De films van Hal Hartley
Het leven op Long Island, 1989 - 1992

11 november 2008 · · Beschouwing

‘I remember a magazine wanted to do a big photo spread with a bunch of us—Todd Haynes, Gus Van Sant, six or seven of us – the new indies. Maybe I was just an asshole, but I refused to do it.’ Hal Hartley

De onafhankelijke kunstcinéma werd in de jaren ’90 een aantal namen rijker; namen die vandaag de dag uitgegroeid zijn tot synoniemen van kwaliteitscinéma en grote publieken trekken. Ook Hal Hartley werd ooit genoemd in dit gezelschap, maar zijn naam lijkt per direct te zijn vergeten wanneer hij afstapt van zijn tot dan toe gebruikelijke en zo herkenbare stijl en enscenering uit de eerste helft van de jaren ‘90.

Al Hartley's vroege werk, gesitueerd in de buitenwijken van New York en met name op Long Island, kennen soortgelijke verhalen, personages, en zelfs complete scenes die blijven terugkeren. Zwarte humor, maatschappelijke miskleunen en het ontbreken van ethiek; het zijn de kardinale in Hartley's eerste films.

Een grote doorbraak blijft uit, maar opgemerkt wordt hij wel degelijk. Zijn speelfilmdebuut The Unbelievable Truth werd in 1989 op het Sundance festival genomineerd voor de Grand Jury Prize. Ook voor het handjevol acteurs dat Hartley ‘hanteert’ betekenen de eerste speelfilms vaak hun doorbraak tot het witte doek (namen als Parker Posey en Bill Sage).

‘Distributors always wonder, Who’s going to see this movie? Earlier in my career, I used to think, Well, people who are sort of like me. Probably college-educated people who like art.’ Hal Hartley

The Unbelievable Truth zet de toon voor Hartley’s volgende films. Godardesque openingstitels vullen het scherm, en de eerste tien minuten hebben wel bijzonder veel weg van de openingsscenes uit Godard’s À bout de souffle. Deze referenties naar de Franse regisseur zijn niet uit zijn werk weg te slaan, zie hierover het vorige artikel uit deze serie, Een introductie tot Hal Hartley.

Hier verschijnt voor het eerst Ha

get a divorce

rtley’s geboorteplek, Long Island (New York). Hij creëert er een geheel eigen, geïsoleerde wereld. De mensen zijn er emotioneel afgevlakt en er wordt weinig geacteerd, wellicht nog net iets levendiger dan in een willekeurige Bresson wordt het leven van de, vrijwel altijd maatschappelijk verwilderde, personages getoond.

Het leven van de personages in Hartley’s wereld bestaat uit angsten, voor het instorten van de maatschappij, het universum, het gat in de ozonlaag of zelfs massamoordenaars. Elk personage heeft zijn eigenaardigheden en centraal staan de relaties tussen deze verschillende personages, vaak met hilarische problematieken tot gevolg.

Het in elf dagen opgenomen Trust geldt als misschien wel zijn beste en meest kenmerkende werk. De personages zijn hier compleet verwilderd, zowel uit hun gezinsverband als de maatschappij. Het verhaal van twee suïcidale mensen die elkaar vinden lijkt het summum van Hartley’s liefde voor het creëren van relaties tussen instabiele personen.

‘I want to look at things with a fresh angle so that the angle speaks, as the words the people are saying in that angle.’ Hal Hartley

Opvallend in zijn werk is het gebruik van muziek, met name de keuze voor een terugkerende gitaarmelodie bij een scenewisseling, vaak gespeeld door de regisseur zelf. Muzikale intermezzo’s vinden we vaker terug in zijn werk; personages die vanuit het niets een elektrische gitaar gaan bespelen zijn in Hartley’s wereld niet vreemd, evenals de in het vorig artikel genoemde dansscene op Sonic Youth in Simple Men, en ook het fenomenale Yo La Tengo heeft een aantal nummers voor zijn soundtracks verzorgd.

Het kijken van deze ‘vroege’ Hartleys is een genot, het is je wanen in een wereld waar de meest bizarre personages de helden zijn. Het acteerwerk zal enkelen afschrikken, maar bij het inzien van de charme daarvan zullen zijn films keer op keer beter bevallen.

Wanneer Hartley later in zijn carriere afwijkt van zijn gebruikelijke locaties en elementen, zijn de tot dan toe trouwe fans minder enthousiast. Een groter aandeel voor seks en geweld blijkt niet altijd in het voordeel van een filmmaker te werken; in mijn artikel van volgende week zal ik mij op deze latere periode richten.

zp8497586rq

Onderwerpen:


Comments are closed.