Haze (2005)

1 november 2008 · · Kritiek

Een man wordt wakker. Alleen, in het donker, met een gapende wond in zijn buik, en tussen enkele muren. Genoeg om claustrofobisch van te worden. Hier weg te komen is een geestelijke en fysieke uitdaging. Zeker als je om los te komen eerst je tanden langs een meterslange buis moet schrapen. Om in zo’n situatie niet door te draaien kun je je altijd nog voorstellen dat de muren van inktzwart water zijn, waarin rode en witte vissen zwemmen. Haze is een beproeving voor zowel protagonist en kijker. Laat dat maar over aan cultcineast Shinya Tsukamoto.

Op het eerste oog lijkt het plot te vallen binnen het door mij zo gehekelde torture-porn genre. Torture porn is een benaming voor films waarin martelingen een groot plotonderdeel zijn. Denk aan films als Saw, Hostel en in mindere mate Cube. Films die bedoeld zijn voor een publiek wat een kick krijgt uit het kijken naar martelingen. Haze is dit absoluut niet. Ten eerste is het idee wat er aan ten grondslag licht een stuk origineler en veelzeggender dan de voornoemde films. Geen martelingen, maar inspelen op de angstgevoelens van claustrofobie en opsluiting. Er zitten zeker wel fysieke beproevingen in (de eerdergenoemde meterslange buis), maar deze zijn subtiel en suggestief in beeld gebracht. De afgehakte ledematen zijn wel aanwezig, maar zij dienen slechts als decor. Nee, dit is een geheel andere hel. Een hel waarin verlatenheid en duisternis zorgen voor een psychische beproeving. Er verschijnt dan ook hoop in de film wanneer de man in zijn omgeving een vrouw ontmoet. Onwennige gesprekken, wat versterkt word door het geheugenverlies van beiden, maar wel een stuk adem. Menselijk contact voelt als een opluchting. Dat de ontknoping een heel andere visie geeft op hun situatie en ontmoeting levert alleen maar een sterkere film op. In de laatste momenten ontstijgt Haze pas echt het torture-porn genre en begeven we ons in een stuk onconventioneler terrein. Het werpt een filosofisch licht op de hele film.

Want Haze is veel meer een film die inspeelt op psychische horror dan fysieke horror. Twee mensen, een locatie. De film doet regelmatig denken aan Edgar Allan Poe’s The Pit and the Pendulum en dan vooral Jan Svankmajers verfilming daarvan. Haze is een suggestief werk dat esthetisch verrekte goed in elkaar zit. Oorspronkelijk gemaakt voor een Three Digital Short Films project (waarvan ook Apichatpong Weerasethakul’s viagra online without prescription

ww.imdb.com/title/tt0808549/”>Worldly Desires en Song Il-gon’s Magicians deel van uit maakten) waarbij er gefilmd werd met digitale camera’s. Dit levert een groezelig beeld op. Of het beeld is haarscherp, waardoor we alle smoezelige details zien of het is een zeer onscherp beeld waardoor het nachtmerrieachtige sfeertje versterkt wordt. De film heeft een zelfde soort duistere sfeer als een Inland Empire, en ook hier word geëxperimenteerd met snelle montage en het lichtbereik van de digitale camera. Want in Haze zijn de beelden of zwaar overbelicht of zwaar onderbelicht. We zien vaak maar een deel van de protagonist in het licht, en doordat in de montage ook veelvuldig over de as gegaan word weten we niet hoe hij in verhouding tot de ruimte staat. Dit vergroot het gevoel van desoriëntatie en claustrofobie bij de kijker. Opeens zit de muur niet meer links maar boven ons. Opeens beweegt de man zich naar links, in plaats van naar rechts. De latere fragmenten zijn rustiger gefilmd, iets wat beter bij de verandering in toon past. De kijker deelt mee in de extase die aan het eind plaatsvind, nadat deze eerst ook door een hel is gegaan. Een hel die, hoewel symbolisch, opvallend genoeg Dante's Goddelijke Komedie in gedachten brengt.

Haze is geen tortureporn, Haze begeeft zich op een veel enger gebied, het gebied van onze hersens. We kunnen niet vertrouwen op onze hersens, zeker als ze weigeren. Voor een film over lichamelijke grenzen begeeft Haze zich opvallend veel in de psyche. Net als in het oeuvre van David Cronenberg is de grens tussen lichaam en geest niet aanwezig. Het lichaam heeft zijn weerslag op de psyche. Waarbij Tsukamoto in Tetsuo nog opzichtig leentjebuur speelde bij Cronenberg’s Scanners en Videodrome heeft Haze meer overeenkomsten met A History of Violence. Zeker in de laatste scènes van Haze licht passie opvallend dicht bij geweld, een thema wat ook in A History of Violence werd uitgediept. Net als in Cronenberg’s latere films is het geweld hier niet zozeer bizar, als pijnlijk realistisch. Maar meer dan in Cronenberg’s werk is Tsukamoto een moralist. De pijn die de protagonist in Haze ervaart blijkt voornamelijk symbolisch. Er is plaats voor hoop, maar die hoop is relatief. De film beweert niet dat de hoofdpersoon deze situatie heeft verdient, maar wel dat deze situatie voortkomt uit zijn acties. What goes around, comes around. Maar dat de laatste scènes niet meer dan een status quo zijn voor de hoofdpersoon weegt niet op tegen het feit dat hij nu rust heeft. Al is het maar voor eventjes.

zp8497586rq

Onderwerpen: ,


10 Reacties

  1. Ric

    Je had gelijk, ik ben vreselijk benieuwd geworden.

  2. Pascal van Eijndhoven

    Damn je hebt mij ook benieuwd gemaakt Theodoor. Is het een film om op een horroravond te kijken of is hij daar toch te diepgaand voor? Ik wil mijn vrienden namelijk wat andere horrors laten zien dan alleen hollywood horrors (iets wat me met [rec] gelukt was).

  3. Theodoor

    Het is denk ik intenser als je het met een heel beperkte kring kijkt. Ik denk dat hij in een groep niet zoveel effect heeft.

  4. Ric

    Pascal, gooi er Cronenberg in ;)

  5. Pascal van Eijndhoven

    Ja ik wil ze zeker nog een Cronenberg laten zien, nog tips? Ik wil graag een film die ik zelf ook nog niet gezien heb van hem, deze heb ik al gezien (kwa horror/gorefilms):
    The Fly
    Scanners
    Videodrome
    eXistenZ

    Het moet niet te weird zijn voor mijn vrienden ;-). Ik ga Haze dan eens alleen of met iemand anders kijken, bedankt voor de tip.

  6. Ric

    Shivers! B-film gore. The Brood heb ik zelf nog niet gezien, maar dat lijkt ook wel een goeie keuze te zijn.

  7. Theodoor

    The Brood is idioot, maar niet vaag. Gewoon compleet vergezocht en ranzig. Het schoonlikken van netgeboren dwergbaby’s en dergelijke.

  8. Pascal van Eijndhoven

    Mmm The Brood zullen ze waarschijnlijk niet waarderen. Sfeervol, redelijk gore en schrik effecten (liefst niet zo cheap, maar meer als in [rec] of the descent) zijn ze vooral voor te porren. Ik wil ze zowiezo Braindead laten zien van Jackson :D.

  9. Theodoor

    O, maar The Brood is zeker wel een goede film, sfeervol en met schrikeffecten. Er zit alleen moorddadige dwergen en schoongelikte foetus’ in.

  10. Pascal van Eijndhoven

    Moordadige dwergen klinkt goed :P.