De films van Ralph Bakshi
Animatie maar dan anders.

16 september 2008 · · Beschouwing

Groen: Coonskin. Rood: Wizards. Helemaal rechts: Fritz The Cat

De interessantere regisseurs zijn de regisseurs die weigeren zich te conformeren aan wat de studios willen. In een tijd dat animatie strikt gericht was op kinderen, en studio’s aan de lopende band familievriendelijke pratende dieren op het doek plempte, stond Ralph Bakshi op. Begonnen bij CBS’ Terrytoons, en dus een voormalig onderdeel van deze machine, brak hij alle regels met één film. Het op de undergroundcomics van Robert Crumb gebaseerde Fritz The Cat. Pratende dieren, ja, maar ook rebelse dieren die de geest van de sixties ademden. Deze wervelwind van een film, hoewel wisselend van kwaliteit zette Ralph Bakshi meteen op de kaart. En dat was nog maar het begin.

Fritz The Cat vertelt over een een kat, zijn vrienden in het getto, zijn avonturen rond drugs, seks en opstand. De film is een radicale breuk met alles waar animatie destijds voor stond. Deze film heeft de beruchte reputatie de eerste X-rated (+18) animatie te zijn. Een culthit. Bakshi zat gebakken. Althans, als hij een betrouwbare producent had gehad. Bakshi is zijn leven lang bestolen, ondergescheten en bedonderd. Meermalen vergruisd, beschuldigd van racisme, geruïneerd en onderdeel geweest van controverse. Voor een regisseur die een dergelijke beruchte reputatie weet te creëren op basis van zijn thematiek, is het een regelrecht wonder dat hij nog zo’n groot aantal interessante films heeft weten af te leveren. Fritz The Cat, werd ondanks financiële problemen, vrij snel opgevolgd door Heavy Traffic. Ook deze film geeft een donker beeld van het leven in het getto. Deze semi-autobiografische film zindert van woede tegenover de leefomstandigheden, tegenover racisme, tegenover de maffia. Radicaal in thematiek, radicaal in vorm. Dit is de film die een van Bakshis meest befaamde technieken introduceert. Hij animeert over foto’s en live-action footage heen waardoor de film diep geworteld word in de realiteit, iets wat bijzonder is voor een animatiefilm.

Coonskin, Ralphs derde film draaide hem voortijdig de nek om. De reputatie van deze film zou zijn carrière sindsdien financieel bemoeilijken. En dat op basis van een misverstand. Coonskin is een hedendaagse hervertelling van de Uncle Remus verhalen, eerder al aangepakt in het dubieuze Disney-vehikel Song of The South. Een zinderende aanklacht tegen racisme. Een aanklacht op de maffia, die baat heeft bij het arm houden van de mensen in de getto’s. Een aanklacht tegen de manier waarop de blanken over de rug leeft van de zwarte bevolking. Een aanklacht tegen corrupte politie. Deze film werd echter verkeerd begrepen door mensen uit allerlei bevolkingsgroepen. Bakshi nam namelijk de radicale keuze elk personage (maffia, zwart, blank, homo of jood) vorm te geven op basis van hun meest bekende stereotypes. Voor de weergave van de donkere bevolking greep Bakshi terug naar stereotypen uit tijden van slavernij, voor homos koos hij stereotypen van eind jaren 60 en voor joden greep hij terug naar karikaturen uit een al te bekende periode in de jaren 40. Dit schoot in het verkeerde keelgat bij veel mensen. De Congres for Racial Equality (CORE) hield felle demonstraties tegen de film. De National Association for the Advancement of Colored People (NAACP) stond echter volledig achter de film, en steunde Bakshi volkomen. Ondanks deze steun is deze film nog steeds vrijwel onvindbaar en zit een dvd-uitgave er voorlopig niet in.

Coonskin zorgde ervoor dat Bakshi weer eens in het middelpunt van de aandacht stond, zei het ditmaal overwegend negatief. Het zorgde voor een aardige beperking in het budget van Wizards, Bakshis fantasy-droomproject. Wizards was wat Bakshi een jeugdfilm noemde. Dit moet men echter met een korreltje zout nemen. Tenzij een jeugdfilm bestaat uit seksuele toespelingen, grof geweld, flinke satire en brute humor. Bakshi wist zijn eigen schreeuwerige stijl, en zijn charmante, ietwat rommelige vormgeving mee te brengen naar een fantastisch sprookje. 3000 jaar van nu bevolken tovenaars en elfen de wereld. De badguy, genaamd Darkwolf, haalt zijn inspiratie bij een besnorde dictator uit het verleden. De helden proberen dit te voorkomen. Dit simpele gegeven levert een interessant spel tussen toekomst en verleden op. Bizarre terzijdes (zie dit youtube-fragment) worden afgewisseld door rondborstige elfjes met mitrailleurs. Door het beperkte budget zocht Bakshi zijn heil in rotoscoping, het overtrekken van live-actionbeelden. Hij maakte hiervoor onder andere gebruik van Aleksandr Nevskiy en Triumph Des Willens. Wizards werd een bescheiden hit in de bioscopen, maar krijgt tegenwoordig niet meer de aandacht die deze film verdient.

Volgende week: Ralp Bakshi’s Lord of the Rings, muziek in Amerika, autobiografische fifties, oorlog in de oertijd en problemen met hollywood.


Onderwerpen:


Reageer op dit artikel