Gisteren plaatste ik de eerste helft van mijn top tien series van 2011, vandaag volgt hieronder de tweede helft. Vorig jaar schreef ik dat Amerikaans betaalkanaal HBO veel terrein was verloren. Dat heeft zoals ik toen verwachte enigszins teruggewonnen, met meer series in mijn top tien (vier) en de toppositie. En dan was er nog ijzersterke miniserie Mildred Pierce, die op het nippertje de lijst niet haalde. Het langverwachte Luck verschijnt helaas pas volgend jaar, maar de eerste aflevering die al eens vertoond werd is zeer veelbelovend. Ondertussen verloor AMC veel van het opgebouwde krediet met series als The Killing en The Walking Dead, en gaat deels door het vertragen van Mad Men van drie series vorig jaar (waaronder de nummers één en twee) naar nog slechts één notering in de lijst.

5. Justified
Alle problemen die ik had met de structuur van het eerste seizoen werden dit jaar in het tweede seizoen opgelost, tot in de kleine puntjes. Zelfs Raylan Givens’ hoed werd aangepast aan de wensen van Elmore Leonard, maar de manier waarop hij die steeds minder op heeft is slimme symboliek voor de ontwikkeling van zijn personage. Walton Goggins steelt bijna weer de show als antagonist/protagonist Boyd Crowder, maar moet hierin zijn meerdere erkennen in de fantastische Margo Martindale. Had Justified vorig jaar de beste pilot aflevering, nu heeft het de (op één na) beste seizoensfinale.

4. Parks & Recreation
De afgelopen jaren had ik deze komedie genegeerd, maar nu begon ik er eindelijk aan en daar kreeg ik geen spijt van. Seizoen drie en de eerste helft van seizoen vier draaiden in 2011 op de Amerikaanse televisie, en de serie had zijn beste jaar tot nu toe. Het zou bijna saai zijn hoe het niveau constant hoog bleef, ware het niet dat het elke keer weer zo genieten was van het ensemble en de vooral op karaktereigenschappen gebaseerde humor. Een perfecte balans van hilarische afleveringen en afleveringen die meer op het gevoel inspeelden (met desalniettemin een flink aantal geslaagde grappen), met af en toe ééntje die beiden ideaal combineerde maakte dit voor mij de leukste serie van 2011.

3. Breaking Bad
Het vierde seizoen begon loeispannend en bleef dat eigenlijk de hele tijd, juist dankzij het vrij lage tempo. Het is een seizoen van transformaties en verschuivende loyaliteit, met een formidabel slot dat enkele personages voorgoed veranderde. De morele corruptie is compleet, Walter is nu echt “the one who knocks” maar nam daarvoor bijna iedereen mee in zijn val. Of is dit juist zijn val? Maar het is niet eens zozeer de uitkomst, maar de manier waarop we die bereiken. De opbouw is subliem. Samen met mijn nr. 10, 2 en 1 is dit een van de beter gefilmde series van het jaar, en hoe dan ook is het de beste thriller van het jaar.

2. Louie
De grootste verrassing voor mij dit jaar was deze serie van komiek Louis C.K. In twee korte sequenties, afgewisseld door wat stukjes stand-upcomedy, verkent Louis C.K. zijn eigen leven, dat van een 42-jarige gescheiden komiek die voor twee jonge dochters moet zorgen terwijl hij zijn leven weer een beetje op de rails probeert te krijgen. Het eerste seizoen in 2010 was voornamelijk erg grappig met hier en daar een serieuze, oprechte noot maar in het tweede seizoen werd dat omgedraaid en werd het een prachtig drama binnen het format van een komedie van een half uur. Geweldige, soms best diepgaande observaties over het vaderschap, eenzaamheid en het leven in de grote stad waren af en toe hilarisch maar even vaak pijnlijk en uiteindelijk… mooi.

1. Treme
Vorig jaar schreef ik recensies over elke aflevering van het eerste seizoen en plaatste de serie op nummer vijf in mijn eindlijst. Nadat ik dat seizoen na het tweede nog eens opnieuw keek deze zomer ben ik tot de conclusie gekomen dat ik de serie de eerste keer onderschat heb. Voeg daaraan toe dat dit tweede seizoen even impressionistisch is als het eerste maar tegelijk iets meer structuur kent en succesvol voortbouwt op de ontwikkeling van personages, setting en sfeer. New Orleans kruipt langzaam omhoog uit het dal van Katrina, maar ondervindt daarbij nieuwe problemen, zoals de groei van de criminaliteit die door de storm was weggeblazen. Nog steeds bevat de serie ontzettend veel muziek en sfeertekening, maar was ook dramatisch nog sterker dan vorig jaar.

Een van die verhaallijnen culmineert in de laatste aflevering in een scène die voor mij het hoogtepunt uit heel 2011 in welk medium dan ook is: de dialoog tussen LaDonna en de openbare aanklager waarin ze al haar frustratie over alle overheidsinstanties in New Orleans uit, en de scène met haar man direct erna. Naast een uiting van woede is dit tegelijk de scène waarin LaDonna eindelijk weer haar oude zelf is na een traumatische gebeurtenis eerder in het seizoen.Behalve het impressionisme en de muziek bevat dit bijna alles wat Treme zo geweldig maakt: scherpe maatschappijkritiek die naar voren komt via natuurlijke progressie van prachtige personages in een zeer realistische omgeving, met fantastische dialoog en zowel veel pijn als frustratie maar ook liefde en ontroering. Zonder al te veel weg te geven voor hen die het nog niet gezien hebben hier een paar regels die de boodschap treffend samenvatten: “We tryna live in this city. We tryna come back here. Put what little shit we got back together and live. And all y’all manage to bring to that is nothing.” Vorig jaar had ik nog mijn twijfels maar nu ben ik zeker van: Treme is de beste serie sinds The Wire in 2008 stopte, en is als serie qua format eigenlijk nog bijzonderder.

Waar je bij een top tien van films elk jaar weer nieuwe titels in je lijst zet, kun je met een top tien van series een aantal jaar dezelfde titels in je lijst plaatsen. Als je een favoriet hebt, kan die zelfs meerdere malen de lijst aanvoeren, als deze het hoge niveau vasthoudt. Dat gebeurt vandaag niet. Vorig jaar plaatste ik seizoen vier van Mad Men op nummer één, maar door onenigheid tussen het televisienetwerk AMC en de makers van Mad Men volgt het vijfde seizoen pas in februari 2012. Meer dan de helft van de lijst bestaat dit jaar echter uit nieuwkomers, deels omdat ik een aantal series die al liepen heb ingehaald in 2011 (met name komedies profiteerden hiervan). Ik ben er daardoor van overtuigd dat ik een sterkere lijst heb dan in 2010, die nu eens niet geheel uit Amerikaanse producties bestaat, hoewel het zeer mooie Frozen Planet de lijst net niet haalde.

10. Boardwalk Empire / Homeland
Ik kon geen keuze maken welke van de twee beter was en koos voor deze oplossing. Boardwalk beleefde een beter seizoen dan het eerste maar kabbelde wederom wat voort terwijl het een serie is die vooral om plot draait. Maar toen kwamen de laatste twee afleveringen die alles in een nieuw licht plaatsten (en dat zonder plottwists) en het niveau eventjes opkrikten. Het is één van de mooist gefilmde series van dit moment met geweldige aankleding, maar de structuur is toch wat onevenwichtig, toch deels waarom deze serie zakt van de zesde naar de tiende plaats. Erwan schreef onlangs een stuk over dit seizoen dat je hier nog eens kunt lezen.

