In deze aflevering praten we over de Golden Globes en recenseren we David Finchers The Girl With the Dragon Tattoo, zijn adaptatie van het populaire Zweedse boek. Overtuigt Rooney Mara als Lisbeth Salander? Werkt Finchers klinische stijl in deze spannende thriller? En hoe houdt de film stand ten opzichte van de Zweedse filmversie?

Inhoudsopgave:

• 00:00 Introductie
• 00:54 Golden Globes introductie
• 01:23 Rick over The Help
• 05:20 Verdere Golden Globe winnaars en Oscar speculaties
• 16:33 Algemene recensie van The Girl With the Dragon Tattoo
• 33:34 Spoilers voor The Girl With the Dragon Tattoo
• 50:06 Afsluiting

Deze aflevering duurt ongeveer 52 minuten en is 49,7MB groot.

Volgende week is er geen aflevering in verband met het IFFR, maar op 6 februari is er weer eentje.

Heb je op- en aanmerkingen? Deel ze in de commentbox onder dit artikel of mail ze naar contact@salonindien.nl. Verder is de podcast hier te downloaden (rechter muisknop, opslaan als) en kan je je via iTunes op ons abonneren.

De podcast is terug van weggeweest en heeft een nieuw jasje. Allereerst doen we het voortaan met z’n drieën. Ricardo, Rick en ik zullen wekelijks een aflevering opnemen die elke maandag online komt. Maar ook inhoudelijk is er het een en ander veranderd. Elke aflevering is opgedeeld in twee delen: eerst een willekeurig onderwerp (nieuws, wat hebben we de afgelopen week gezien, een event) waarna we een diepte recensie doen van een vooraf uitgekozen film. Dit kan een nieuw uitgekomen film of een oudere zijn. Verwacht daarom ook dat de podcasts wat langer zijn dan voorheen.

Inhoudsopgave:

• 00:00 Introductie tot de nieuwe podcast en het vernieuwde format
• 03:15 Waar kijken we in 2012 naar uit?
• 22:30 Algemene recensie van Trespass
• 39:10 Spoilers voor Trespass
• 53:27 Afsluiting

Deze aflevering duurt ongeveer 55 minuten en is 52,8MB groot.

Heb je op- en aanmerkingen? Deel ze in de commentbox onder dit artikel of mail ze naar contact@salonindien.nl. Verder is de podcast hier te downloaden (rechter muisknop, opslaan als) en kan je je via iTunes op ons abonneren.

Nicolas Cage zit om geld verlegen en dat zullen we weten ook. Alleen al in 2011 verschijnen er vier films van de acteur; voor 2012 heeft hij alweer drie op de planning staan. Ikzelf ben een groot fan van Cage; hoe tam zijn rol ook lijkt op papier, Cage weet altijd iets maniakaals aan zijn karakters mee te geven. Het is wat mij betreft dan ook zeker geen straf hem meerdere malen per jaar op het grote doek te zien. Althans, dat dacht ik, tot ik Season of the Witch zag.

Veertig miljoen dollar. Dat was het budget van deze historische-roadtrip-buddy-film. Het probleem? Nergens zie je dat er aan af. De grote veldslagen waarin we een achtergrond krijgen van de karakters van Cage en Perlman, zijn verre van groots en lijken bewust onduidelijk en mistig gehouden om te verhullen dat deze scenes volledig zijn opgenomen voor een greenscreen. De animatiekwaliteit van de ‘heks’ ziet er niet veel goedkoper uit. Daarnaast rekent Sena voor spanning op het gebruik van goedkoop aandoende filters die, zoals gewoonlijk, een blauwe duistere gloed over de bos- en avondscenes draperen. Goedkoop, maar vooral een grote misvatting dat hiermee voldoende spanning op te wekken is.

En dat gebrek aan spanning is weer te danken aan het script, dat voor een Hollywood-productie aan de ene kant maar niet lijkt op te schieten, maar aan de andere kant niet kan wachten tot de grote onthulling mag worden prijsgegeven. In de beginscene wordt namelijk al weggeven dat in de mythos van het verhaal heksen (of iets vergelijkbaars) daadwerkelijk bestaan. Weg is de ambiguïteit en daarmee een groot deel van de spanningsboog. Om het nog net even iets erger te maken duurt het daarna niet lang voordat de vrouw die Cage en Perlman moeten vervoeren naar een dorp vol met monniken om veroordeeld te kunnen worden voor hekserij, ook daadwerkelijk over bovennatuurlijke krachten blijkt te beschikken. De enige bron van spanning blijft dan nog over in de daadwerkelijke tocht, ware het niet dat alle sterfgevallen zich volgens het monotone tien kleine negertjes-principe voltrekken.  Eenmaal bij de monniken aangekomen lijkt de snelheid te worden opgevoerd, om de grote onthulling een maximale impact mee te geven, maar tegen de tijd dat Sena eindelijk aan de climax toe komt, maakt deze geen indruk meer en voelt vooral aan als een lapmiddel die de rest van de film bij elkaar moet houden.

De onevenredige nadruk die de schrijvers/regisseur op de reis hebben gelegd, zorgt er voor dat Season of the Witch onnodig lang en saai aanvoelt, waarbij de meeste scenes vooral als een slechte kopie van eerdere films zijn te duiden. Zelfs Cage, die eigenlijk weinig meer te doen krijgt dan de moraalridder uithangen, nadat hij eerst honderden mannen heeft afgeslacht tijdens de kruistochten, weet weinig spectaculairs mee te geven aan zijn rol. Hij speelt op de automatische piloot. Misschien is dat nog wel het beste bewijs voor de erbarmelijke kwaliteit van Season of the Witch; het lijkt bovenal een makkelijk verdiend loonstrookje voor zijn hoofdrolspeler.

Niet mijn beste filmjaar, 2010, moet ik eerlijk zeggen. Veel films zijn aan me voorbij gegaan door drukte en/of desinteresse en/of filmmoeheid; ik koos dit jaar vooral voor makkelijk te verteren producties. Gevolg is dat een top tien samenstellen geen makkelijke klus was en, het ergste nog, deze ook vreselijk onaf voelt. Ik heb namelijk belangrijke internationale films als Uncle Boonmee, Enter the Void en Dogtooth aan me voorbij laten gaan, waarbij het cliché gezegde dat je meer spijt hebt van de dingen die je niet hebt gedaan weer boven komt drijven. Desalniettemin is het me natuurlijk gelukt een top tien samen te stellen waar ik me nog redelijk tevreden over kan voelen, maar voor ik daar aan ga beginnen wil ik, net als vorig jaar nog een aantal films, die het om velerlei redenen niet hebben gehaald, een ‘honorable mention’ geven.

