Op 29 augustus 2008, in dezelfde maand dat Salon Indien publiekelijk werd geopend, plaatste ik een artikel waarin ik, na het zien van een trailer, grote woorden sprak over The Informers. Gehelmd door Gregor Jordan, tekstueel bijgestaan door schrijver Bret Easton Ellis en gevuld met rollen van onder andere Billy Bob Thornton zag het er allemaal flink rooskleurig uit. Immers, Billy heb ik hoog zitten als acteur en van Bret wil ik sinds American Psycho (het boek) alles lezen. Alleen Gregor was een onbekende kracht. Zijn Buffalo Soldiers kende ik wel, van een recensie uit zo’n kritiekloos videotheek blaadje, maar heb er verder nooit werk van gemaakt de film te zien. Anderzijds maakte Jordans verleden me ook helemaal niet uit. De trailer van The Informers zag er goed uit dus ik schreef er een column over. Een column waarin ik uitweidde over het gebrek aan realisme in het Hollywood van 2008 en The Informers de toekomst van de Amerikaanse film noemde. Een column waarop ik moet terugkomen.

Het boek bestaat uit een verzameling korte verhalen die Ellis schreef uit de verwondering dat hij sinds 1986 geen kort verhaal meer had geschreven. Hij begon er aan eentje, wat er al snel dertien werden die hij allemaal met elkaar verbond. Dit laatste bijzondere aspect was nauwelijks merkbaar. In zijn algehele oeuvre werkt dit prima, zo blijkt een jongen uit Rules of Attraction het broertje van Patrick Bateman, de protagonist uit American Psycho. Binnen een verzameling van dertien verhalen werd dit al meteen moeilijker. Te vaak was ik bezig bepaalde situaties of personages aan elkaar te linken, terwijl ik me eigenlijk zou moeten focussen op het verhaal. Dit lag vooral aan het feit dat de links bij tijden nogal ver gezocht leken. Ik verwonderde me dan ook in hoeverre het script hierop was aangepast, want vooralsnog zag ik weinig echt opzienbare connecties.

Tot mijn grote verbazing lag dit eerder aan mezelf dan aan het geschrift van Ellis. Ik verweet het mijn visueel ingestelde brein. De stijl waarin Jordan een link legt lijkt erg op dat van Magnolia en in principe komt The Informers ook over als de archetype ensemblefilm. We zien hoe een stel jongens een vriend verliest waar nauwelijks aandacht aan wordt besteed en ze voortleven als apathische jongeren zonder regel of terughouding. Ze hebben alles wat hun hartje begeert en toch begeven zij zich in een lege wereld waarin drugsgebruik hen niets meer doet en seks hen niets meer zegt. Ondertussen probeert één vader te reconnecten met zijn zoon (een jongen uit dat eerder genoemde groepje) en heeft een andere vader het idee om bij zijn vrouw terug te komen wanneer zijn relatie met een knappe nieuwslezeres vloert. Dan is er nog een jongen die in het appartementencomplex van het vriendinnetje van een van de jongens uit dat eerder genoemde groepje werkt en wordt bezocht door zijn oom wiens handen zich hebben vergrepen aan een jochie van 10 en nu bij hem in de badkuip ligt te creperen. En uiteindelijk is daar de cliché rockster die gewelddadige seks heeft met minderjarige jongeren en wiens brein het hazenpad heeft genomen. Stuk voor stuk verhalen over apathie, depressie en leegte, zoals we dat gewend zijn van ome Ellis.

Het klinkt op die manier allemaal nog erg aandoenlijk. Wat regisseur Jordan echter vergeet is dat elk karakter een introductie nodig heeft alvorens we kunnen meegaan in hun brei van emoties. Ondanks de verloren connecties stond het boek sterk in zijn satirische blik op rijkdom en welvaart en kon ik in veel personages meekomen. De film gooit je vanaf de eerste minuut midden in de leegte. Geen introductie, geen basis, je krijgt niets. Ik snap wat Jordan heeft proberen te doen. Door ons er midden in te gooien hoopte hij dat we zo gechoqueerd zouden zijn door de deprimerende narigheid, dat we wel mee zouden MOETEN gaan in de emotie. Echter had het voor mij een averechts effect. Ik zat 98 minuten lang naar een visuele samenvatting van een goed script te kijken, me telkens doodgeërgerd aan het feit dat Jordan nergens de rust nam om ons te laten wennen aan wat hij ons voorschotelt.