Homeland had ondertussen een sterk eerste seizoen met twee geweldige hoofdpersonages. De een is een militair die na acht jaar gevangenschap in Irak terugkeert naar zijn gezin in de VS dat hem al dood had veronderstelt, de ander is een enigszins labiele CIA-analiste die hem ervan verdenkt een terrorist te zijn geworden. De serie schiet één keer flink tekort met een plottwist die uit de lucht komt vallen, maar is verder een spannend drama dat op zijn sterkst is als het om de ontwikkeling en beslissingen van de beschadigde, vervreemde hoofdpersonages draait.

9. The Story of Film: An Odyssey
De enige non-fictie op de lijst is meteen ook de enige serie die niet uit Amerika afkomstig is. In vijftien afleveringen verkende de Ierse filmhistoricus Mark Cousins op een soms zeer poëtische manier de internationale filmgeschiedenis, van de uitvinding van de film tot aan de teloorgang van celluloid. Hoewel Hollywood enkele afleveringen domineert, legt Cousins de nadruk op de ontwikkeling van de wereldcinema. Het is een liefdesverklaring aan de cinema die op lijzige wijze wordt begeleid door de voice-over van Cousins zelf, die met zijn aparte stem en dictie hypnotiseert. Boeiend voor zowel beginnend filmliefhebbers als ervaren cinefielen, met natuurlijk véél bijzondere filmfragmenten.

8. Game of Thrones
Een trouwe bewerking van de fantasy boekenreeks A Song of Ice and Fire van George R.R. Martin, die mij zowaar inspireerde de boeken te lezen en dat is voor het eerst dat ik fantasy las sinds ik meer dan tien jaar geleden Tolkien las om de films voor te zijn. Dit eerste seizoen correspondeert met het eerste boek, en het is knap hoe zowel alle verhaallijnen en personages goed zijn overgebracht naar het kleine scherm zonder dat het al te verwarrend of oppervlakkig wordt. Ik hoop dat het niveau kan vast gehouden worden naarmate de serie vordert, en dat het budget van netwerk HBO het toelaat om alle boeken te verfilmen.

7. Community
Ook dit jaar was deze sitcom een van de leukste en meest inventieve series van het jaar, en ondanks wat misstappen hier en daar (vooral de eerste paar afleveringen van seizoen drie dit najaar sloegen de plank wat al te vaak mis) was het een feest om naar te kijken, het hele jaar door. Dat de serie van de derde plaats vorig jaar afzakt is dan ook vooral vanwege de kwaliteit van de series erboven en niet vanwege een echte daling van kwaliteit van Community zelf. Het is te hopen dat de huidige onduidelijke status niet betekent dat er geen vierde (en laatste) seizoen zal komen.

6. Curb Your Enthusiasm
Larry David was na een jaar afwezigheid weer terug op de buis met alweer het achtste seizoen over zijn kleine obsessies rondom sociale omgangsvormen. Hoewel zijn vrouw hem definitief verlaten blijft Leon gelukkig nog altijd bij Larry rondhangen. Enkele afleveringen zijn minder sterk, maar daar tegenover staan een aantal zeer goede en een paar klassieke Curb afleveringen tegenover. En zelfs de tegenvallers hebben nog wel een aantal hilarische momenten die alles goed maken. Hopelijk doet hij er niet weer twee jaar over voordat hij met een volgend seizoen komt.

Morgen volgt de top vijf!

Vorig jaar besprak ik vol lof de HBO-serie Boardwalk Empire. Vorige week werd de laatste aflevering van het tweede seizoen uitgezonden door de Amerikaanse kabelzender, dus een goed moment om het tweede seizoen door te nemen. Kan de serie het hoge niveau volhouden en weet het de interessante opgegooide balletjes naar behoren uit te werken? Dit artikel is vooral bedoeld voor mensen die het afgelopen seizoen al gezien hebben of geen problemen hebben met hevige SPOILERS.

Duister zou je het sleutelwoord kunnen noemen van het afgelopen seizoen. Daar waar ik wel enigszins had verwacht dat veel personages nog dieper zouden zinken in hun gedrag en eigenaardigheden, kiest Boardwalk Empire voor de overtreffende trap. Werkelijk ieder personage kent twee gezichten, wat gaat van dubieus tot totaal verknipt en pervers. Neem centraal personage Nucky Thompson bijvoorbeeld, hij heeft totaal geen moeite zijn broer of zelfs zijn geliefde ernstig in de problemen te helpen om zijn eigen hachje te redden. Dit alles leidt tot de hartverscheurende climax waar ik zo meteen op terug zal komen. Maar ook de op het eerste gezicht zo zachtaardige Margaret Schroeder ontpopt zich hier en daar als een eersteklas kreng zodra ze tussen neus en lippen het liefje van de huishoudster inpikt voor een seksuele escapade.

De duistere lading kent wat mij betreft zijn hoogtepunt in de een-na-laatste aflevering – aflevering 11 – waarin we met een ingenieuze flasbackstructuur kennis nemen van de ware geschiedenis die Jimmy Darmody met zich meedraagt. Je komt van de ene verbazingwekkende situatie in de andere terecht met de incestueuze relatie met zijn moeder als absoluut dieptepunt. In de slotscène vermoordt Jimmy zijn eigen vader en lijkt hij wederom met zijn moeder het bed te gaan delen. Niet alleen is de aflevering intens en schokkend, maar bovenal ook prachtig in elkaar gezet. Het is tevens de voorbode van Jimmy’s lot die in de laatste aflevering gestalte krijgt.

Jimmy Darmody. Daar hebben de makers van de serie me goed te pakken genomen, want ik kreeg tijdens het tweede seizoen meer en meer het idee dat Jimmy echt een sleutelrol zou gaan spelen in de volgende seizoenen. Maar dan doemt het noodlot op dat tot driemaal toe gewelddadige gevolgen kent. Eerst wordt Jimmy zijn vrouw Angela geëxecuteerd door Manny Horowitz, een nieuw personage uit Philadelphia en een bloeddorstige beul gespeeld door de altijd fijne William Forsythe. Ik had al de moord op Jimmy’s vader genoemd plus de incestueuze relatie, maar niets kon me voorbereiden op de moord op Jimmy zelf. Door Nucky Thompson notabene! Niet alleen verdwijnt op deze manier een belangrijk personage, maar is tevens bijna de hele familie uitgemoord. Maar nog veel interessanter vond ik de totale verslagenheid van het personage Jimmy Darmody. Want niet alleen deed hij tijdens zo’n beetje alles fout, maar als stank voor dank wordt hij in extremis door het hoofd geschoten en wordt de machteloosheid op nare wijze duidelijk: “I died in the trenches.”

Net als seizoen een kent ook dit seizoen enkele groteske uitspattingen van geweld. Mijn ‘favoriet’ bij gebrek aan een beter woord is een scalpering maar ook de scène in een gevangeniscel waarin iemand zijn tand er wordt uitgemept valt niet te versmaden. Maar bovenal overheerst de intrige binnen de verschillende gangstergroeperingen en het politieke gekonkel waarmee vooral Nucky te maken heeft. De vele Houdini acts van zijn kant intrigeren iedere keer weer en is totaal onvoorspelbaar. Ik had gehoopt op meer inbreng van Al Capone maar allicht wordt dat in het volgende seizoen goed gemaakt.