Honorable Mentions

Allereerst zijn er de films die uit de nominatielijst niet in de uiteindelijke top tien terecht zijn gekomen. Zo was daar de heerlijk gestoorde, maar te rommelige The Imaginarium of Dr. Parnassus, het uiterst vermakelijke, maar uiteindelijk ongrijpbare A Serious Man en het door het grote publiek ondergewaardeerde Shutter Island, waarbij het Scorcese nooit ging om de uitkomst, maar om het spel zelf en zich daarin onderscheidde van alle dertien in een dozijn thrillers.

Nee, het is nog geen tijd om de top tien te onthullen, ook al weet ik dat álle lezers met smart op juist mijn top tien aan het wachten zijn. Eerst zijn er nog de films die nog een extra vermelding waard zijn, alleen al om het feit dat ze grotendeels zijn vermeden door het publiek of zelfs geen bioscooprelease in Nederland hebben gehad. Grootste verrassing was voor mij The Last Exorsism. De film, die bij release al het label opgeplakt kreeg een gemakkelijke samenvoeging te zijn van The Exorcist en The Blair Witch Project, bleek een uiterst effectief vertelde film, waarin de overgang van realisme, bereikt door de documentairestijl, naar het occulte en bovennatuurlijke buitengewoon soepel verloopt. Daarbij geeft deze film eeuwige-bijrolacteur-in-tv-series Patrick Fabian eindelijk een kans om zijn bekwaamheid te tonen. De meest verrassende actiefilm van het jaar was wat mij betreft Salt. Verfrissend was deze in hoe Kurt Wimmer (die het scenario schreef) Jolie op een intelligente manier liet afrekenen met mannen die hoog boven haar uittorende en hierbij ook de overkoepelende spanning niet uit het oog verloor.  Als laatste wil ik nog even aandacht voor de leukste comedy die ik dit jaar zag. Easy A was een verwonderlijk leuke moderne vertelling van The Scarlet Letter van Hawthorne, waarin, zoals in tv-serie Glee, sociale status in een middelbare school omgeving genadeloos, maar verfrissend eerlijk, op de hak wordt genomen. Als je als casting director dan ook nog Amanda Bynes als god-knuffelaar neerzet, kan je wat mij betreft al niet veel meer fout doen.

Top tien

10. Un Prophète (Audiard)
Niet alleen is dit een ijzersterke thriller, maar als genrefilm ook extreem goed uitgewerkt. De opkomst van Malik, waarin overlevingsdrang zich langzaam omzet naar lust naar macht, werkt door zijn subtiliteit en realisme uitstekend. Bovendien biedt de gevangenis-setting Audiard de mogelijkheid een vergelijking te trekken naar het leven buiten de gevangenis, alwaar de angst en afschuw voor allochtonen zienderogen toeneemt, zoals dit ook in het gevang het geval is.

09. Winter’s Bone (Granik)
Jennifer Lawrence draagt deze film. Punt. Meer zou ik er eigenlijk niet aan moeten besteden aangezien collega Kaj al uitstekend heeft verwoord waarom deze film op zijn minst een plek verdient in ieders top tien van 2010. Naast het thriller-element vond ik bovenal de studie naar de plaats van de vrouw in deze gesloten, door mannen gedomineerde gemeenschappen, uiterst intrigerend.

08. The Box (Kelly)
The Box is op zoveel verschillende niveaus te interpreteren dat het eeuwig zonde is dat de film grotendeels is afgedaan als een vervelende, onbegrijpelijke en onrealistische sci-fi-film. De film werkt bijvoorbeeld op een ethisch niveau (jij het geld, maar iemand dood die je niet kent, zou je dat doen?), op een politiek niveau (een vergelijking naar het huidige globalisme is te trekken) en op een religieus niveau (Steward als god?). Ik kan hierbij van harte dit artikel aanbevelen: http://k-punk.abstractdynamics.org/archives/011551.html.

07. Madeo (Bong)
Opnieuw een sterke vrouw in de hoofdrol. Ditmaal wordt er vooral aandacht besteed aan de liefde van een moeder voor haar zoon, hoe deze liefde kan verblinden, maar bovenal hoever een moeder gaat om de onschuld van haar zoon te bewijzen. De broeierige sfeer zorgt daarnaast voor een Hitchockiaans taferelen, maar het is vooral dankzij de ambiguïteit waarmee Kim Hye-ja het titelkarakter neerzet dat deze film in mijn top tien terecht is gekomen.

06. The House of the Devil (West)
Vorig jaar heb ik dankzij collega’s Theo en Bram mijn Ti West introductie gehad, een horrorregisseur die zelfs van Cabin Fever 2 nog iets interessants wist te maken. Zijn meest interessante film tot nu toe is mijn nummer zes van dit jaar. Dat zit hem vooral in de opbouw. Die is namelijk zo tergend langzaam en drukkend dat het einde inslaat als een nucleaire bom; een einde heeft niet vaak zo’n impact gehad. West’s ode aan de jaren tachtig horror streeft hierbij menig slasher uit dit decennium voorbij, niet in de laatste plaats, omdat ik weinig films in een jaren tachtig setting zo authentiek zag overkomen.

05. Valhalla Rising (West)
Net als collega Kaj heb ik deze film vooral beleefd en niet zozeer begrepen. De beelden zijn dusdanig  hypnotiserend dat de film meer weg heeft van een nachtmerrie. Wat mij betreft doet het simpele verhaal er dan ook niet zozeer toe, sterker nog, een lineair plot is nauwelijks te ontdekken en hoewel dat mensen misschien afschrikt, is het de moeite waard deze film ’s avonds in het donker op te zetten en mee te laten voeren in Refn meditaties.

04. Scott Pilgrim vs. the World (Wright)
Gooi Michael Cera in een romantisch plot met een vrouw waar ik altijd al een geheime crush op heb gehad en ik ben sowieso al om. Als dan ook nog eens Edgar Wright alles uit de huidige pop- en hipstercultuur bij elkaar gooit, maar hierin zichzelf niet verliest, kan je me oprapen. Ik heb mijn nieuwe vaste herkijkfilm gevonden.

