Bruiloften zijn altijd een apart moment. De familiebanden worden behoorlijk op de proef gesteld; welke ouder organiseert wat, doet de een niet meer dan de ander, wie betaald wat, waar moet iedereen zitten, wie worden de bruidsmeisjes; het zijn deze theoretisch kleine dingen die kunnen zorgen voor een enorm drama. Vooral wanneer het zusje van de bruid, die speciaal voor de bruiloft tijdelijk uit een kliniek voor drugs- en drankverslaafden komt om die speciale dag mee te maken.

Zo ook in Rachel Getting Married. Kym (Anne Hathaway) komt voor het eerst tijdens rehabilitatie weer naar huis voor het huwelijk van haar zus Rachel. Oude wonden zijn nog lang niet geheeld en problemen waar de familie nooit eerder de kans toe heeft gehad om ter sprake te brengen, komen tijdens de voorbereidingen van de bruiloft naar voren, wat zijn weerslag heeft op de bruiloft.

Hathaway is, ondanks alle positieve reacties, niet degene die echt opvalt in Rachel Getting Married, hoewel zij een goede rol neerzet. Nee, Rosemary DeWitt‘s Rachel had wat mij betreft veel meer aandacht mogen krijgen. Hathaway’s rol is wat schreeuweriger en wordt daardoor makkelijker opgemerkt; wat een Oscar nominatie verklaart. Het subtiele acteerwerk van DeWitt is vele malen sterker; ze zet volstrekt geloofwaardig een personage neer dat enerzijds Kym haat voor wat ze doet en heeft gedaan, waar de scene in de keuken nog het beste voorbeeld van is, maar anderzijds zoekt ze ook naar de kracht om Kym te vergeven en weer op te nemen in het gezin. Dat gevoel van eerlijke, oprechte gevoelens, die ook van de rest van de rollen komt, maakte dat ik me enorm betrokken voelde bij de bruiloft en de film.

Dat is niet in de laatste plaats te danken aan Demme’s camerawerk. Door te filmen als door een handheld camera lijkt het alsof je een week later naar de registratie van de bruiloft van een van je eigen vrienden of familieleden zit te kijken; helemaal als de camera het perspectief aanneemt van de camera van een van de gasten.

Het realisme wat uit het camerawerk naar voren komt werkt alleen bij de gratie van een goed script. Daarbij helpt het acteerwerk natuurlijk, maar het belangrijkste blijft het scenario. Dit script, van de hand van Jenny Lumet (dat vader Sydney niet wilde verfilmen, omdat het te dicht bij de werkelijkheid zou liggen), is daar een uitstekend voorbeeld van: de opbouw is sterk, de personages verre van eendimensionaal en het drama is geen optelsom van losstaande problemen, zoals het geval was in bijvoorbeeld Efter Brylluppet. Doordat het verhaal zich concentreert op Kym wordt het nergens dusdanig zwaar dat de geloofwaardigheid in het geding komt.

Een tweede kijkbeurt is trouwens aan te bevelen. Pas laat in de film wordt duidelijk waar de film nu precies om draait, waardoor bij een eerste keer misschien bepaalde symboliek gemist wordt. Bij een tweede keer worden bepaalde scènes duidelijker, waardoor ze meer impact krijgen. Ik raad dus aan om Rachel Getting Married zeker twee keer te zien, maar niet snel achter elkaar. Wil je dat nog voor elkaar krijgen zal je snel moeten zijn: hij opende in maar twee bioscopen in Nijmegen en Amsterdam en ik ben bang dat je niet heel lang meer de kans hebt om Rachel Getting Married op het grote scherm te zien. Jammer, het is een juweeltje.

]]> http://www.salonindien.nl/2009/rachel-getting-married-2008/feed/ 5 http://www.salonindien.nl/2008/stop-making-sense-1984/ http://www.salonindien.nl/2008/stop-making-sense-1984/#comments Wed, 26 Nov 2008 20:05:50 +0000 Rik Niks http://www.salonindien.nl/?p=140

Een concertfilm die met stilte begint, ruim een minuut lang, een passende opening voor Stop Making Sense, een concertfilm waarin alles net even anders gedaan wordt dan we van een concertfilm verwachten. Dan loopt David Byrne het totaal ontklede podium op met een gettoblaster en akoestische gitaar om in te zetten met Psycho Killer. In de daaropvolgende nummers wordt het podium opgebouwd en komen er steeds meer muzikanten het podium op. Pas bij Burning Down The House, het zesde nummer in de set, zijn de Talking Heads compleet en wordt op volle sterkte een energieke performance weggegeven.

Die performance, daar is het de toen nog aan de weg timmerende Jonathan Demme (The Silence of the Lambs, Philadelphia) om te doen. De kwalificering concertfilm die ik hiervoor gebruikte behoeft in zijn ogen dan ook enige nuance. Een concertfilm, zo zegt hij, is een registratie die aan de kijker het gevoel moet over brengen hoe het geweest zou zijn áls deze bij dat concert aanwezig geweest zou zijn. Maar Stop Making Sense is een performance film: met uitzondering van het slotnummer wordt er geen publiek gefilmd. Niet een ‘happening’ maar een optredende band wordt gefilmd. De kijker krijgt het gevoel daadwerkelijk bij het concert aanwezig te zijn.

Naast het ontbreken van flarden publiek is er nog een andere factor die bijdraagt aan dat gevoel: de afwezigheid van flitsende montage. De fotografie is zeer rustig, met ongebruikelijk lange shots. Talking Head-klassieker Once In A Lifetime bevat zelfs een shot dat 4 minuten lang aangehouden wordt. Dit geeft de kijker de indruk minder gestuurd te worden dan in een dwingende montage nog wel eens het geval kan zijn. De opzwepende muziek behoeft dan ook geen flitsende montage die de suggestie van tempo en energie moet opwerpen.

Zo rustig als de montage voor de ogen is, zo rustig doen ook de ‘set’ en de belichting aan. De film werd gedurende een drietal optredens opgenomen, mede om te voorkomen dat het beeld steeds ontsierd wordt door rondlopende cameramannen. Verder zijn snoeren, waterflesjes en ander afleidend materiaal zo goed mogelijk verborgen. Wat betreft de belichting stond frontman David Byrne erop dat er geen gekleurde belichting gebruikt zou worden, nogal ongebruikelijk voor een concert. Dat klinkt wellicht saai, maar dat wordt ruimschoots gecompenseerd door de inventieve belichtingstechnieken die ingezet worden. Zo wordt bij een van de nummers een compleet schaduwenspel op de achterwand getoverd, terwijl elders een vervreemdend effect gecreëerd wordt door spaarzame verlichting vanaf de vloer. Het is bewonderenswaardig te zien hoe met relatief weinig middelen elk nummer toch zijn eigen aankleding en sfeer meekrijgt.

Zowel in opbouw als in techniek heeft Stop Making Sense regelmatige meer weg van een speelfilm dan van een concertfilm. Heel vreemd is het dan ook niet dat David Byrne in Psycho Killer op de proppen komt met een Fred Astaire imitatie en dat de openingstitels verwijzen naar die van Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb (beiden ontworpen door Pablo Ferro). Laat er geen misverstand over bestaan: de muziek is fantastisch, maar dat je juist een recensie gelezen hebt van een concertfilm waarbij enkel de filmtechnische kant besproken is geeft aan hoe bijzonder Stop Making Sense in dit genre is. Uniek in zijn soort.