Een ander klein punt van kritiek vond ik een beetje de stagnatie bij het personage Nelson van Alden, gememoreerd als mijn favoriete personage van het eerste seizoen. Uiteraard ontsnapt hij niet aan de morbide acties die hij had gepleegd, maar ik had graag meer verdieping gezien. Aannemelijk is in ieder geval dat Nelson het aan de stok zal gaan krijgen met Al Capone aangezien hij is verhuisd naar Cicero, een plek waar Capone flinke macht zal ontwikkelen. Hetzelfde geldt voor Chalky White die naar mijn idee veel te weinig ruimte krijgt. Juist de raciale conflicten zijn reuze interessant, maar het komt nog niet echt uit de verf. Gelukkig zijn de scènes waarin Chalky speelt wel van ontzettend hoge kwaliteit.

De verwachtingen voor het derde seizoen zijn hoe dan ook hooggespannen. Hoe wordt het ontstane gat na het wegvallen van Jimmy opgevangen en zal bijvoorbeeld zijn moeder nog enige rol van betekenis gaan spelen, keert ze bijvoorbeeld terug naar Lucky? En hoe zal het Richard Harrow vergaan aangezien hij nu ook redelijk op een eiland lijkt te staan? En bovenal, hoe zal de relatie tussen Nucky en Margaret zich ontpoppen? Ik vond het tamelijk fascinerend om te zien hoe de religieuze nadruk zich langzaamaan verplaatste van Nelson naar Margaret en het slot van het seizoen legt duidelijk de nadruk op de conflictueuze situatie tussen Margaret en Nucky in deze kwestie. Het zal vast wederom een feest worden en ondanks dat ik me nauwelijks een nog zwarter beeld kan voorstellen, ga ik er maar gemakshalve van uit dat Boardwalk Empire volgend jaar nog een stap of wat dieper wegzakt in perversiteiten en menselijke duisterheid.

De pilot was een bijzondere mix van 28 Days Later en Romero’s eerste zombie-trilogie en was ook nog eens grotendeels accuraat volgens de Zombie Survival Guide regels. Politieman Rick wordt wakker in een verlaten ziekenhuis, waar hij er achter komt dat tijdens zijn coma de wereld zoals hij het kende is overmeesterd door een zombie epidemie. Ik vrat het eerste seizoen, bestaande uit slechts 6 afleveringen, op als zoete koek. Hoewel er genoeg gebeurde om me tevreden te houden, kregen bepaalde delen naar mate de speelduur vorderde een pulp-vibe. Inmiddels zijn we halverwege seizoen 2. De pulp-vibe is grotendeels verdwenen, maar er gebeurde iets anders. Iets waar ik bij tijden niet zo heel vrolijk van werd.

Spoiler-alert: Lees niet verder als je seizoen 1 nog niet hebt gezien. Dit artikel bevat hele milde spoilers voor seizoen 2.

De laatste 10 minuten van deze mid-season finale waren puur goud. Ze deden me terugdenken aan de pilot. En de eerste aflevering van het tweede seizoen. Beide hebben een dubbele speelduur en overduidelijk het meeste budget. Uiteraard was de pilot veel beter, maar na een rare seizoens finale was het een frisse bries door de natte haren van The Walking Dead. Inmiddels was de cast van 1 uitgebreid naar een groep van 10. Na wat rond te hebben getourt, op de vlucht voor de zombies en op zoek naar een veilige(re) plek, stuit de groep op een research-center. Ze worden in de laatste minuut van aflevering 5 binnengelaten en ontmoeten daar een lab-professor die bezig is om een geneesmiddel te ontwikkelen. De hele aflevering draait er om dat we weten dat er geen geneesmiddel is of kan zijn. Het worden van een ‘walker’ is een onomkeerbaar proces. En dan blaast het lab zichzelf op en is alle hoop op en een betere toekomst uit de ogen van onze helden verdwenen. De wat karige special effects, de functie van die aflevering, het voelde allemaal erg onnatuurlijk in een vrij realistische serie. Het was alsof ik van een Frank Darabont zwemparadijs plots in het koude voetenbad van Paul W.S. Anderson was beland.

De eerste helft van dit seizoen wordt getekend door Sofia, het dochtertje van Carol. Sofia vlucht een bos in, achtervolgd door 2 zombies. Rick probeert haar te redden, maar raakt haar uiteindelijk kwijt. Dan, tijdens de eerste zoektocht (waar er veel van zijn, dit seizoen), wordt een personage per ongeluk neergeschoten en vluchten ze naar een vredige boerderij waar hij gedurende dit seizoen wordt opgelapt. Het is een hartverscheurend einde van een sterke eerste aflevering.

Maar vanaf daar gaat de kwaliteit per scène langzaam achteruit. Dit is niet de schuld van de acteurs of regisseurs, maar van het script. En laat dat nou net niet het sterkste punt van de serie zijn. Seizoen 1 had er weinig last van. Er was een hoop actie en er waren een hoop scènes waarin mensen rondreden. Drama was er wel, maar nam nooit de overhand. In dit tweede seizoen zitten de personages vast op een boerderij en lijkt iedereen zijn of haar rationele denkvermogen te verliezen. Behalve één personage. Hij slaat iedereen agressief om de oren met zijn sterke survival instinct. Toegegeven, zijn sociale aanpak is niet heel sterk, maar iedereen (zelfs de soundtrack en de belichting) begint hem plots af te schilderen als de slechterik. En dat is irritant, want terwijl de groep boos op hem wordt ben ik geneigd om hem een schouderklopje geven.

En dit is vooral te wijten aan de niet uitgebalanceerde ethiek van het script en de grote hoeveelheid herhaling. Allereerst de ethiek: Het is bij alle personages zwart of wit. Er is geen grijze middenweg. En in een seizoenshelft waar het draait om onderlinge perikkelingen rondom allerhande ethische kwesties is balans heel belangrijk. Want anders zijn alle scènes emotionele hoogtepunten, iets waar de kijker heel snel moe van wordt. De herhaling van onderwerpen draagt ook bij aan die vermoeidheid. Iedereen blijft te lang met dezelfde problemen zitten en niemand praat met elkaar. Nou is dit een manier van uitstellen, maar deze 7 afleveringen zijn zo druk bezig met het uitstellen door middel van herhalingen in het menselijk drama, dat ze vergeten een verhaal te vertellen. Drie tot vier afleveringen op die boerderij was meer dan genoeg geweest.

Een klein, maar toch een irritant probleem: Ik weet nog steeds niet voor wie ik moet duimen. Na 3 afleveringen Lost wist ik precies met wat voor personages ik te maken had en kende ik al hun namen. Nu ruim 13 afleveringen The Walking Dead later en ik heb nog steeds niet echt idee hoe iedereen heet en wat hun karaktereigenschappen zijn.

Maar die laatste tien minuten van aflevering 7 deden mij weer hopen voor een goede, betere tweede helft. Hopelijk gaan ze eindelijk van die verrekte boerderij af en komen we erachter hoe ver deze epidemie reikt. Want daar ben ik vooral benieuwd naar.

Maandag presenteerde ik de nummers tien tot en met zes van mijn top tien series van 2010 (klik hier om te lezen), hieronder volgen de nummers vijf tot en met één. Zoals ik aan het begin van de week zei is HBO niet meer de onbetwiste kampioen van de Amerikaanse televisiekanalen, zoals je aan de top van deze lijst kunt zien. Dat wil niet zeggen dat dit niet opnieuw kan gebeuren, Boardwalk Empire en de onderstaande nummer vijf zijn veelbelovend en volgend jaar krijgen we onder andere Luck, de nieuwe serie van David Milch (Deadwood) in samenwerking met Michael Mann en met Dustin Hoffman in de hoofdrol, Game of Thrones en de miniserie Mildred Pierce.