03. An Education (Scherfig)
Normaal gesproken ben ik geen fan van het coming-of-age genre, maar in dit geval was ik zwaar onder de indruk van Carey Mulligan. Haar prachtig naturelle vertolking raakte precies de juiste snaren en het script van de hand van Nick Hornby laat, zonder een oordeel over de relatie tussen de jonge tiener en een dertiger te vellen, met gepaste luchtigheid de eerste stappen op weg naar volwassenheid zien van een naïef, maar ambitieus meisje zien.

02. Where the Wild Things Are (Jonze)
Zelf heb ik geen jeugdherinneringen aan het boek. Dat Where the Wild Things Are dan toch het acht-jarige jongetje in me naar boven haalde, is voornamelijk te danken aan de prachtige regie van Jonze. Als klein mannetje fantaseerde je altijd over avonturen als dit, compleet met spanning. Die dreiging, die spanning die je als kleintje nodig had, is door Jonze perfect verweven met een soort gelukzalig, nostalgisch en melancholisch gevoel naar de tijd dat je zelf nog zorgenvrij in de modder kon spelen; honderd minuten lang waande ik me in Max’ wereld.

01. A Single Man (Ford)
Veel gehoorde kritiek op Fords parel A Single Man is dat het te veel ‘style over substance’ is, terwijl dit juist zo functioneel was. Ook George is zo vlekkeloos als de aankleding van de rest van de film en ook George is van binnen zo leeg dat hij geen andere uitweg meer ziet. Die combinatie van prachtige composities en functionaliteit voor het plot, de prachtige soundtrack van Abel Korzeniowski en het ingetogen acteerwerk maken dit voor mij met stip de nummer 1 van 2010.

Bram Edgar Wright had met Shaun of the Dead (2004) en Hot Fuzz (2007) bewezen goed uit de voeten te kunnen met visueel beladen komedies. Beide films staken de draak met een filmgenre (de zombiefilm en de buddy-cop-film), maar hadden tegelijkertijd enorm veel respect voor het onderwerp dat ze parodieerden. Wright bleek een fanboy-regisseur met een hoog nerd-gehalte. De keuze om Bryan O’Malleys Scott Pilgrim stripboekenreeks te gaan verfilmen is dan ook niet iets dat zo maar uit de lucht kwam vallen. De hype kwam in een stroomversnelling dankzij knap gemonteerde trailers en een gedeelte van Salon Indien crew kon niet wachten om Scott Pilgrim vs. The World voor het eerst onder ogen te krijgen. Maar werden die verwachtingen ingelost of was het vanouds huilen met de pet op?

Fedor Ik moet toegeven dat mijn verwachtingen vooraf vrij laag waren door het hoge ‘geek-gehalte’ dat de film uitstraalde met zijn onderwerp van tieners die vochten in stijl van hun favoriete retro computergames. Anders gezegd: ik voorzag een miskleun te veel stijl en te weinig inhoud. Uitkomst: de beeldtaal was hyper, soms te vlug om bij te houden, maar tegelijk ook vrolijk en vaak grappig. Alle arcade blipjes, oplaadbalkjes en comicbook-ensceneringen waren creatief doordacht en gaven de scènes vaak steeds iets unieks.

De inhoud vond ik echter tekort schieten op een aantal punten. De film probeert ondanks de flinke dosis stilistische trucks, ook een boodschap te verstoppen in het verhaal over ingewikkelde relaties en liefdesperikelen. Hij werd hiermee al deels vergelijken met The Eternal Sunshine on the Spotless Mind (2004), waarschijnlijk grotendeels door de verschillende bonte haarkleuren van Ramona Flowers (Mary Elizabeth Winstead) die doen denken aan die van Kate Winslet uit de eerste film. Ik miste tussen Scott Pilgrim (Michael Cera) en zijn grote liefde Ramona, van wie hij de ‘seven evil exes’ moet verslaan, een duidelijke chemie waardoor blijkt dat ze bij elkaar zouden horen. Hun relatie kwam een beetje uit de lucht vallen, terwijl de chemie met zijn vorige vriendin Knives Chau (Ellen Wong) zoals tijdens de gezamenlijke danspasjes natuurlijker overkwam, ondanks dat hij niet verliefd op haar was. Als laatste heb ik lichte kritiek op Michael Cera die niet slecht acteert, maar voor mijn gevoel steeds zichzelf blijft spelen in elke filmrol die hij krijgt. Maar de anderen denken daar wellicht geheel anders over?

Theo Met Michael Cera had ik nu niet zo’n problemen. In deze rol is hij beduidend minder passief, zij het nog even nerderig. Voor fans van de comics zal blijken dat de rol van Pilgrim in de handen van Cera niet veel afwijkt van het bronmateriaal. Met de rest van de cast heb ik ook geen probleem. Maar ja, in die verrekte chemie tussen Ramona en Pilgrim geef ik je wel gelijk. Dat komt misschien omdat Ramona tot aan het eind iets teveel een enigma blijkt. Nu heeft dat wel een functie voor het plot, maar het ondermijnt de echtheid van de relatie.

Scott Pilgrim is een prima film, goed gemaakt, goed geacteerd en met een killer van een soundtrack. Maar ook ik heb er problemen mee. Je zegt dat de film te weinig inhoud heeft, en dit klopt tot op zekere hoogte. Er is wel inhoud, maar deze verdwijnt in het geschreeuw en de hipheid van de film. Het is een vondst de emotionele en sociale ontwikkelingen vorm te geven als actiescènes. Het is een vondst om Scott Pilgrim als een hufter te laten beginnen en uit te laten groeien tot een aimabele actieheld door middel van cutscenes uit games. Oftewel, het idee het verhaal te vertellen door middel van setpieces is goed gevonden. Helaas snijdt de film zich hiermee ook in de vingers. Want het gevaar bestaat (en dat gebeurt ook) dat de actiescènes de rest overschreeuwen. En als je dan ook nog zo’n hyperactieve (maar briljante) stijl er tegen aan gooit moet je niet verbaast zijn dat het plot wat verloren gaat.

Scott Pilgrim is wat mij betreft uiteindelijk een film die verdrinkt in zijn eigen hipheid. Ergens onder het hipster-uiterlijk zit er een strak pareltje. Maar de film is meer bezig met het gooien naar een cultstatus dan die potentie te benutten. Wat jullie?

