Dit artikel kan woorden en beelden bevatten die NSFW zijn.

Een vriend van me wist me te vertellen dat hij de dag voor ik hem sprak zijn nieuwe favoriete film had gezien. Volgens hem was 9 Songs een film die ervoor uitkomt wat het is: negen liedjes waartussen scènes worden getoond waar een man en een vrouw seks hebben. Het feit dat alles werd opgenomen met een enorm goedkope videocamera en de cast en crew uit niet meer dan zes personen bestond werkte als de grootste aantrekkingskracht. Daarbij raakte ik benieuwd naar de beruchte seksscènes waar vele kijkers de film om verguisden. Het vraagstuk dat de meeste mensen bezighoudt is de grens tussen porno en film, maar om eerlijk te zijn verwonderde ik me meer over Michael Winterbottom’s intenties met de film. Want, wat probeert hij nu eigenlijk te zeggen met 9 Songs?

Dat pornovraagstuk heeft eigenlijk geen bestaansrecht. Porno is gemaakt met de intentie om mannen te helpen opgewonden te raken alvorens zij hun zaad over het toetsenbord uitspuiten. Korter: porno is lust. In 9 Songs is er ook lust, zien we een zaadlozing, krijgen we close-ups van penissen en vagina’s en dergelijke uiterst expliciete beelden. De grens ligt hem eerder in de beweegreden en de manier waarop de regisseur zijn twee neukende acteurs in beeld brengt. Waar in de gemiddelde porno film elke acteur een soort van object met gaten en/of uitsteeksels is, zien we in 9 Songs twee mensen. Twee echte mensen die echt seks hebben.

Het pornovraagstuk komt dan voornamelijk voort uit de intimiteit die hiermee gepaard gaat. Een wulps object dat luid kreunend in haar anus wordt genomen terwijl een andere acteur zijn zaad over haar borsten giet is een vertekend beeld van de realiteit. Het is een absurde vergroting van onze fantasieën en daardoor verre van echt. Men kan er naar kijken met vrienden en er kan hartelijk om worden gelache. 9 Songs geeft wel een realistisch kijkje in de sekskeuken. Deze authentieke mensenseks laat het publiek heel ongemakkelijk achter, omdat we kunnen relateren aan wat er gebeurt op het witte doek. We kijken naar onszelf en we zien dat anderen meekijken. En dat is natuurlijk vervelend.

Ik ervoer die seksscènes juist als het hoogtepunt van de film. De acteurs laten zich hier leiden door hun menselijke instincten waardoor ze niet meer acteren. Het beste middel tegen matig acteren. De twee zijn echt intiem met elkaar en de authenticiteit druipt van het beeld. De cameraman die om hen heen drentelt is ook meteen op zijn best. Ook hij is vrij om alles te doen en laten wat zijn hartje begeeft. Hij hoeft geen rekening te houden met continuïteit of dialogen die opnieuw moeten worden opgesomd. Iedereen lijkt op deze momenten in zijn element.

Daar omheen probeert Winterbottom een verhaal te vertellen vanuit zijn mannelijke acteur die een fetisj heeft voor Antarctica en met zijn liefje Britrock-concerten bezoekt. Het pure waar mijn vriend over sprak vatte ik meteen, want de film laat zich opdelen in enkele aspecten: beelden van Antarctica met een voice-over van de mannelijke acteur; concerten die hij met of zonder haar bezoekt; momenten die een inzicht geven op hun leven; seksscènes. Dit leidt tot een enorm minimalistische structuur die ons de gedurende 70 minuten dat de film duurt moet bezighouden. Het is een bijzonder experiment dat mislukt op elk vlak waar het niets te maken heeft met seks.

Als eerste is de montage abominabel slecht. Om de een of andere reden vind Winterbottom het nodig halverwege scènes uit te faden. Telkens als je dan net lekker in een scène zit stopt deze, wordt het volledig stil en zwart en gaan we over naar een volgende. Het is een onnodige truc om aan te geven dat er wat tijd tussen scène A en scène B zit. Een harde las wat niet meer dan logisch geweest. Daarbij heeft Winterbottom totaal geen vloeiende beweging in zijn knipsels zitten. Tijdens concerten lijkt hij maar wat te doen, omdat de beelden die hij tijdens het concert schoot toch niet zo uitgebreid waren als hij dacht. Hieruit ontstaan stomme asynchronische beelden waarin bijvoorbeeld een drummer keihard zit te drummen, terwijl we niets anders dan een gitaar en de zang horen.

Toch zit het grootste probleem hem in het inconsistente verwachtingspatroon van de regisseur. Enerzijds is hij van zichzelf overtuigd slechts een film te willen maken met neukende mensen en negen liedjes, wat prima zou werken. Maar dan om de een of andere reden probeert hij personages te creëren die buiten hun seks en concertbezoeken ook interessant moeten zijn. Doormiddel van karige Michael Nyman pianostukken doelt hij erop scènes emotioneel te maken, zonder dat de kijker echt een emotionele binding kan krijgen met de acteurs. Er vindt dan plotseling een ruzie plaats, waarna de vrouw zich masturbeert en ze daarna samen in bed liggen te huilen. Vervolgens pakt hij de draad weer op en toont een concert waarna ze weer seks hebben. Hij blijft zoeken naar emotionele binding die maar niet wil rijmen met zijn minimalistische en fragmentarische opzet en dat vloekt enorm met de filmervaring.

Wat Winterbottom nu uiteindelijk probeert te zeggen blijft een grijs gebied. Misschien iets over expliciete seks in films. Of eventueel iets over de grootsheidwaan van al die Hollywood films. Een ding is zeker: de blauwdruk van de film staat als een huis en op bepaalde momenten kleurt hij netjes binnen de lijnen, maar de uitschieters – iets dat vaak hand in hand gaat met het experiment – werken elkaar zo tegen dat er een weinig genietbaar stukje film overblijft. En daarmee faalt hij überhaupt iets te kunnen zeggen.