5. Treme (seizoen 1)
Hierover heb ik natuurlijk op Salon Indien al flink wat geschreven in de vorm van een stuk over elke aflevering terwijl het in de VS op televisie verscheen (zie rechts onder de kolom ‘reeksen’) en de waardering die ik toen wekelijks over de serie uitsprak is niet afgenomen. Geen verrassing dus dat deze serie in mijn top vijf staat, maar misschien wel dat zij ‘slechts’ op de vijfde plaats eindigt. Na The Wire waren de verwachting natuurlijk hooggespannen, en kwamen misschien niet helemaal uit. Treme heeft deels dezelfde thematiek maar benadert die op een andere wijze, eentje die nog verder van standaard TV formats afwijkt dan The Wire met een laag tempo en focus op sfeer en setting die je normaliter bijna alleen in art house films ziet. Kwalitatief gezien is het de beste nieuwe serie van 2010, maar de nummer vier wurmde zich net iets meer in mijn hart.
Beste aflevering: Do You Know What It Means (aflevering 1)
Meer dan de meeste series is dit één lang, doorlopend verhaal dat meer is dan de som der delen. Geen van de afleveringen doen eigenlijk onder voor de eerste, maar die is als introductie, sfeerbeeld en portret van een gemeenschap gelijk zo treffend dat dit het herhalen waard is, en eigenlijk had dit zo een mooie losstaande film van 80 minuten kunnen zijn.

4. Terriers (seizoen 1)
De stomste annulering van een serie sinds de productie van Firefly in 2002 na veertien afleveringen een halt toe werd geroepen. De slogan van dit eerste seizoen was “too small to fail” maar zelfs dat bleek niet waar te zijn. De zin sloeg natuurlijk op Hank en Britt, twee morsige privédetectives zonder vergunning (want dan kunnen ze haar ook niet kwijt raken als ze iets illegaals doen) die zich in het niet zo grote plaatsje Ocean Beach staande proberen te houden tussen corrupte zakenmannen, harde criminelen en de politie. Het is knap hoe onze sympathie voor dit prachtige duo wordt opgebouwd en ze daarna steeds ergere dingen (doch menselijke) doen. Voordat het gebeurt hoop je dat ze het niet gaan doen en daarna hoop je dat ze er zo goed mogelijk afkomen zonder er per se mee weg te komen. Gelukkig zullen we altijd het eerste seizoen van deze neo-noir serie hebben.
Beste aflevering: Change Partners/Hail Mary (aflevering 3/13)
Ik kon niet kiezen tussen twee afleveringen. De eerste omdat het een fantastische losstaande aflevering is die laat zien hoe sterk de personages zijn, en in de tweede is een perfecte afsluiting van de langere verhaallijnen van de serie, een aflevering die gemaakt werd in twijfel of men wel door zou mogen gaan. Dus krijgen we genoeg afronding om verder te kunnen leven zonder een tweede seizoen, terwijl tegelijk een mooie opzet naar dat mogelijke tweede seizoen wordt gemaakt. De laatste scène is daar een prachtig en perfect voorbeeld van.

3. Community (seizoen 1 & 2)
Met afstand de grappigste serie die ik dit jaar zag. In het eerste deel van seizoen één moesten de makers nog even op gang komen, maar dat werd uitgezonden in 2009. De rest van het seizoen werd steeds naar grotere hoogtes gestuwd, culminerend in de Beste aflevering: Modern Warfare (aflevering 23). Hiermee gaven de makers hun visitekaartje definitief af. Het is een aflevering die op een grandioze manier popcultuurverwijzingen (in dit geval een parodie op actiefilms), goed uitgewerkte personages, de humor die uit deze twee zaken voortstroomt en een goed gevoel voor sentiment met elkaar vermengt tot een heerlijk geheel. Tot nu is eigenlijk het hele tweede seizoen wel min of meer van dit hoge, hilarische niveau, en als dat vastgehouden wordt kun je weer op een hoge notering van deze komedie rekenen.

2. Breaking Bad (seizoen 3)
Tot mijn eigen spijt ontdekte ik deze serie pas dit jaar. Na door het korte eerste seizoen en ijzersterke tweede seizoen heen te razen in anderhalve week, kwam ik bij het derde aan, dat nog beter bleek te zijn. Walt Whitman, de mislukte scheikundeleraar die crystal meth dealer werd, is een van de fascinerendste personages van de afgelopen jaren, en is de erfgenaam van Tony Soprano in die zin dat hij een moreel steeds dieper weg zakkende man is waar je toch waardering voor hebt. Dat is vooral te danken aan Bryan Cranston, die niet voor niets al drie jaar op rij de Emmy voor beste acteur wint.
Beste aflevering: Fly (aflevering 10)
Een zogenaamde ‘bottle episode’, wat zoveel betekent als een aflevering die zich zoveel mogelijk op één locatie afspeelt met zo min mogelijk acteurs (en alleen vaste castleden) waar flink wat geld mee gespaard wordt dat dan weer gebruikt kan worden voor een andere aflevering die veel kosten heeft. In deze jagen de twee hoofdpersonen eigenlijk de hele aflevering op een vlieg in hun lab, die de grote hoeveelheid die ze moeten ‘koken’ kan vervuilen. Met dit simpele gegeven weten de makers ontzettend veel spanning te creëren, die grotendeels voortkomt uit hoe de personages in drie seizoenen zijn ontwikkeld en hoe dat hier verder gaat.

1. Mad Men (seizoen 4)
Niet geschikt voor iedereen maar wat mij betreft subliem en elk jaar beter. Matthew Weiner en co. bouwden voort op hoe The Sopranos en The Wire en kwamen met een serie die in bepaalde aspecten nog subtieler is dan haar voorgangers. Een shot van iemands rug terwijl hij zijn schouders beweegt, of juist niet, was soms alles dat je van iemans innerlijk te zien kreeg, maar het zei zoveel als je wist waar je naar moest kijken en wat er tussen de regels door vertelt werd. Dit is waarom ik altijd het gevoel krijgt dat men niet goed genoeg heeft gekeken als men na een paar afleveringen van seizoen één de serie afdoet als een langzame soap in de jaren ’60. En nu zijn wel zoveel verder. Seizoen vier is mogelijk het dieptepunt van Don Draper, wiens zoveelste heruitvinding van zichzelf niet bracht wat hij gehoopt had terwijl de wereld om hem heen ook veranderd is, waar niet iedereen mee om kan gaan.
Beste aflevering: The Suitcase (aflevering 7)
Peggy, waarschijnlijk toch wel mijn favoriete personage van het jaar, is echter niet een van hen. Ze heeft er wel misschien wel moeite mee, maar als er iemand is bij Sterling Cooper Draper Pryce die de toekomst heeft, is zij het. En in deze aflevering komt dat mooi naar voren, waarin ze als workaholic in een mannenwereld maar één gelijke kent: Don Draper, die zijn absolute dieptepunt hier bereikt totdat de twee merken hoe zeer de ander de enige is in hun omgeving die hen echt begrijpt. Dit leidt niet tot een voorspelbare romantische twist, maar een verdieping van hun vriendschap en wederzijds respect. En dat is zeldzaam op televisie.