Bram Om eerlijk te zijn vind ik het onwijs moeilijk als een ‘criticus’ naar deze film te kijken. Ik weet niet of jullie je nog kunnen herinneren hoe onze eigen Henk Enter The Void had ervaren, maar mijn beleving bij Scott Pilgrim vs. The World bleek ongeveer hetzelfde. Of in ieder geval vergelijkbaar. Ik ben normaal gesproken een filmkijker wiens wens het is dat de hedendaagse film wel wat rustiger aan mag doen. Te vaak gaan ze me te snel. In plot, in montage, in personages. Het gaat me in de weg zitten.

Maar Edgar Wright weet samen met Brian O’Malley zoveel te vertellen door zulke ingenieuze vondsten, dat het me dit keer nauwelijks stoorde. Ik hield alles bij, begreep de personages en de montage had, zoals bij elke film van Wright, enorm veel flow. Het liep zo lekker in elkaar door dat ik er geen erg in had. Voor het eerst in tijden verloor ik mezelf in een filmverhaal. En dat voelde fijn.

Daarbij speelde er nog een factor mee. Ik heb een zwak voor een bepaalde hoek van de popcultuur. En ik heb een gigantische zwak voor kleine, simpele verhaaltjes over jonge verliefdheid. De vergelijking met Eternal Sunshine of the Spotless Mind is erg raak, maar zelf deed het me het meeste denken aan mijn eerste vriendinnetje en het boek dat ik rond die tijd las. Toiletten (van Niels ‘t Hooft) vertelde het verhaal over een jongen en meisje die verliefd werden, samen gingen wonen en weer uitelkaar gingen in de span van twee weken. Net rond die tijd maakte mijn toenmalige vriendinnetje het uit. Mijn eerste vriendinnetje. Ik was natuurlijk gereduceerd tot een hoopje gebroken mens, maar dat boek liet zien dat het standaard verhaal was. Het was de onverklaarbaarheid van de liefde. En dat toonde deze film ook zo goed. Dat Knives eigenlijk veel beter past bij Scott is duidelijk. Maar Ramona is dat meisje dat geen uitleg nodig heeft. Ze is duizendmaal leuker dan alle meisjes op de wereld bijelkaar. En die verliefdheid deed mijn hartje sneller kloppen.

Daarbij had ik ook eindelijk weer eens te maken met een film die iets nieuws probeerde. Die me opnieuw introduceerde tot het medium, zoals Inland Empire (2006) en The New World (2005) dat ook deden. Ik heb nog nooit zo’n film als Scott Pilgrim vs. The World gezien en ik heb zelden zo’n soort film zo intens ervaren. Het spijt me, maar ik ben op het gebied van dit even criticus-af.

Kaj Deze film is dus voor jou wat de ratatouille voor Anton Ego was in Ratatouille (2007). Dat maakt je geen criticus-af Bram, maar iemand met een persoonlijke connectie met de film. Dat is iets wat ik miste, een connectie. Ik had meer het gevoel naar een verzameling geinige gimmicks te kijken daar naar een complete film. En dan zijn die gimmicks wel vaak leuk en origineel, na een tijd begint dat toch te vermoeien. En de liefde van de makers voor oude arcadegames had van mij niet per sé in de structuur hoeven terugkomen, waardoor de film nogal in herhaling valt. De timing van de grappen miste regelmatig ook nét het juiste ritme, waardoor de film minder leuk is dan hij had kunnen zijn. In concept is Scott Pilgrim vs. The World fantastisch, de uitvoering laat te wensen over.

Elke filmliefhebber heeft zich weleens verschrikt, geschokt of zelfs bang gevoeld tijdens het kijken van een film. Soms brengen films nare gevoelens en stemmingen naar boven brengen, die in tegenstelling tot situaties op leven en dood echter niet leiden tot een vecht- of vluchtrespons. Hoewel de angst bij het filmkijken geen nare gevolgen heeft, kan de impact desalniettemin erg groot zijn. Niet alleen de horrorfilm confronteert ons met angst, zelfs de avonturenfilm of animaties gericht op kinderen kunnen scènes bevatten die ons diep van binnen ontregelen, zo diep dat we er weken, zo niet jaren later nog huiverig aan terugdenken. Haast iedereen heeft wel zo’n ervaring met het fenomeen van de ‘engste scène’. Op Salon Indien besloten wij onze engste scènes op een rijtje te zetten. Maar schuw niet om te reageren, want we lezen ook graag jullie ervaringen!

Theo koos Lost Highway
Sommige films zijn met moeite horror te noemen. Ze zitten ergens op het schemergebied tussen genres en voldoen niet volledig aan de conventies van het horrorgenre. Een van die films is Lost Highway, een film die ergens het midden houdt tussen mysterie, horror, thriller en psychologisch drama. Toch zit in deze film wat mij betreft één van de engste scènes in de filmgeschiedenis. Het is niet omdat er iets schokkends gebeurt, zelfs niet iets gewelddadigs. Het is de ongrijpbaarheid van deze scène, het onverwachte en onveilige wat zo onzeker maakt.

Hoofdpersoon Fred is op een feestje. Een mysterieuze lijkwitte man met zwartomrande ogen zonder wenkbrauwen komt op hem aflopen: “We’ve met before haven’t we?”. Fred ontkent en vraagt waar hij de man ontmoet zou moeten hebben. “At your house, don’t you remember?”. Fred onkent wederom. “As a matter of fact, i’m there right now”. Fred vraagt wat de man bedoelt. De mysterieuze man legt uit dat hij op dit moment bij Fred thuis is en dat als hij het niet gelooft hij maar even een belletje moet doen. Fred belt en hoort het volgende aan de andere kant van de lijn: “I told you I was here”. Wanneer Fred verbaasd, boos en angstig vraagt hoe de beste man dat doet en wat hij in zijn huis doet, krijgt hij het antwoord: “You’ve invited me. It is not my custom to go were i’m not wanted”. Fred vraagt wie de man is en krijgt alleen maniakaal gelach op het rekest.