Een voorbeeld. Een van de verhalen centreert zich om de vader van één van de jongens uit die eerdergenoemde groep. Hij probeert terug te komen bij zijn vrouw. In een van de eerste scènes kondigen ze hun herverbintenis aan bij hun dochter en zoon, die er maar wat cynisch op reageren. Let op: op dat moment weten we nog niets van de relatie tussen alle vier de partijen, afgezien hun familiare bloed. Na de aankondiging merkt vader zijn ex-vriendin op, degene die hem gedumpt heeft. Als hij ziet dat ze naar het toilet gaat excuseert hij zich en achtervolgd haar onopgemerkt. We zien een emotionele scène tussen beide en er wordt getoond dat vader echt een nare man. Als zowel hij als zijn ex-vriendin weer gaan zitten aan hun eigen tafel merkt moeder deze toevalligheid op en kijkt er wat verdacht bij. Een tweede scène waarin ze samen te zien zijn hebben ze ruzie en biecht de vader zijn redenen op. Er ontstaat een ruzie en hij doet niet eens de moeite voor haar te vechten. Hij heeft nooit van haar gehouden.

Tussen die twee scènes zien we niets van hen. We zien niet de neppe thuissituatie of het proces waarbij de tweede scène als een doorslaggevende factor fungeert. We hebben geen idee wat er tussen hun is gebeurt en zodoende escaleert dit in filmkijkapathie, het onvermogen mee te kunnen gaan in de keuzes en emoties van anderen. Als dit nou slechts aan de hand was bij dat onderdeel van de film was er weinig aan de hand geweest, echter ontpopte de film zich op die manier. Het werd een frustrerend lange zit waarin de ene na de andere eikel wat melodramatisch schreeuwt of roept waar ik als kijker niets mee kon. The Informers werd op die manier een reeks nietszeggende beelden waaraan alle context ontbrak.

Begrijp me niet verkeerd, Jordan lijkt prima met beeld over weg te kunnen. Echter zijn er keuzes gemaakt die deze potentieel briljante film volledig met de grond gelijk heeft gemaakt. Het wegknippen van het beste onderdeel in het boek was er ook eentje van. De toevoeging van een stel vampieren, iets dat het verhaal van het gekidnapte jochie een stuk duidelijk zou maken, had de film verheven boven de standaard Ellis-leegte. Hoewel ik zelf weinig met vampieren heb vond ik dit een verademing in het boek, doordat het een ironische wending gaf aan het geheel. In tegenstelling tot de mens konden de vampieren prima overweg met de apathische omgeving. Het zijn van een wandelend lijk gaf hen de vrijheid die zij niet als zielvolle mensen konden krijgen. Maar dat zit er dus niet in.

Tijdens en na het kijken voelde ik nog minder dan dat ik normaal zou voelen. Ik deed mijn uiterste best ‘in het verhaal te komen’ en mee te leven met de personages, maar zonder basis is daar geen doorkomen aan. Het geluk was er dat Jordan flink kan mooifilmen, iets waardoor het geheel visueel nog wat draaglijk maakte, maar buiten dat was er helemaal niets in de film. Als de film halverwege de productie was stopgezet was er vermoedelijk meer emotie losgekomen dan tijdens het kijken van de film. Dus mijn excuses dat ik voorbarig was en een nog uit te komen film aanprees als toekomst van de Amerikaanse cinema. Ik klonk een beetje als al die Inception-gelovigen die ervoor pleiten dat er meer van dat soort films gemaakt moeten worden. Nou ben ik het daar nog steeds mee eens, in wezen is de narigheid uit The Informers de perfecte basis voor een goede film (kijk naar films als Magnolia en Boogie Nights), echter gaat het niet alleen om dat concept, maar vooral om de uitvoering ervan. Want zonder introductie, zonder tijd te nemen om de personages een onderdeel van je te laten worden, vervalt de film in een tentoonstelling van bordkartonnen karakters in een reeks nietszeggende beelden. En dat is niet The Seventh Art.

Onze bioscopen zijn ondergesneeuwd met comicverfilmingen uit Amerika en de gemiddelde prietpraat over nieuwe en aankomende films wijkt daar dan ook niet veel van af. Het is natuurlijk een logische overname, want zoals film analist David Bordwell al aangaf: Amerika leeft nog steeds in de traumatische naweeën van 9/11 en de vraag om fictieve superhelden die de steden veilig maken en houden is onwijs groot. Hetgeen me eigenlijk meteen bij mijn onderwerp brengt, want hoewel superheldenfilms steeds meer duister worden blijft het een rijk, intelligent of supermachtig persoon die de wereld red. Naast de even gemiddelde horrorfilm en technothriller – die overigens zelf ook nog redelijk luchtig qua opzet zijn – lijkt er geen ruimte voor een film over het donkere drama van de mensheid. Is het daarom dat te weinig mensen van het aankomende The Informers hebben gehoord?