2010 was een goed jaar voor Amerikaanse televisieseries, waarin eens te meer bevestigd werd dat de zogenaamde nieuwe ‘golden age’ nog niet voorbij is. Wel is het zo dat de kampioen van de Amerikaanse televisie, het betaalkanaal HBO, na 2009 opnieuw moet buigen voor de kwaliteit van AMC, ondanks drie nieuwe sterke series die allemaal in deze lijst staan en een goed tweede seizoen van Eastbound and Down dat nét niet de lijst haalde. Hoewel de top drie, die ik in deel twee van dit artikel zal onthullen, uit terugkerende series bestaat, staan er opvallend veel nieuwe series in. Op zich geeft dat hoop voor de toekomst, ware het niet dat één daarvan een eenmalige miniserie was en twee andere alweer van de buis zijn gehaald. In zekere, cynische zin maakt dat 2010 een speciaal jaar.

10. The Pacific
Negen jaar na Band of Brothers kwamen Steven Spielberg en Tom Hanks opnieuw met een tiendelige miniserie over soldaten in de Tweede Wereldoorlog, nu in strijd met de Japanners. Minder geromantiseerd en beter gefilmd dan zijn voorganger. De harde zon in de strakblauwe hemel, de hitte, het racisme aan beide kanten en de hardheid van de strijd, ook jegens de burgerbevolking staan in groot contrast tot de helden van de eerdere serie. Met het warrige, overal naartoe springende narratief over drie soldaten die niets met elkaar te maken hebben reflecteerden de makers toepasselijk op de manier waarop de Amerikanen oorlog voerden en hoe de soldaten zich daarbij voelden. Dramatisch werkt het echter iets minder, waardoor minstens één van de drie overbodig voelt. De twee andere verhaallijnen zijn echter zo sterk dat het te vergeven is.
Beste aflevering: Part Five, Part Six en Part Seven zijn eigenlijk één lange film over de onbekende, verschrikkelijke slag op Peleliu. Naast dat de manier waarop dit gefilmd is zich kan meten met de beste films over dit onderwerp, werkt hier juist wel de desoriënterende vertelstijl. Als de ene hoofdpersoon door een verwonding wordt afgescheept kan de ander mooi het stokje overnemen en zo ontstaat een compleet, enerverend doch akelig beeld van de veldslag, zonder dat de historie geweld aan wordt gedaan.

9. Futurama (seizoen 6)
Tussen al het nieuwe geweld door was er dit jaar ook de terugkeer van de op dit moment beste animatiekomedie. Waar The Simpsons al jaren teleurstelt en er bij South Park dit jaar te weinig te lachen viel, maakte Futurama een glorieuze comeback. Na een jarenlange afwezigheid met wat DVD-films tussendoor kreeg de serie een nieuw thuis op Comedy Central, en ik hoop dat ze daar nog lange tijd mag blijven, tenminste totdat ze net als die andere serie van Matt Groening flink achteruitgaat. Dan houden de makers hopelijk op, in tegenstelling tot The Simpsons. Maar zover is het nog lang niet, want dit zesde seizoen was weer lachen als vanouds. Misschien net niet zo goed als de eerste vijf seizoenen, maar het niveau komt flink in de buurt.
Beste aflevering: The Late Philip J. Fry (aflevering 7) , waarin de Professor, Bender en Fry twee keer door het hele tijdsverloop van het universum reizen met een tijdmachine die alleen vooruit kan. Hilarisch, maar ook met de juiste dosis sentiment.

8. Justified (seizoen 1)
Vaak wordt het scherpe proza van misdaadauteur Elmore Leonard maar matig naar het scherm vertaald, maar dit is het voorbeeld van hoe het wél moet. Raylan Givens is een anachronistische sheriff die ervoor zorgt dat de ander eerst schiet, zodat hij hem kan neerschieten. Hij past verrassend genoeg in het moderne Kentucky als U.S. Marshall die onder andere op ‘crystal meth’ dealers jaagt, zijn jeugdvriend Boyd Crowder inbegrepen. Het zijn vooral de personages en de dialogen die dit een fijne serie maken, de zaken waarin Leonard ook altijd in uitblinkt in zijn boeken. Charmante antagonist Boyd, die gaat geloven in zijn eigen Christelijke bedrog, is een van mijn favoriete personages van het jaar. Het duurde een half seizoen voordat de serie echt zichzelf gevonden had, maar het tweede seizoen zal volgend jaar best eens een hogere notering op de lijst kunnen veroveren.
Beste aflevering: Pilot (aflevering 1)
Volgt nauwkeurig het korte verhaal “Fire in the Hole” van Elmore Leonard, met alleen een aanpassing aan het einde om er een serie van te kunnen maken. De exquise dialogen, situaties en karakterschetsen komen zo uit Leonards pen, en de acteurs in de hoofdrollen zijn goed gecast. Een perfect uur televisie. Lees overigens het boek Pronto voor Raylans tijd in Miami voorafgaande aan de serie.

7. Rubicon (seizoen 1)
De eerste serie van AMC op de lijst en ook de eerste die na één seizoen door tegenvallende kijkcijfers niet meer vernieuwd werd voor een tweede. Het lage tempo en de jaren ’70 thrillersfeer zal veel mensen hebben afgeschrikt. Erg jammer, want dit spionagedrama bood naast een spannend doch langzaam samenzweringsplot een fascinerende inkijk in het dagelijkse leven van data-analisten die bezwijken onder hun eigen honger naar patronen en de enorme druk die op hen staat – hun analyses gaan naar de regering of organisaties als de C.I.A., die over het leven beslissen van de mensen die de personages wekenlang bestudeerd hebben. Kale Ingram, de mysterieuze baas van de hoofdpersoon, die weer tussen hem en de baas van de organisatie staat, is ook een van mijn favoriete personages van 2010.
Beste aflevering: Wayward Sons (aflevering 12) Spoilers!
Naast die karakterstudie werd de samenzwering ook steeds intrigerender, ook door de manier waarop er met de genreclichés werd omgegaan, en in deze aflevering komt alles bij elkaar tot een enerverende climax. Nou ja, niet alles, maar wel het belangrijkste: een aanslag op de olievoorraden van Texas. Briljant is hoe we zowel een goed als slecht einde krijgen: de analisten slagen er eindelijk in alle informatie die ze het hele seizoen hebben geanalyseerd met elkaar te verbinden tot één logisch geheel, komen erachter wie de terrorist is en waar de aanslag gaat plaatsvinden. Dan zet iemand de televisie aan en blijken ze net te laat te zijn met hun oplossing om het instorten van de Amerikaanse economie te voorkomen.

6. Boardwalk Empire (seizoen 1)
Erwan schreef vorige week al een uitgebreid stuk over deze nieuwe serie van HBO, dat je hier kunt lezen, en schrijft er deze week mogelijk nog een stuk over, dus zal ik mijn commentaar beperken. Het is misschien wel de mooist gefilmde serie van 2010, en dat zegt tegenwoordig heel wat. De personages zijn goed uitgewerkt en vaak zeer intrigerend, de regelmatig terugkerende monologen zijn stuk voor stuk fantastisch, maar ik had na afloop wel een beetje het gevoel gekeken te hebben naar een lange proloog voor het echte werk. Dus kijk ik erg uit naar het tweede seizoen. Het eerste is overigens net op Nederland 3 begonnen. Mocht je de tweede aflevering gisteren gemist hebben, dan kun je die hier kijken voordat volgende week zondag aflevering 3 komt. In dat geval wil je nu ophouden met lezen.

Beste scènes: Spoilers!