Het is de vanzelfsprekendheid waarmee de scène gefilmd is die het zo eng maakt. Geen muziek, geen manipulatief camerawerk, geen emotionele hoempapa, geen uitleg. Slechts de acteurs en de dialoog. De onzekerheid van wat voor functie dit gesprek heeft en het gebrek aan simpele antwoorden maken deze scène tot een ware nachtmerrie. De onaardse kwaliteiten van de man maken de angst des te groter. Is de man een symbool, een demon, een alter ego, de belichaming van een negatieve emotie, een gestoorde crimineel, een hallucinatie of een alien misschien? Wat het ook is, het is “schijt-in-de-broek-en-maak-hysterische-geluiden”-eng.

Rik koos Enter the Void
‘Eng’, een ruim begrip, en ‘engste’ zo mogelijk nog moeilijker te definiëren. Een geslaagd eng moment maakt mijn inziens, al is het kortstondig, een primaire reactie uit het onderbewuste los; schrikken alleen, of horror alleen, is niet voldoende. Een goed voorbeeld is een driemaal herhaalde scène in Enter the Void: die waarin aan een gezapig meanderende beeldenstroom bruut een einde komt wanneer een gezinnetje met de auto een frontale botsing tegen een truck maakt. Het is én een schrikmoment door de abrupte breuk met de voorgaande beeldopeenvolgingen met sussende muziek én appelleert aan een dieper angstgevoel bij de kijker. Dat laatste is slechts een fractie van een seconde, maar bij ieder die wel eens een ongeluk gehad heeft dringt zich even dat gevoel op van vlak voor een botsing. De onvermijdelijkheid van het aanstaande, het verlies aan controle. Daarom is het zo sterk dat het ongeval in een smalle tunnel plaatsvindt om dat gevoel te accentueren. Zelfs een moment later in de film, als ze in een lege tunnel rijden, borrelt dat nare gevoel weer op.

Erwan koos Repulsion
Zoals Rik al terecht opmerkte is er niet een alles omvattende omschrijving van het woord ‘eng’. Dit is niet anders in het medium film. Want wat is nu een intens enge scène? Eentje waarin de spanning zo lang wordt uitgemeten dat het bijna ondraaglijk wordt zoals in Scream 2 wanneer Sydney uit een politiewagen probeert te ontsnappen en daarbij over de gemaskerde moordenaar heen moet klauteren? Of is ultiem eng wanneer er spanning wordt gekoppeld aan geweld en een intense soundtrack zoals tijdens vrijwel iedere moordpartij in Suspiria? Of is het een onverwacht en heftig schrikmoment zoals tijdens de climax van Twentynine Palms? Allen vind ik ze extreem eng en allen zijn ze uitstekend uitgevoerd, maar ik ga voor dit moment voor een subtielere scène.

Halverwege Roman Polanski’s vroege meesterwerk Repulsion is er een geweldige scène die me nog altijd de haren recht overeind doen laten staan. Het begint met een schrikeffect wanneer Carole ( een ijzige Catherine Deneuve) het licht aandoet en er spontaan een kraak in de muur ontstaat. Als ze vervolgens haar bed induikt horen we zacht doch hoorbaar voetstappen in de gang terwijl ze alleen thuis is. Vanuit de zijdeur, die overigens lijkt te zijn gebarricadeerd met een kast, werkt een man zich naar binnen en verkracht Carole. We horen niks behalve de klok en zo nu en dan een zucht van angst bij de vrouw in nood. De scène eindigt abrupt met wederom een schrikmoment, namelijk een telefoon die afgaat.

Het ijzersterke van deze scène is dat het allemaal in Carole’s hoofd gebeurt, een morbide fantasie die haar seksuele onschuld en vrees duidelijk verbeeldt. Nog sterker is wellicht, en een punt dat iedereen wel eens gekend heeft, het feit dat de scène zich afspeelt in het veilige domein van je eigen bed. Hoe vaak hebben we als kind wel niet onder ons bed gekeken of er monsters onder lagen om vervolgens het veilige gevoel van je eigen bed te ondervinden. Deze barrière doorbreekt Polanski met verve en het is mede daarom dat zelfs na talloze keren deze minuten van Repulsion de term eng eer aan doen.

Kaj koos Twin Peaks
De engste scène? Ik wist het meteen toen de vraag gesteld werd. Ik dacht meteen aan een scène uit Twin Peaks, de serie van David Lynch. Een scène die ik vaak had gezien, meende ik, en die elke keer weer eng was. Tenminste, zo herinnerde ik me het. Toen ik de scène op mijn DVD ging opzoeken, kon ik ‘m helemaal niet vinden. Althans, niet op de manier zoals ik mij herinnerde. Het desbetreffende fragment is een scène waarin de moeder van Laura Palmer op een dromerige manier terugdenkt aan de ochtend dat ze haar dochter in haar kamer zocht terwijl Laura elders ‘wrapped in plastic’ lag. In deze herinnering ziet ze opeens een gestalte in de kamer van haar dochter, verborgen achter het bed. De nachtmerrie-achtige doch simpele manier waarop Lynch deze herinnering uitbeeld joeg mij de eerste keer dat ik dit zag de stuipen op het lijf. En daarna nog vele malen, dacht ik. Deze scène zit echter alleen in de Europese pilotaflevering, die ik ooit op VHS zag toen ik de serie met vrienden keek door telkens een band uit de videotheek te lenen. Deze pilot is echter nooit op DVD uitgebracht, en dat is toch de drager waarop ik de serie later telkens keek. Kennelijk was de ervaring van die ene keer zo sterk dat in mijn herinnering ik hem veel vaker had meegemaakt. In tegenstelling tot Sarah Palmer, die pas in haar herinnering iets zag dat haar toen ze het werkelijk meemaakte niet opviel.

Christiaan koos Watership Down
Zoals met alle indrukken, zijn ook de ‘engste scènes’ waarschijnlijk het indrukwekkendst op het moment dat je als mens nog in een vormende fase bent; als kind. Op dat moment – je bent een jaar of vijf, de wereld is nog enkel pais en vree – denken ouders je te plezieren met een moralistisch verantwoorde film over donzige konijnen, Watership Down. Een slechte keuze, want de film is gruwelijker dan menig film voor volwassenen. De ogenschijnlijk schattige tekenfilm-konijntjes leggen bij bosjes het loodje, voorzien van het nodige (on-screen) bloederige geweld.

