewoks die vanaf nu knipperen met hun ogen? Ik bedoel, het feit dat Ewoks niet knipperden heeft de film voor mij nooit in waarde laten dalen. Ik ging er altijd van uit dat dit ras, met zijn afwijkende anatomie, zijn eigen vervanging had voor knipperen. En het ziet er nu behoorlijk eng uit.

Dezelfde afwezigheid van logica geldt voor de scène waarin Darth Vader moet kiezen tussen Luke of the Emperor. Lucas verving Vaders stille besluit voor “No… Nooooo”. Met die No’s probeert de regisseur beide trilogiën te verbinden, want dit schreeuwde Anakin ook toen hij in de laatste scène van Revenge of the Sith Vader werd. Die laatstgenoemde scène is overigens de meest gehate van alle scènes in alle delen, maar daar heeft Lucas geen boodschap aan. Zijn wil is wet.

Nogmaals, het is niet de correctie zelf, maar de nutteloosheid ervan. Want waarom zou je full-time bezig blijven met het corrigeren van films uit de jaren ’70 en ’80, terwijl je met dezelfde technieken en hetzelfde budget volledig nieuwe films kan maken? Waarom is George Lucas zo geobsedeerd met het perfectioneren van de meest geliefde films allertijden, terwijl niemand zich interesseert of een Ewok met zijn ogen kan knipperen?

Lucas’ goede vriend Steven Spielberg verving ooit eens pistolen voor walkie-talkies in ET. Hier kwam hij laatst op terug. “For myself, I tried [changing a film] once and lived to regret it. Not because of fan outrage, but because I was disappointed in myself. I got overly sensitive to [some of the reaction] to ET, and I thought if technology evolved, [I might go in and change some things]… it was OK for a while, but I realized what I had done was I had robbed people who loved ET of their memories of ET [...] If I put just one cut of ET on Blu-ray and it was the 1982, would anyone object to that? [The crowd yells "NO!" in unison.] OK, so be it.” Dezelfde Spielberg die zich overigens ook publiekelijk excuseerde voor George Lucas, zoals ik me destijds excuseerde voor Star Wars tegenover mijn vriendin.

We zijn overigens altijd op zoek naar nieuwe schrijvers die mee willen werken in ons ongelofelijk leuke team. Lijkt je het wat om gratis naar de film of naar filmfestivals te gaan en daarover je mening zichtbaar te maken, stuur ons dan een mailtje met een voorbeeld artikel naar contact@salonindien.nl.

Ik zal alle aanpassingen even voor het gemak opsommen.

• Bovenaan de nieuwe zijbalk prijkt ons nieuwe linkblog. We merkten dat het oude systeem (elke zondag rond het middaguur een linkpost) al snel werd verwaarloosd en zodoende opgevangen door één enkel redactielid. Theo heeft van de 80 weken dat Het Heden Van Salon Indien bestond er ruim 70 in zijn eentje moeten doen. En daar zijn wij hem oneindig dankbaar voor. Er moest dus een makkelijkere manier komen, en die vonden we op Tumblr. Het blokje van Het Heden zal automatisch worden geüpdate als er iets nieuws wordt geplaatst, maar je kunt alles rustig teruglezen op het blog.
• Iets dat wat meer intern is, maar niet geheel onbelangrijk om te noemen: Kaj is tegenwoordig mede-hoofdredacteur. Dat betekent dat we tegenwoordig alles in overleg beslissen. Dat haalt mij een hoop wind uit mijn zeilen.
• En voor onze luisteraars is er ook goed nieuws. Vanaf januari 2012 zal de podcast terugkeren. We hebben een nieuw format bedacht waarmee op wekelijkse basis een aflevering zullen maken. En we zullen ons best doen de boel onder de 40 minuten te houden. Maar daarover in januari meer.
• Verder zijn er nog wat meer dingen veranderd aan de sidebar. Elke reeks wordt nu duidelijker in het zonnetje gezet, de première-recensies zijn meer zichtbaar en onderaan kun je ons heel makkelijk volgen of liken. Dat laatste is erg belangrijk voor onze ego’s.
• En tegenwoordig kun je aan de onderkant van elk artikel niet alleen meer reageren, maar ook nog eens elk artikel individueel liken via Facebook. Of vind ik leuken. Verwacht binnenkort ook nog een retweet knopje.
]]> http://www.salonindien.nl/2011/het-nieuwe-heden-van-salon-indien/feed/ 1