Eind deze week volgt deel twee van dit artikel, met onder andere nog meer drugshandel, reclames en gemeenschap.

Het nieuwste vlaggenschip van de beroemde Amerikaanse kwaliteitszender HBO is de serie Boardwalk Empire. Geschreven door een van de mensen achter The Sopranos en mede geproduceerd door Martin Scorsese en Mark Wahlberg vertelt de show het verhaal van Atlantic City tijdens de drooglegging in de jaren ’20 van de vorige eeuw. Een tijd waarin illegale drankhandel hoogtijdagen vierde en de klassieke gangsters hun intocht deden in het maatschappelijke, politieke en culturele milieu. In dit artikel zal ik enkele bespiegelingen geven over het in de Verenigde Staten pas afgelopen eerste seizoen. Hierbij geef ik direct aan dat dit artikel vooral bedoeld is voor diegenen die het eerste seizoen volledig hebben gezien of een buitengewone interesse hebben in het onderwerp aangezien er spoilers in het artikel zullen staan.

Velen zullen zeggen: “daar heb je die Scorsese weer met zijn gangsters”, maar in vele opzichten is Boardwalk Empire een verfrissende en vooral vernieuwende kijk op de klassieke gangsterperiode. Want wat zijn we gewend van gangsterfilms? Van Paul Muni, Edward G. Robinson en James Cagney in de jaren ’30 en ’40 tot Al Pacino, Robert de Niro en Joe Pesci in de jaren ’80 en ’90: het ging eigenlijk altijd over grote en vooral gevaarlijke gangsters, eendimensionale personages die ieder moment konden omslaan in complete psychose. Boardwalk Empire kiest voor een totaal andere aanpak. Hier zijn de gangsters gelaagd en dualistisch. Neem bijvoorbeeld het centrale personage van de serie, Enoch “Nucky” Thompson die met veel klasse wordt vertolkt door Steve Buscemi. Deze man staat in geen vergelijk met de ‘scarface’ van Muni of Pacino of de gangsters gespeeld door De Niro. Nucky is een slimme politicus die zijn macht gebruikt en misbruikt om zijn handel in drank te bevorderen. Het is in functie een warme man met pragmatische kwaliteiten en hij lijkt constant op zoek naar echte liefde zoals naar voren in de slotaflevering wanneer Nucky een monoloog houdt over het tragische einde van zijn vrouw en zoontje, dit alles met meesterlijk gevoel voor balans geacteerd door Buscemi. Het dualisme zit hem er in dat hij ondertussen keiharde beslissingen durft te nemen over leven en dood en in verboden middelen handelt.

Een ander opvallend punt is dat de gangsters niet die typerend onaantastbare superbazen zijn met ongelimiteerde invloed en wapenarsenaal, maar enigszins zwakke broeders die hun grenzen proberen te verleggen. Naast Atlantic City zijn er nog twee steden van belang in de serie, te weten New York en Chicago waar een dan nog jonge en onbeholpen Al Capone aan zijn carrière werkt. De gangsterbazen van al deze drie steden zijn afhankelijk van elkaar en dienen regelmatig ongemakkelijke compromissen te sluiten om niet door de mand te vallen. Het pragmatisme van Nucky is hierbij van groot belang, maar is ook een duidelijk teken van de relatieve zwakte die deze gangsters op dat moment in de geschiedenis hadden.

Boardwalk Empire duikt veel verder in het diepe dan voorafgaande gangsterepossen. Er is zoals gezegd de politieke insteek met Nucky die als politieke whizzkid niet alleen Atlantic City in zijn zak heeft maar zelfs invloed weet uit te oefenen wie als beste man de Republikeinse kandidaat voor de presidentsverkiezingen zou moeten zijn. Er is de maatschappelijke insteek met belangrijke zaken als het stemrecht voor vrouwen en verknipte verhoudingen tussen blank en zwart. De vrouwenkwestie wordt in de serie belichaamt door de moderne Margaret Schroeder, die als weduwe valt voor de aimabele Nucky. In de loop van de serie komt ze meer en meer achter de louche zaken van Nucky en haar dubbele houding in deze zaak is uitermate intrigerend en biedt genoeg aanknopingspunten voor verder verdieping in volgende seizoenen. De rassenkwestie wordt uitgespeeld tussen Nucky en Chalky White, een zwarte gangsterbaas gespeeld door Michael K. Williams (beter bekend als Omar uit The Wire). In een grandioze monoloog van Chalky tegenover een Ku Klux Klan lid wordt de prangende kwestie pijnlijk aan het voetlicht gelegd. Meer dan in andere films en series worden deze belangrijke zaken gemixt met de gangsterwereld wat de vernieuwing van de serie aangeeft.

Een laatste punt van interesse is religie. Dit wordt op een uitermate boeiende wijze verbeeldt aan de hand van Nelson van Alden, een federale agent die een klopjacht houdt op gangsters en een zeer vroom man is. Gaandeweg de serie slaat Van Alden zijn religieuze overtuiging om in godsdienstwaanzin wat zijn tot nog toe meest brute climax kent in de moord op zijn collega Sepso die hij letterlijk dood doopt in een rivier waar op dat moment een doopceremonie plaatsheeft. Het is aan acteur Michael Shannon te danken dat deze en andere momenten van perversiteit niet finaal uit de bocht schieten aangezien dit vrijwel constant op de loer ligt. Van alle personages in Boardwalk Empire vind ik vooralsnog deze Van Alden de meest boeiende al doen vrijwel alle andere personages er nauwelijks voor onder.

Buiten alle nieuwe en diepgaandere elementen zijn er uiteraard zat generieke genrekenmerken te ontdekken. Want ondanks dat de serie het niet moet hebben van actie en geweld is dit hier en daar behoorlijk aanwezig en niet te versmaden. Tevens is er die typische lompe gangsterhumor waarbij grappen over moord en doodslag normaal zijn. Boardwalk Empire weet hiermee al met al een uitzonderlijke sterk eerste seizoen neer te zetten met genoeg intrige om nog vele seizoenen te boeien. Het is filmisch project van welhaast Hollywood proporties met vele bekende acteurs, groots opgezette locaties en oog voor realisme in de kostuums. Het is daarnaast een didactische ervaring aangezien je als kijker veel komt te weten over historische feiten en verhoudingen zonder te verzanden in saaie opsommingen. Het doet eigenlijk geen recht om het gehele seizoen in een artikel te analyseren – zo heb ik me hier vooral gericht op de gebeurtenissen rondom Nucky binnen de grenzen van Atlantic City en noodzakelijk een belangrijk personage als James Darmody achterwege moeten laten – dus zal ik in de (nabije) toekomst waarschijnlijk wel meer terugkomen op deze nieuwe parel van HBO.

Komende zondag begint het weer: Zomergasten. Behalve somtijds een behoorlijk verhaal van interessante gasten (dit jaar o.a. Paul Verhoeven!), houd je er altijd wel een aantal kijktips aan over. Van vorig jaar was me een fragment bijgebleven uit een tv-serie-van-voor-mijn-tijd waarin een assortiment dokters rond een ziekenhuisbed met een ernstig toegetakelde patiënt staan, om na enig overpeinzen van de kwaal… spontaan in een vrolijk liedje met dito dansje uit te barsten! Kijk, dan is mijn interesse gewekt. De serie bleek The Singing Detective, door de BBC in 1986 in zes afleveringen uitgezonden. Benieuwd of dergelijke wendingen representatief zouden zijn begon ik onlangs aan de miniserie.