Toch zijn het niet die scènes die zich bij mij in het geheugen griften. De scène die dat wel deed, geldt als voorbode van het vreselijke bloedvergieten dat komen gaat. In de vorm van een visioen waarin de schaduw van de nacht een groen veld bloedrood kleurt, wordt aangegeven dat het gedaan is met de rust van de gezellig knagende vriendjes. Het gevoel van angst dat op het bewuste moment bij de jeugdige kijker als een koude rilling over de rug siddert maakt dermate indruk dat het waarschijnlijk vele psychiatrische patiënten tot gevolg heeft gehad. Die koude rilling bleek, tot mijn eigen verbazing, ook bij een herziening plaats te vinden. De bizarre hoeveelheid ‘gore’ in een kinderfilm mag dan schokkend zijn, maar het onbehaaglijke effect dat de film vanaf de bewuste scène met zich meedraagt is zowel mijn eerste als engste ervaring met enge scènes. Niks geen slap effectbejag, maar simpelweg de illusie van iets ergs dat komen gaat, bracht bij mij als kind een diepgaand gevoel van angst teweeg.

Bram koos Jurassic Park
De twee kinderen in het park irriteerden me absoluut niet. Ik was immers net zo oud als het jochie. Voor mij was het eerder een soort stap in de wereld waar zij in zaten. Ik werd dat jochie. Ik had die oudere zus. Ik hield van die opa met dat vreemde park vol dinosauriërs. Totdat het mis ging. En hoe.

Ik kende de enge posters in onze videotheek. Ik had een soort haat-liefde verhouding met de schappen links achterin het pand. Enerzijds wou ik gruwelen van die rare hoofden en enge creaturen. Anderzijds wist ik dat ik nachtmerries zou krijgen en dat ik veel te jong was om überhaupt naar die videobanden te mogen kijken. Ik had dus nog nooit een echte enge film gezien.

Toen het misging in dat park vol dino’s werd een dikke man, die ik af en toe voorbij zag komen in een televisieserie met onzichtbaar gelach op momenten dat ik niet lachte, verblind door een kleine dino met kraag, moest een vrouw een donker gebouw in om de schakelaar aan te zetten en werd zelfs de jager overdag belaagd door een raptor. De dikke man zat eindelijk in de auto, maar had vergeten de andere deur dicht te doen. De vrouw zette de schakelaars aan, maar kreeg een afgekloven hand op haar schouder en moest vluchten voor een raptor. De jager had een raptor onder vuur, maar hij had de raptor naast hem niet gezien. Voor het eerst zag ik de echte terror van een film. Maar dit alles was slechts een opbouw naar de keukenscène.

Het jochie waar ik mij zo mee identificeerde en zijn zusje vluchtten na het zien van een raptor de keuken in. Echter zijn raptors slimmer dan ik dacht en zag ik vol afgrijzen hoe een van hen de deur naar de keuken opende. Wat volgde was een dubbel kat-en-muis-spel waarin de muis niets anders kon doen dan sluipen, stil zijn en bidden. Ik geloof nog steeds dat ik na het zien van die scène mijn onschuld ben kwijtgeraakt, want vanaf toen had ik enge dromen over raptors en zocht ik op elke plek een vluchtroute in het geval er een raptor de hoek om zou komen. Later werden raptors vervangen door zombies en angst door interesse, maar de vluchtroutes en worst-case scenarios bleven.

Ricardo koos Irréversible
Ik heb een probleem met horror. Het genre boezemt me namelijk geen angst in. Spannend, absoluut, maar mijn nekharen gaan eigenlijk nooit recht overeind staan bij afgehakte ledematen, slachtingen of achtervolgingen door Jason/Michael/Freddy. Vroeger wel. Sterker nog, Scream durfde ik nooit verder dan een dooie Drew Barrymore te kijken. Hoe die draai kan? Ik ben bang dat het zelfs bij horror steeds lastiger wordt om niet op filmische kwaliteiten te gaan letten. Mijn aandacht wordt eerder getrokken door een inventief script, interessante metaforen of prachtige ouderwetse make-up, dan door een verlangen mij helemaal het laplazarus te schrikken.

Mijn ‘engste’ scene is dan ook niet rechtstreeks uit een typische horrorfilm, maar uit Caspar Noé’s bekendste film, Irreversible. De inmiddels beruchte verkrachtingsscene liet een aantal jaar geleden, toen ik de film zag, een onuitwisbare indruk achter. Ik was misschien halverwege mijn pubertijd, een wereldvreemd mannetje, ook nog eens onbekend met het plot van Irréversible op het moment dat ik de dvd in de speler stopte. Aan het begin van de betreffende scene, was ik nog weinig onder de indruk. Immers, dit soort situaties in film waren mij niet geheel vreemd. Na een aantal minuten begon ik me ongemakkelijk te voelen, bijna schuldig en machteloos, omdat het camerastandpunt een voyeuristisch gevoel opriep. Dat gevoel sprong al snel over naar afgrijzen en pure angst toen er maar geen eind kwam aan de verkrachting en mishandeling. Tien minuten lang, in een onafgebroken take, bleek uiteindelijk, waarbij de camera ook nog eens extreem dichtbij kwam. Het was niet zozeer het brute, maar het realisme, het confronterende, waarmee Noé deze bruutheid filmde, waarom ik tot op de dag van vandaag Irréversible nog altijd niet heb durven herkijken.

Het ideale gezin; daar streeft elke ouder en ingeburgerde werkslaaf naar. De familie Jones lijkt het archetype gezin waar elke zichzelf respecterende rijke stinkerd zichzelf naar meet. Maar onder al die opsmuk van dure Audi’s, ‘hippe’ HTC smartphones en Krups cappucino-apparaten gaan andere dingen schuil dan de wijk vermoedt.

De Joneses zijn namelijk gewiekste verkopers ingehuurd door een marketingbedrijf voor wat in de film ‘stealth marketing’ genoemd wordt. Het viertal, man en vrouw met dochter en zoon, doet zich voor als het ideale gezin en zet door jaloezie en groepsdruk hele wijken aan tot het kopen van die speciale golfclubs of die extra verzorgende shampoo. Dat gaat gestaag, totdat elk lid van het ‘gezin’ te maken krijgt met zijn eigen geweten en problemen.

