Normaliter schrijf ik op Salon Indien niet over films die nu in de bios draaien (dat doe ik immers al voor FilmTotaal), maar de mate waarmee In The Electric Mist wordt onderschat door de pers in ons land, en de manier waarop hij in Amerika is behandeld, bewoog me tot een reactie. De meest positieve recensie op deze eerste Amerikaanse film van Fransman Bertrand Tavernier die ik tegenkwam was van Dana Linssen, die schreef dat de kans even groot is dat je als toeschouwer wel of niet gegrepen wordt. Ik behoor tot die kennelijk niet zo grote eerste groep.

In The Electric Mist is namelijk een heerlijke, soms surrealistische neo-noir met een geweldige sfeer die meer erkenning verdient. In de Verenigde Staten werd de film direct op DVD uitgebracht, in een verkorte versie van 100 minuten. De Amerikaanse producent was ervan overtuigd dat de film te moeilijk was voor het Amerikaanse publiek. Tavernier lag in de clinch met de (Amerikaanse) editor, die onder andere meer close-ups wilde. Op een dag maakte de Fransman de fout “Fuck the American audience” te zeggen, en hij had geen zeggenschap meer over de versie die in de V.S. zou uitkomen. Gelukkig voor ons Europeanen liet Bertrand in Frankrijk uit eigen zak een Franse editor op de film los, en dat resulteerde in de “director’s cut” die in Europa in de bioscopen verscheen.

Tommy Lee Jones speelt detective Robichaux die een aantal moordzaken onderzoekt en in een web van gangsters, freaks en waanbeelden verstrikt raakt, in een klein stadje in Louisiana. Terwijl hij steeds dieper in zijn onderzoek opgaat, wordt er in de buurt een film over de Amerikaanse Burgeroorlog opgenomen, gefinancierd door lokale mafioso Julie ‘Baby Feet’ Balboni. Robicheaux groeide op met Baby Feet, en beiden geloven in het vasthouden aan eigen principes en het buigen van de regels in naam van het eindresultaat. In zekere zin is Baby Feet de duistere tegenpool van Robicheaux, zoals protagonisten van film noir wel vaker gespiegeld worden door de antagonist.

Robicheaux heeft een gezin, maar als een echte noir detective bevindt hij zich meer in nachtelijke bars en in de bayous (netwerk van kleine riviertjes door bossen) van Louisiana. Het zijn deze locaties, in combinatie met de prachtige Zydeco muziek, die de film zijn heerlijke sfeer meegeeft. Dat het nooit echt spannend wordt, of de plot echt heel sterk wordt uitgewerkt, maakt daardoor niet echt uit. Naast de sfeer draait de film namelijk vooral om de uitwerking van de hoofdpersoon, die steeds verder gaat om achter de vermeende waarheid te komen. Zijn hoofdverdachten komen echter eerder onder verdenking te staan vanwege een ongerelateerde moord veertig jaar eerder, die de oude detective nog steeds door het hoofd spookt.

En dat is niet het enige, want naast de ingebeelde spoken ziet Robicheaux ook nog echte: hij converseert regelmatig met een generaal van het Geconfedereerde leger, die toch echt een jaar of 150 al niet meer leeft. Toch is hij heel vriendelijk, en de wijze adviezen van deze beleefde man zijn een reflectie van het innerlijk van Robicheaux, die probeert een greep te krijgen op de wereld om hem heen. Hij moet echter heel wat werk verzetten, zowel fysiek als mentaal, om zijn ‘ontwrichte universum’ de baas te worden. Het zijn deze metafysische, soms zelfs surrealistische scènes die meer maken van In The Electric Mist dan een doorsnee neo-noir. Hoewel de acteurs daar ook een hand in hebben.

Vooral Tommy Lee Jones is zoals bijna altijd de laatste jaren fantastisch op dreef. Zijn hoofd en lichaamstaal blijven fascineren. Alles wat hij zegt met dat Zuidelijke accent van hem is een genot voor de oren. Het zelfde soort accent van de oorspronkelijk Schotse Kelly McDonald (No Country For Old Men, Trainspotting) is ook al niet versmaden. Peter Sarsgaard is sterk als haar partner op de filmset, die ook met de generaal praat. Het talent van John Goodman is buiten het oeuvre van de Coen broers vaak verkwist, maar hier schittert hij als verachtelijke schurk Baby Feet Balboni.

Dankzij Taverniers focus op karakter in plaats van plot voelt de film soms bijna Europeaans aan, iets dat de producenten ongetwijfeld hoofdpijn gaf. Door de matige recensies hier zal er waarschijnlijk weinig aandacht voor deze film zijn, en hij binnen niet al te lange tijd weer uit de bioscopen verdwijnen. Mis dit juweeltje dus niet, en zie hem snel. Denk niet dat downloaden een optie is, want op het net is alleen die ingekorte Amerikaanse versie te vinden.