Goed, The Singing Detective is high brow televisie, maar het lijkt wel of de makers hun best deden zich er van te verzekeren na één aflevering anderhalve man en een paardenkop over te houden. We kijken aan tegen een door zijn huidaandoening afzichtelijke Philip Marlow (Michael Gambon), opgesloten op een verpleegafdeling met bedlegerig geteisem dat hem, de verpleegsters en kijker de oren van het hoofd zeikt, terwijl Marlow in gedachten scènes uit een door hem geschreven pulpdetective genaamd ‘The Singing Detective’ de revue laat passeren. Gefragmenteerd en vol herhaling. That’s basically it. Wie niet is afgehaakt na deze taaie introductie ziet in de navolgende afleveringen laagje na laagje over het simpele gegeven gelegd. Jeugdobsessies, de oorlog, zijn omgang met vrouwen, z’n schrijverschap, de ontwikkeling van de plot van het detectiveverhaal, de ziekte, het leven op de verpleegzaal; langzaam vloeien de losstaande elementen in elkaar over tot een meanderende gedachtestroom waarin voor logica geen plaats is.

Hoewel… logica. Op psychologisch niveau wordt feitelijk een Freudiaanse legpuzzel op de vloer gesmeten, en is het aan de kijker om de crux te ontdekken. Waarom hebben personages in Marlow’s roman soms opeens gezichten die we zagen in een jeugdherinnering? Of duikt een zekere Mark Binney als jongetje in de klas van Marlow op, maar ook als bad guy die het script van The Singing Detective wil stelen terwijl een man met hetzelfde gezicht het hoofdpersonage in The Singing Dectective speelt én vroeger vreemdging met de moeder van Philip Marlow? Het levert een intrigerend raadsel op, waarbij het grootste raadsel misschien wel is… wát het raadsel is. De moord in het boek? Het verleden van Marlow? De achtergrond van zijn huidaandoening en daarmee samenhangende geestesgesteldheid? Of op metaniveau, het waarom van de gelegde kruisverbanden? Het verband tussen fictie en realiteit? Wat het ook is dat opgelost moet worden, het hangt allemaal met elkaar samen. En na een onbegrensd uitwaaieren in afleveringen 2 tot en met 5 komt het in de slotaflevering nog overtuigend samen ook.

De makers, vooral scriptschrijver Dennis Potter’s inbreng is groot, hebben geen wereld gecreëerd waarin Philip Marlow de spil is, ze hebben een universum gecreëerd zoals dat door hem beleefd wordt. De stilering is vrijwel steeds iets het realistische voorbij, herinneringen komen vervormd door en gaan op een associatieve manier in andere gedachten over. Een overigens prachtige soundtrack vol jaren 40 muziek maakt het een warme, dromerige trip down memory lane. Tevens slaat de muziek op het tijdperk waar het ook in de stilering fors op terug grijpt: de jaren van de film noir. De stilering van de romanscènes is nogal overdreven, zoals dat niet alleen past bij pulp van een uitgerangeerde schrijver maar ook bij de ondergeschiktheid van het verhaal-in-het-verhaal aan het geheel. Want uiteindelijk is het de schrijver zelf die centraal staat, in welke gedaante hij opduikt dan ook. De scènes met de jonge Marlow weten regelmatig te raken, misschien juist door de subjectieve wijze waarop ze de kijker bereiken. En Michael Gambon geeft de oudere Marlow subliem gestalte. Vuilbekkend en zwichtend onder de complexen, maar evenzeer timide in de introspectieve momenten. Een ideaal studieobject ook voor de Freudiaanse puzzel die The Singing Detective is.

De laatste aflevering van Treme alweer, tenminste van het eerste seizoen, waarmee ook een einde aan deze reeks artikelen komt. Net als de pilot duurde dit slot bijna anderhalf uur en was naar mijn mening toch wel de beste aflevering. Maar dat komt vooral doordat het de laatste is en de emotionele afwerking van het verhaal hierin plaatsvindt – verder is het eigenlijk toch een beetje raar om een aflevering als ‘beste’ te bestempelen, net als het maf is om van een hoofdstuk uit een boek te zeggen dat dat het beste hoofdstuk is. Treme dient vooral als geheel gezien te worden, en ook zo beoordeeld te worden. Nu pas is het ook mogelijk om te reflecteren op de het hele seizoen. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat er niets over deze aflevering te zeggen valt.

In The Wire liet Simon in de slotaflevering altijd zien hoe weinig de dingen veranderd waren in Baltimore, soms door zaken te spiegelen aan die uit de eerste aflevering. In Treme laat hij nu juist zien hoe de dingen fundamenteel veranderd zijn na Katrina, o.a. door middel van de lange flashback naar vlak voor de storm en hoe ieders leven er toen uitzag. Toni is haar man kwijt, LaDonna haar broer (in het begin geloofde ze nog dat hij leefde), Janette haar restaurant en veel mensen hun huis (en levensstijl, in het geval van o.a. Antoine). Hoe sommige mensen kunnen beweren dat er niets gebeurd in deze serie begrijp ik niet.

David Simon trouwens ook niet, zoals hij in dit interessante interview over het eerste seizoen aangeeft, dat ik ten zeerste aanraad. Daarnaast weerlegt hij onder andere de kritiek die in het begin van het seizoen kwam op Davis en Creighton als onsubtiele prekers die het standpunt van Simon zouden weergeven, en geeft hij een kleine vooruitblik op wat hij en Eric Overmeyer in seizoen twee willen behandelen.

Een van de vrolijkere onderdelen van het slot is de laatste dag in New Orleans van Janette, verzorgd en gepland door een onzelfzuchtige Davis die eigenlijk al weet dat hij haar niet meer kan overtuigen. Vooral het begin met een serenade van John Boutté, de zanger van het themanummer van de serie, is erg mooi. Als Davis aan het eind Annie tegenkomt op zijn veranda en zich afvraagt waar hij dat aan verdient heeft, weten wij waaraan. Dat Annie zich eindelijk helemaal heeft losgemaakt van Sonny juich ik alleen maar toe.

Het enige echte element van de serie dat namelijk niet helemaal werkte voor mij was Sonny. In het begin vond ik hem nog wel interessant als een beperkte muzikant die zijn kost verdient met het spelen van covers, maar veel meer dan dat en een verslaafde werd hij gedurende dit seizoen niet echt. Als hij op het laatst uit frustratie zijn keyboard kapotmaakt, gloort er echter toch nog hoop aan de horizon: misschien wordt hij volgend seizoen toch nog interessant, want veel dieper dan nu kan hij niet zakken en dus moet er iets anders met hem gebeuren.

Iemand die zelf minder meemaakte dit seizoen is Antoine, die toch ook niet veel meer deed dan muziek spelen, taxichauffeurs en zijn vriendin bedriegen. Dankzij de charmante Wendell Pierce verveelt dit echter nooit, en in deze aflevering leukt hij ook nog eens een studiosessie met echt bestaande artiesten op, misschien toch een tweede aspect van de serie dat ik niet zo geweldig vond, tot deze aflevering tenminste. Beide studioscènes waren deze keer geweldig, vooral de eerste vanwege de prachtige overgang van het “I love you” in Creightons briefje naar de vele I love you’s in het vrolijke nummer – geeft een hele andere lading aan de woorden en het nummer.