Sinds de controverse van de American Psycho verfilming, die vergeleken met het boek nog redelijk mild bleek, lijkt Hollywood de Bret Easton Ellis adaptaties in de doofpot te stoppen. En logisch natuurlijk, al Ellis’ boeken zitten vol met angst, seks, drugsgebruik, onmenselijk geweld en voornamelijk leegte. In feite zijn het dingen die we dagelijks op televisie zien, maar de controversiële schrijver bied geen uitkomst voor zijn personages. Hij brengt ze stuk voor stuk tot leven in een wereld waar alles een neerwaartse spiraal is. Er is geen weg naar buiten en zodoende belichaamd Ellis zo’n beetje alles waar de hedendaagse Amerikaanse cinema schuw voor is. Het is natuurlijk een beetje gemeen zo generaliserend hierover te doen, alsof iedereen hier doelbewust mee bezig is. Maar wij leven tegenwoordig op media, wij ademen media en als het land met de meeste macht binnen media ervoor kiest bepaalde mensen en titels minder prominent te maken, zullen we er zelf achter moeten zien te komen wat er nog meer gebeurd dan we te zien krijgen. Deze drang ligt bij het merendeel nooit hoog en uiteindelijk zit iedereen weer braaf naar een milde actiefilm over superhelden te kijken. Het is een cyclus. Een hele vervelende.

The Informers neemt het echter nog een stapje verder. Waar in American Psycho en Rules of Attraction nog werd gefocust op één protagonist, is het hier een mozaïek film geworden, waarin veel meer verderfelijke levens worden getoond die uiteindelijk allemaal iets met elkaar te maken hebben. En als ik de trailer zo bekijk voelt het als een deprimerende jaren ’80 versie van Magnolia. Een gewaagde uitspraak gezien Magnolia tot de meesterwerken van deze generatie behoort, maar om de één of andere reden voelt The Informers zo ook aan. Het lijkt een epische vertelling te worden die niet bang is voor een stel moeilijk kijkende ouders – de rating getuigd al genoeg van lef, weinig films dragen tegenwoordig het label ‘Stong Sexual Content’ en ‘Nudity’, helemaal als je nagaat dat de film volgens de rating praktisch geweldloos is. Het meest schokkende nieuws voor de fans van het boek was dat alle bovennatuurlijke verschijnselen uit de film zijn gelaten. Schokkend in zoverre dat het een logische keuze lijkt. The Informers heeft al het uiterlijk van het ultieme tegenwicht, zonder de vampieren en zombies krijgt de menselijkheid voorrang, iets dat binnen die eerder genoemde thrillers en comicverfilmingen vaak lijkt te missen.

Wat ik mezelf afvraag is of The Informers de kracht heeft om Amerika te doen inzien dat hun conservatieve blik het overneemt van de vrije creativiteit. Zullen producenten na het zien van de film meer gedurfde projecten aannemen en zodoende het oppervlakkige uiterlijk van Hollywood veranderen? Er wordt niet voor niets telkens halsreikend uitgekeken naar een unrated cut of de oorspronkelijk bedoelde versie, waarom het taboe dan ook niet in de bioscoop doorbreken?
Ik snap dat het grote woorden zijn voor een film die in eerste instantie door de menigte meteen al links wordt laten liggen en ik spreek me dan ook erg tegen in dit soort verwachtingen. Zoals ik in de inleiding ook al zei leven we nog steeds in het tijdperk van de verlossende superhelden en fantasievolle vrolijkheden. Maar zou het niet voor één keer even heel prettig zijn om weer eens een aantal verwarrende, deprimerende en onmenselijke drama’s op het grote boze witte doek te zien? Zou het niet voor één keer zo kunnen zijn dat we met z’n allen de drang naar vals sentiment en CGI overboord gooien en onszelf even helemaal naar de kloten helpen? Dan kan ik misschien voor één keer de bioscoop uitlopen en voelen dat ik écht onder de indruk van een film ben. Ik heb in ieder geval mijn steentje bijgedragen door dit komende spektakel aan de man te brengen. Ben je nog niet overtuigd? Kijk dan de trailer: