Het maken van The Wolfman had veel voeten in de aarde. Regisseur Mark Romanek verliet de productie en werd vervangen door Joe Johnston en ook de cast ging een verandering door. Componist Danny Elfman werd ontslagen, vervangen voor Tangerine Dream, die werden ontslagen waarna Danny Elfman opnieuw werdt ingehuurd, het script werd op het laatste moment herschreven, de montage werd ook door verschillende zielen gedaan die met elkaar in strijd waren en op het laatste moment werden er nog ideeën over de vormgeving van de film doorgevoerd. Dit gebeuren achter de schermen heeft zijn weerslag op de film.

De film zelf was echter van begin af aan al een vreemde hybride. The Wolfman grijpt terug naar de stijl en sfeer van klassieke Universal-horror The Wolf Man, en tegelijkertijd wordt gepoogd de film te moderniseren. De make-up van The Wolfman (afkomstig van grootmeester Rick Backer) grijpt terug op het design van de oude film, voornamelijk in de gezichtsregionen, maar de transformaties, de klauwen en de benen grijpen veel meer terug naar Rick Bakers eigen creatie in An American Werewolf in London. Ook wordt er geswitcht tussen de beweerpatronen van de klassieke en de moderne weerwolf; Benicio Del Toro als The Wolfman loopt en rent zowel op twee benen als op vier poten. De mix tussen ouderwetse Gothische sfeertekening uit oude Universalhorrors (mist, ruïnes, vreemde dorpelingen, historische Victioriaanse setting, bliksem en heel veel groezelig gevormde bomen) en hedendaagse fixatie op ingewanden voelt soms ongemakkelijk. Deze mix tussen moderne en ouderwetse ideeën slaat terug op de metaforen van de weerwolf, die in deze film vervormt en doorgevoerd worden. In de komende paragrafen zal ik de ouderwetse metaforen vergelijken met de metaforen in The Wolfman, en laten zien hoe de film een hybride van vele verschillende ideeën is geworden.

De meest voor de handliggende metafoor van de weerwolf in zijn klassieke vorm is de metafoor voor puberteit en hormonale fases. De haargroei op vreemde plaatsen, het verlies van hormonale controle, de opkomende driften. Dit idee werd gebruikt in films als I Was A Teenage Werewolf en Teen Wolf en werd vervrouwelijkt in Ginger Snaps. In The Wolfman is de metafoor voor seksuele drift en puberteit vervormt tot een meer freudiaans niveau. De hoofdpersoon heeft een moeilijke band met zijn vader en de metafoor voor puberteit wordt hier vervangen voor een metafoor van loslaten. Het verlies van controle staat hier gelijk aan het ontworstelingsproces van dominante ouders. De freudiaanse ondertonen worden, zonder al te veel te verklappen, aan het einde wel erg over the top, en stelt de vraag of deze ondertonen doelbewust zijn of afkomstig uit de onderdrukte (seksuele) frustratie van de scriptschrijvers. De verschuiving hier vind plaats van focus op seks naar onderdrukte seksuele metafoor.

De klassieke The Wolf Man en de hedendaagse The Wolfman kennen beide een overeenkomst in de subplot rondom zigeuners, oost-europese folklore. De Wolf Man werd in het origineel gekenmerkt door een pentagram (een folkloristisch element) en werd gekoppeld aan alchemie en zigeunergebruiken en kende in zijn beeld van de zigeunercultuur een xenofobisch element. In de nieuwe versie worden de zigeuners neergezet als de slachtoffers en is hun focus op alchemie en folklore meer naar de achtergrond gedrukt. De weerwolf kent ook geen basis meer in de zigeunercultuur maar komt in de nieuwe versie voort uit het Midden-Oosten/Zuid-Azië. De angst voor het europese wordt vervangen door angst voor de Oriënt, wat natuurlijk perfect past in onze hedendaagse versie van xenofobie. Om deze wat te matigen is er de excuus-Aziër, die dan wel de rol van Butler mag bedienen.

Deze verschuiving van europese folklore naar aziatische folklore wordt vergezeld van onze ideeën over kwaad. In de ouderwetse The Wolf Man en andere weerwolvenfilms word de weerwolf wel gekoppeld aan het kwaad, maar vaak niet gekoppeld aan een christelijke traditie. In The Wolfman (2010) wordt het beest overduidelijk gekoppeld aan religieuze verwijzingen, waar de priester een speech ten gehore mag brengen over satan en het beest in de mens. De priester wordt neergezet als een overdreven doemdenker en de film deelt de visie van de priester niet zozeer. Toch is het tekenend dat er een scène in de film zit waar een verborgen gestalte niet de Wolfman blijkt te zijn maar een standbeeld van de duivel. In de originele The Wolf Man is het pentagram, een paganistisch teken, ook prominent aanwezig, maar wordt deze niet afgezet tegen het christendom. The Wolfman verandert de folkloristische traditie dus in een religieuze traditie. Op zich niet verwonderlijk, in een tijdperk waarin folklore langzaam uit de samenleving verdwijnt en religie een prominentere plaats in gaat nemen.

Een andere belangrijke metafoor van de weerwolf is het verlies van controle. De weerwolf is volledig mens en volledig beest. De protagonist, Benicio Del Toro, mag nog zo’n vriendelijke man zijn, als weerwolf is hij driftig en is hij al zijn persoonlijke eigenschappen (grotendeels) verloren. The Wolfman bevestigt dit klassieke idee van verlies van controle en de dualiteit (goed en slecht) in de mens dus, maar voert deze verder door. In deze film wordt de weerwolf vergeleken met krankzinnige mensen, met psychopaten, waardoor de metafoor over slechtheid in de mens extra duidelijk wordt. Benicio Del Toro’s Larry Talbot wordt aangezien voor geestesgestoord, en in de beste scène van de film blijkt dit idee, voor een zaal van een honderdtal wetenschappers, ontkracht te worden. De ravage die daarop volgt is een verademing na het zien van de barbaarse Victoriaanse gekkenhuizen. Interessant is dat de film een bovennatuurlijke verklaring verkiest boven een wetenschappelijke verklaring (geen geestesziekte als basis voor lycanthropie, maar de goede oude volle maan). In het Victoriaanse tijdperk was er meer sprake van bijgeloof, en daardoor kan de rol van de sceptische geleerden gezien worden als een knipoog naar het publiek. De sceptische houding is er een die veel kijkers in de zaal waarschijnlijk delen, en deze scène breekt compleet met die sceptische houding. Het bovennatuurlijke overwint de wetenschap en de film eist in deze scène dus letterlijk van het publiek dat deze dat accepteert. Want anders….

Het laatste onderscheid binnen de weerwolf is die tussen mens en dier. Larry Talbot is compleet mens, de Wolfman compleet dier. In de klassieke weerwolf-film zijn deze compleet gescheiden, maar in de moderne weerwolffilm is dit onderscheid steeds minder duidelijk. Doordat The Wolfman een terugkeer is naar de klassieke weerwolf, maar in moderne tijden gemaakt is ontstaat er een ongemakkelijke tussenvorm. Tot het overgrote deel van de film is het onderscheid tussen mens en wolf klassiek strak, maar door de loop van de film worden deze grenzen steeds meer op gerekt. De laatste aktes doen veel meer denken aan de moderne weerwolf, er wordt van de kijker zelfs empathie gevraagd voor de wolf, en de laatste monoloog bevestigt de overschrijding van de grenzen tussen mens en dier.

The Wolfman vervormt de conventies rondom de weerwolf en voert ze verder door. Dit maakt de film voor weerwolf-adepten een interessante nieuwe versie. De film zelf is een leuke mix tussen bloederige scènes en overdreven gotiek, die niet altijd lekker mixt. De montage is erg matig, maar het acteerwerk maakt veel goed. Al met al is The Wolfman vooral interessant vanwege de vreemde hybride’s tussen de ideeën over de weerwolf, al kan de laatste akte gezien worden als een goedkope middelvinger tegen fans van klassieke horror. Een vreemde mix tussen klassiek en modern Hollywood, pulp en blockbuster, prachtig design en matige montage, foute actie en goede horror.