Sociaal commentaar op Hollywood niveau dus. Want hoewel we hier een bijtende satire van zowel de huidige consumptiemaatschappij als het privacybeleid van niet nadere te noemen grote instellingen, waarbij gegevens van gebruikers voor marketingdoeleinden worden verkocht, voorgeschoteld hadden kunnen krijgen, vliegt The Joneses alle kanten op. De luchtige toon in de inleiding doet het voorkomen alsof we hier met een komische film te maken hebben. Snelle montage, hippe muziek; het past exact bij de levensstijl van het geportretteerde ‘gezin’.

Plots slaat de toon volledig om. Personages krijgen wroeging. Ineens krijgen we te maken met de donkere kant van het zogenaamd idyllische leven van de familie Jones. Auto-ongelukken en zelfmoord, (veel te) vluchtig besproken homoseksuele gevoelens en een op geforceerde wijze geïntroduceerd romantisch subplot moeten dienen als overbodige waarschuwing voor overconsumptie en materialisme. Door vervelende non-diegetische, dramatische muziek op de depressieve momenten in te spelen wordt de kijker verwacht betekenis te ontlenen aan deze volledig uit de toon slaande momenten.

Wanneer het slotstuk (en hier komt een SPOILER!) ook nog eens laat zien hoe het in den beginne gescheiden slapende ‘koppel’ samen komt, is de meta-cirkel rond. The Joneses doet exact waar het voor waarschuwt; bereik zoveel mogelijk doelgroepen, zodat een maximaal aantal van deze mensen het product consumeren. Net als de familie die het portretteert, is The Joneses een wolf in schaapskleren.

Robert Rodriquez heeft enigszins een obsessie met het herleven van de jaren tachtig filmbelevenis. Een aantal jaren terug is hij druk bezig geweest met een heel redelijk ontvangen ode aan de Grindhouse, die dezelfde naam draagt als het fenomeen. Heden ten dage is hij de drijvende kracht achter de ‘reboot’ van het jaren tachtig Ahnold-vehikel Predator, hoewel, en laten we daar heel duidelijk in zijn, Predators niet door hem, maar door Hongaars talent Nimrod Antal is geregisseerd.

Om dat nostalgische gevoel naar voren te laten komen, is er goed gekeken naar het origineel. Sterker nog, er zijn hier en daar wat verbeteringen in aangebracht. Zo is er in plaats van een korte inleiding, gewoonweg geen inleiding meer tot de predators en de jungle. Alle personages komen letterlijk uit de lucht vallen, geen enkel idee hebbende waar men is, waarom hier en vooral hoe uit deze nachtmerrie te ontsnappen. Een goede keuze, aangezien er weinig franchises zijn die meer bekendheid genieten dan die van deze buitenaardse jagers, waardoor toelichting als onnodige vulling zou aanvoelen. Bovendien valt er een leuke knipoog te ontdekken naar een scene uit de originele Predator, waarin Mac het halve regenwoud neermaait met zijn minigun.

Afijn, met de hoeveelheid actie zit het snor. Antal zorgt middels een sterke opbouw tot een ultieme climax waar alle sluizen open worden gezet. Daarnaast zijn een aantal verrassend leuke bijrollen gevuld door iconische acteurs als Danny Trejo en Lawrence Fishburne en wordt niet de fout gemaakt castleden uit vorige films te hercasten. Als naar de hoofdpersonen wordt gekeken, valt vooral Adrien Brody uit de toon. Brody is iemand die over het algemeen niet wordt gecast als ‘tough guy’ en hoewel hij klaarblijkelijk veel in de sportschool heeft gezeten, blijft het een rare gewaarwording hem eendimensionale one-liners te horen spuien, als je hem eerder als, bijvoorbeeld, Joodse Pool in WOII hebt gezien.

Onder andere door deze miscast, maar vooral door de gelikte regie van Antal, blijft vooral het gevoel hangen dat we naar een reboot aan het kijken zijn. Het idee van de eerste film komt nooit helemaal terug, wat ten eerste komt door een gebrek aan iconische actiehelden. Geen Weathers, geen Duke, maar vooral, geen ‘Ahnold’. Daarbij maakt Antal’s regie het geheel allemaal wat te schoon, verre van grauw. Het oerwoud lijkt verrassend bewoonbaar en weinig claustrofobisch. De enige echte dreiging komt van de Predators; van een spanningsopbouw is dan ook nauwelijks sprake.

Wat wel aanwezig is, zorgt voor een fijn avondje gedachteloos knallen voor mensen die de Predator serie een warm hart toedragen. Dit deel weet zich, kwalitatief gezien, gemakkelijk boven de Alien vs. Predator delen te positioneren. Meer dan dat is ook niet nodig, waarmee Rodriguez opnieuw bewijst prima uit de voeten te kunnen met oud materiaal.

Zoals mijn zeer gewaardeerde collega Kaj vorige week al vermeldde, is het voor hem niet mogelijk zijn kritische blik over de afgelopen aflevering van Treme te laten schijnen, dankzij een tripje naar St. Louis. Om toch te voldoen aan de wekelijkse Treme dosis, neem ik deze week het stokje over.

Een aantal critici hebben vanaf het begin lichte kritiek gehad op de toon van de serie. Ik schaar mij daar onder. Vaak voel ik me inderdaad iets te veel op afstand gezet; New Orleans is te ‘cool’ voor buitenstaanders zoals ik. En ook al blijf ik hopen dat dit gevoel minder wordt, aflevering zes heeft daar niet aan meegedragen.

Begrijp me niet verkeerd, ik ben enthousiast over de serie als geheel, alsmede de episode in het bijzonder, maar dat juist de enige buitenstaander, Sonny, verandert in een vrouwen slaande, drugsverslaafde rat, maakt de afstand niet kleiner. Aan de andere kant ben ik blij dat Treme eindelijk minder ‘likeable’ karakters ontwikkelt. Want hoewel Batiste zijn nare trekjes heeft wat betreft vrouwen, werd extra duidelijk dat hij geen enkele kwaad in de zin heeft, toen hij zijn nieuwe ‘bone’ aan een oude trombone-speler gaf die de zijne kwijt raakte in de overstromingen.

Ik hoop trouwens nog altijd dat het spreekwoord ‘stille waters hebben diepe gronden’ gaat gelden voor Lambreaux, aangezien we deze aflevering opnieuw zagen hoe ingehouden woede er uit ziet. Lambreaux die een enkele nieuwe, en vooral tijdelijke, woonruimte kreeg aangeboden door een triomfantelijke ambtenaar, terwijl hij in de vorige aflevering praktisch smeekte om vaste woonruimte voor onder andere zijn bandleden, werd zelfs ongemakkelijk om te zien. In de goede zin van het woord.

