De kerkdienst in The Who’s rockmusical Tommy is een ongewone. De doofstomme en blinde Tommy bezoekt de kerkdienst met zijn moeder. De hogepriester draagt de beeltenis van een vrouw in een jurk de kerk binnen, een vrouw van wie in elke nis representaties te zien zijn. Deze vrouw is niet de moeder van Jezus, het is niet Mary, maar Marilyn. Het beeld wat binnen gedragen wordt is de iconische pose van Marilyn Monroe met de opwaaiende jurk die voor eeuwig verankerd is in de filmgeschiedenis. De hostie en de drank die door hogepriester Eric Clapton (!) uitgedeeld wordt bestaat niet uit brood en wijn, maar uit pillen en whisky, de middelen die veelvuldig door Marilyn Monroe’s aderen stroomde. Marilyn’s beeltenis is te zien in een davidsster en een pentagram. Marilyn heeft zich laat in haar leven bekeerd tot het Judaïsme, maar haar status in Hollywood was die van een verleidelijke “hoer van Babylon”, een paganistische verleidster. De cultus van Marilyn Monroe, waar haar volgelingen haar masker dragen, in plaats van een kruisje rond de nek, toont de verbondenheid van religie en popcultuur. Popcultuur als religieuze ervaring, film-iconen als religieuze iconen.

Lees de rest van: Russellmania (slot): Tommy, Rockgod.

Er mogen dan tot op de dag van vandaag jaarlijks ladingen Shakespeareverfilmingen over ons uitgestort worden, ooit stond de naam van de 16e eeuwse toneelschrijver voor de studio’s gelijk aan commerciële mislukking. Het is niet overdreven te stellen dat de ommekeer voor een belangrijk deel in gang gezet is door Laurence Olivier, reeds een gevierd toneelacteur van diens oeuvre. In Henry V (1944), Hamlet (1948) en Richard III (1955) acteerde hij niet alleen, maar nam ook de regie voor rekening. In reikwijdte is zowel zijn prestatie als het medium televisie indrukwekkend: Richard III trok naar verluid bij de televisiepremière in de VS meer kijkers dan het totale theaterbezoek sinds de toneelpremière van 1591.

Lees de rest van: Oliviers Shakespeare

Ken Russell begon ooit bij de BBC en maakte daarna een roemruchte carrière. Hij eindigde zijn carrière met flops en maakt nu slechts amateurfilms vanuit zijn woning. Een van zijn laatste bioscoopfilms was Salome’s Last Dance. In Salome’s Last Danceadapteert hij het toneelstuk Salome van Oscar Wilde. Het Bijbelse verhaal van Salome en Johannes de Doper was eerder een inspiratiebron voor een kunstenaar genaamd Richard Strauss. Richard Strauss staat centraal in een van Russel’s vroege films voor de BBC. Beide films bespreken dezelfde onderwerpen, en tonen dat Ken Russell, ondanks wild verschillende films in zijn aanpak eigenlijk nooit veranderd is.

Lees de rest van: Russellmania 5: Net als Salome

Het beeld dat in de media geschetst wordt over Lars von Trier gaat niet over rozen. Het is controverse na controverse, niet slechts in zijn films, maar ook daarbuiten. De man wordt altijd al misogynie verweten en over zijn uitspraken in Cannes, niet enkel die van dit jaar, is al vaak genoeg gesproken. Maar, tot op heden zijn deze zaken niet in het geding gekomen van de films zelf. Lars von Trier stond voor mij als kijker altijd buiten zijn personages. Bij Melancholia vormt depressie echter het voornaamste thema. De depressie, of de melancholie, waar de regisseur zelf een tijd mee leefde is de inspiratiebron. Antichrist (2009) schreef hij naar eigen zeggen al vanuit deze melancholie, maar met zijn nieuwste lijkt het pas echt alsof we Von Trier’s melancholische blik voor ogen krijgen.

Lees de rest van: Melancholia (2011)

Pas op! Na de break een aantal plaatjes die als schokkend ervaren kunnen worden.

Onlangs besprak ik al een aantal keer de films van Ken Russell. Zijn films draaien vrijwel altijd obsessief rond dezelfde thema’s. Dit betekent niet dat er geen gradatie-verschil is binnen kwaliteit, want op hun meest vreselijk kunnen de films van Ken Russell vermoeiend en zeurderig overkomen. Het beoordelen van zijn oeuvre is bij Ken Russell misschien nog wel afhankelijker van smaak dan bij andere regisseurs. De een kan niet veel met de bombastische overdaad van zijn drukste films, de ander heeft dan weer niet zo veel met de gematigde Russell. Grote splijtzwammen binnen zijn oeuvre zijn Whore (de anti-Pretty Woman), Gothic, Lisztomania, Lair of the White Worm en Fall of the Louse of Usher. Een van die films staat in de aankomende top vijf, waarin ik puur persoonlijke keuze’s maak, die met een korreltje zout genomen dienen te worden. Alleen over de nummer 1 is vrijwel iedere cultliefhebber unaniem lovend (al is de film in Christelijke kringen zeer slecht ontvangen).

Lees de rest van: Russellmania 4: Top Vijf Films van Ken Russell

Onlangs startte ik mijn voornemen de motieven achter het kijken naar film te onderzoeken met een stuk over escapisme. Hoe je het begrip ook invult, een rode draad is het verplaatsen in een andere situatie of persoon. Afgelopen week zorgde de rustieke Ozu voor een onvermoede controverse op ons forum, waarbij vooral de te grote distantie tot de situatietekening (Japan, jaren 50, familiaire verhoudingen) steen des aanstoots bleek. De impliciete vraag is in hoeverre we ons als kijker kunnen of moeten losmaken van onze tijdsgeest en referentiekaders, om dergelijke films op een zinvolle manier te begrijpen. Zonder daar direct antwoord op te hebben, is film als historische documentatie voor mij een van de dingen waar het zijn aantrekkingskracht vandaan haalt.

Lees de rest van: Waarom film?