Eerder gaf ik al aan hoe zeer ik het acteren van Khandi Alexander waardeerde, maar ook Melissa Leo verdient lof. Haar genuanceerde werk was altijd sterk, maar maakte op mij vooral indruk nu ze zelf haar eigen drama had – het gracieuze verdriet van Toni raakte mij meer dan de dood van Creighton vorige week. Gelukkig zagen we weinig van de reactie van de voorheen vrolijke dochter, want ik denk dat dat mijn hart zou breken. Maar het is niet alleen verdriet dat we zien, Toni’s emoties zijn veel complexer – onbegrip en een groeiende woede maken daar ook deel van uit, gezien haar beslissing om hem geen second line begrafenis te geven (“He fucking quit… Can’t dance for him when he quit.”), en het dilemma hoe dit aan haar tienerdochter te presenteren. De tranen stonden me meerdere malen in de ogen.

Mooiste moment – en Treme in een notendop – is het stukje van de second line begrafenisstoet waarin Toni en LaDonna naast elkaar allebei met hun eigen verdriet omgaan. Sowieso is die hele, vrijwel dialoogloze scène ijzersterk, maar het is dit moment dat er uitspringt. Toni, die eventjes licht glimlacht als ze ziet hoe LaDonna in de muziek opgaat – vreugde, verdriet en muziek allemaal in één. Het thema, of wat volgens mij hét thema van de serie is, hoe mensen in New Orleans (na Katrina) doorleven met pijn en moeite terwijl men geniet van de muziek en de kleine momenten, is nooit sterker naar voren gekomen dan in deze scène.

Als geheel is Treme wat mij betreft een overtuigende stap in een nieuwe richting voor Simon en co., een prestatie van formaat die nu al een mooie plek in zijn oeuvre neemt naast The Wire, Generation Kill en The Corner. Enige nadeel is misschien dat nog meer dan die andere series Treme alleen als geheel werkt en dus elke keer van begint tot eind moet gekeken worden. Dat is echter geen probleem gezien hoe rijk de ervaring is, en zal blijven. Ik kan in ieder geval niet wachten tot de DVD uitkomt, ook om de serie met anderen te kunnen delen. En wacht natuurlijk met smart op seizoen twee, met het volste vertrouwen dat Simon en Overmeyer dezelfde lijn van kwaliteit zullen voortzetten. Voorlopig is dit mijn favoriete serie van 2010. Wat vonden jullie van de laatste aflevering en het eerste seizoen in geheel?

Overige observaties
– Dit is niet de eerste keer dat ik geen plek voor Albert Lambreaux en zijn familie kon vinden in mijn verhaal, hoe geweldig de scènes met hem in zijn Indianenpak en de bijbehorende parade ook waren. Dit komt toch doordat zijn verhaal volkomen losstaat van de rest van de personages, ondanks dat er thematische parallellen zijn. Typisch Simon is ook weer hoe deze rituelen bijna geheel zonder uitleg worden gepresenteerd. Wil je daar toch meer over lezen, lees dan dit artikel.
– Het mooie nummer dat je aan het eind over de aftiteling hoort, is “This City” van Steve Earle, dat Earle speciaal daarvoor schreef. Eerder in de aflevering zie je zijn personage er met Annie aan werken.
– Nadat vorige aflevering een stripper een uitvoering van een nummer van Irma Thomas ten gehore bracht, kregen we deze keer de échte Soul Queen of New Orleans te zien en te horen met een prachtige uitvoering van haar “Time Is On My Side”.
– Goed om te zien dat de dakdekker uit Texas een plek in New Orleans heeft gevonden en mogelijk een grotere rol gaat spelen in de toekomst van Treme, wederom een bewijs dat de criticasters die zijn rol in twee afleveringen wat loos vonden misschien eens wat vaker zouden moeten wachten tot het plaatje rond is bij Simon en co.

Ik was er al bang voor. De voorlaatste aflevering met een verhaal van David Simon & George Pelecanos en een script van Pelecanos. Bij The Wire betekende dat altijd dat Pelecanos was ingeschakeld als ‘axeman’, de man die het vuile werk moest opknappen en de (gewelddadige) sterfscènes moest schrijven. Treme is een heel andere serie en heeft niet een iets minder dramatisch verloop dan het vorige lange werk van Simon, maar volgt op zijn eigen manier hetzelfde patroon. Pelecanos hanteert het bijltje weer met verve, op gracieuze wijze en met prachtige melancholische opbouw.

Dat het uiteindelijk Creighton is die overwonnen wordt door zijn post-Katrina depressie komt als geen verrassing. In de vorige aflevering werden er al hints gegeven en in deze werd er steeds duidelijker naar opgebouwd. Tot op het laatst hoopte ik nog dat mijn vermoedens niet uit zouden komen, maar de tekens waren eigenlijk niet te negeren. De sigaret deed mij natuurlijk de moed in de schoenen zakken, maar daarvoor was er al de twintig dollar die hij aan Annie gaf, het vroeg afsluiten van de les en de overdreven vrolijkheid tegenover vrouw en dochter. De uiteindelijke daad komt daardoor ook niet enorm hard aan, hoewel het wel degelijk een impact heeft ondanks de elegante manier waarop hij is weergegeven.

Creighton is niet de enige die zijn stad niet meer herkent sinds de storm en daar niet mee om kan gaan. Janette besluit na een nieuwe (maar in vergelijking lang niet zo hevige) regenstorm dat ze genoeg heeft van dit New Orleans dat haar restaurant heeft gesloten, haar nieuwe leven als schnabbelende kok bemoeilijkt en haar huis wederom heeft kapotgemaakt. Davis, die eerder in het seizoen nog verzuchtte dat hij zijn stad terug wilde, probeert haar ervan te overtuigen dat ze moet blijven. Hij heeft het dan ook nog uitstekend naar zijn zin, doordat hij zelf op zijn eigen manier de afgelopen afleveringen de volgens hem goede kanten van het leven in New Orleans doet herleven.

Zo is ondanks zijn missen van Mardi Gras “Big Chief” Albert Lambreaux nog altijd onverstoorbaar bezig met het voorbereiden van het feest van St. Joseph – voorbereidingen die de hele familie bij elkaar brengen – waar hij en zijn Indianen wel aanwezig zullen zijn. De politie verwacht ongeregeldheden en een van de betere leden van de NOPD waarschuwt Lambreaux dat collega’s van hem elke mogelijke aanleiding zullen aangrijpen om geweld te gebruiken tegen Lambreaux en zijn Indianen. Krijgen we dan toch nog een explosieve finale?

Hoe dan ook hoop ik dat Annie goed terechtkomt. Gezien Pelecanos’ reputatie was ik af en toe even bang dat zij zijn slachtoffer zou worden, maar dat gebeurde gelukkig niet. Zij en Sonny zijn eindelijk uit elkaar en ze begint meteen beter viool te spelen. Dat is geen toeval. In een simpelere serie zouden Annie en de door Janette niet gewaardeerde Davis in elkaars armen eindigen, maar zo simpel en netjes verwacht ik niet dat Treme zal verlopen. Wel verwacht ik dat het geld dat Antoine allemaal aan LaDonna geeft gaat gemist worden door zijn vriendin, hoop ik dat LaDonna niet in een depressie wegzakt, Janette in de stad blijft en we meer zingende strippers krijgen te zien. Wat er ook gaat gebeuren, vrolijk zat het niet zijn. We krijgen immers eerst nog te maken met de reactie van de Bernettes op de zelfmoord van Creighton. Hoe iemand nog kan beweren dat dit New Orleans vol misere en ongelukkig inwoners te cool voor de kijker zou zijn begrijp ik allang niet meer.