Bij Davis begint politiek een grotere rol te spelen dan bij Lambreaux. Het begin is een typisch Davis-moment als hij met een grote pick-up door de straten rijdt, terwijl zijn vorige week opgenomen single over de speakers galmt; Davis’ campagne is begonnen. Hij krijgt deze aflevering een extra laag mee, wanneer hij er op gewezen moet worden dat hij, op zijn eigen manier, daadwerkelijk serieuze onderwerpen aan de kaak kan stellen in zijn campagne. Dat besef kwam op mij dusdanig over als een eureka-moment dat het mij niets zou verbazen als dit een ommekeer betekent voor zijn campagne en Davis daadwerkelijk in de raad belandt.

Naast dat we in deze aflevering zien dat er iets knapt in Toni’s voorheen rotsvaste geloof dat handelen via de legale kanalen het beste resultaat oplevert (wat trouwens prachtig naar voren komt als ze uiteindelijk toch als sperma-cel meedoet aan de parade), weet Simon via haar van een overheid die niets goed kan doen toch weer een menselijke kant te laten zien. Als Toni de agent vindt die Daymo oppakte op de dag van de orkaan, vertelt hij hoe de meeste agenten die dagen, letterlijk dagen achter elkaar werkten en vanuit hun auto leefden. Hier werd in de vorige aflevering ook al naar gehint in een aardige gastrol van David Morse, maar de wanhoop op het gezicht van de agent die zijn post verliet geeft zijn bekentenis uit deze aflevering extra kracht.

Creighton’s youtube-filmpjes beginnen, zoals ik had verwacht, ook zijn negatieve kanten te vertonen. Hoewel hij de afgelopen episodes behoorlijk in zijn nopjes was met alle aandacht (want egostrelend), wil zijn uitgever nu inspraak in het creatieve proces en vraagt hem duidelijker paralellen aan te brengen tussen overstromingen in de jaren ’20 van de vorige eeuw en orkaan Katrina. Ik verwacht dat die filmpjes problematischer gaan worden.

Had Janette vorige week nog een uitstekende dag, deze week kwam Kaj’s voorspelling uit; de kleine opsteker van vorige week valt in het niet, wanneer ze steeds meer leveranciers niet meer kan betalen. De situatie is zelfs zo nijpend dat Janette voor een onmogelijke keuze wordt gesteld; of haar werknemers niet uitbetalen of de tent voor onbepaalde tijd dicht gooien. In een emotionele scene kiest ze voor het laatste en de gevolgen voor haar emotionele welzijn worden mooi gecontrasteerd met Batiste’s optreden op een gala. Dat is precies waar New Orleans om draait; een stad van diepe dalen en enorme hoogtes.

Laten we er geen doekjes om winden; de meeste (vaste) bezoekers van dit blog zijn obsessieve filmfanatici, of, met een ietwat dubieus woord, cinefielen. Grootse fans zijn we met z’n allen. We kijken niet hersenloos; techniek, intentie en boodschap spelen een belangrijke rol. Gemiddeld nemen we met zijn allen toch zeker een tot twee films per dag tot ons, met uitschieters naar zes of zelfs meer dan dat (toch, Theo?). En allemaal zijn we er van overtuigd dat we soms een tikkeltje te ver gaan in onze ‘obsessie’.

Totdat je Cinemania hebt gezien. Als je denkt dat jij een ziekelijke obsessie hebt met film, dan heb je het toch echt mis. De personen die gevolgd worden in deze documentaire gaan nog vele, vele stappen verder. Een baan? Niet nodig. Hygiëne? Het absolute minimum voldoet. Dak boven het hoofd? Als er maar geslapen kan worden.

Een dag in het leven van de échte obsessieve filmpurist, ziet er namelijk zo uit: ‘s ochtends wordt een ‘masterplan’ samengesteld uit alle programma’s van de vele filmhuizen die New York rijk is. Tegelijk worden programmeurs lastig gevallen over kwaliteit van de prints, aspect ratios, ondertiteling etc. Als het opstellen van het programma op het oude, op Windows 95 draaiende, pc’tje is gedaan, wordt een versleten linnen tas snel volgestouwd met Twinkies en programmaboekjes en begint de run naar de metro. Eenmaal bij het filmhuis wordt een kaartje gekocht met een van de kortingskaarten uitpuilende portemonnee die verder even leeg is als de dagelijkse routine. Vervolgens wordt er met een bange uitdrukking op het gezicht een weg door het mede-publiek gebaand, waarna desnoods ruzie wordt gemaakt met de bezoeker die het durft om op de vaste plek van onze purist te gaan zitten. Het enige dat telt is film; het enige moment waarin deze personen niet zichzelf hoeven te zijn.

Door de ‘shock-factor’ werkt dit erg goed het eerste half uur. Karakters worden geïntroduceerd, rare trekjes onthuld en om de abnormaliteit en vooral absurditeit van het schouwspel te benadrukken, heeft de regisseur niet eens veel moeite hoeven te doen. Zijn onderwerpen zijn namelijk zo onwaarschijnlijk smerig en totaal onbewust van de wereld om hen heen, dat ze zelf rechtstreeks uit een slap-stick hadden kunnen komen, waardoor een enkele close-up al genoeg is om een zekere afschuw te bewerkstelligen. Dit effect is helaas niet blijvend. Na het eerste half uur wordt het regelmatig een herhalingsoefening waar de regisseur te veel vasthoudt aan observaties die in het begin nog enigszins schokkend waren, maar later uitgerekt en zelfs saai aanvoelen.

Toch betrapte ik mezelf tijdens de film op een tweeledig gevoel; aan de ene kant lijkt het een ‘cautionary tale’, waarbij ik mezelf aan cinefielen zoals deze spiegelde en vooral vurig wenste nooit zo te worden; maar aan de andere kant kon ik een zekere mate van respect voor de discipline en het enthousiasme voor film welk hier werd tentoongesteld niet verbergen. Dat gevoel maakt gelukkig dan weer snel plaats voor afschuw als seconden daarna een versleten en te klein overhemd in beeld verschijnt dat ongemakkelijk een veel te dikke pens probeert te verhullen.