Izgnanie (2007)

12 augustus 2008 · · Kritiek

Andrei Zvyagintsev heeft zich ontpopt tot een talent. Met slechts twee films op zijn naam wordt hij al vergeleken met TarKovski.
Met zijn debuutfilm Vozvrashcheniye (the Return) zette hij zichzelf meteen op de kaart. The Return was een krachtig drama met onderliggende symboliek en eenzame, blauwbelichte composities. Izgnanie (The Banishment) , zijn tweede en nieuwste film, ligt in alle opzichten in het verlengde van zijn eerste.

The Return begint met de onheilspellende beelden van een gezonken boot. Meteen is duidelijk dat er iets gebeurt is, maar wat? De volgende anderhalfuur wordt langzaam opgebouwd naar de apotheose. The Banishment kent een vergelijkbaar begin. We zien een man rijden in een auto, door een verregend, industrieel landschap. Bij een spoorweg stopt hij, trekt een riem om zijn arm strakker aan met zijn tanden en rijdt door als de trein voorbij is. Hij komt aan bij een huis, belt aan. Een man, de hoofdpersoon Alexander, doet open en wipt vervolgens een kogel met behulp van een klein mesje uit de arm van de man. Bij The Return wordt er de hele film lang opgebouwd naar een conflictsituatie, waar het hele plot samenkomt. The Banishment kent een vergelijkbare opzet. Ook hier wordt opgebouwd naar een hoogtepunt, maar het is duidelijk dat we in The Banishment vooral te maken hebben met de afloop. Vanaf het begin is duidelijk dat er al heel wat gebeurt is voordat we toeschouwer werden. Dat de apotheose zich uiteindelijk grotendeels voor de gebeurtenissen afspeelt maakt The Banishment verhalend ingewikkelder, zeker door het gespeel met chronologie.

Zvyagintsev heeft een duidelijke herkenbare stijl, ook al speelt hij opzichtig leentjebuur bij mensen als Andrej Tarkovski. Vooral qua symboliek doet Zvyagintsev een grotere stap in die richting. Waar echter bij Tarkovski er nog sprake is van een zekere subtiliteit zijn de verwijzingen van The Banishment wel erg in your face. Een puzzel met daarop “Een engel bezoekt Maria” van Leonardo Da Vinci, een quote uit 1 Korinthen, gebruik van Bijbelse namen en thema’s, veelvuldige verwijzingen naar het paradijs en de verbanning daaruit (waar de titel ook opslaat). Bij Zvyagintsev is het huwelijk een zaak van mythologische, zelfs religieuze proporties. Nog opzichtiger is de verwijzing naar een befaamd shot uit Stalker. Waar bij The Return nog sprake was van een overeenkomst in slechts stijl zit in The Banishment een shot van een rivier die in camerabeweging en aankleding akelig overeenkomstig is met Stalker.

The Return en The Banishment handelen beiden over familiebanden. Dat beiden geen rooskleurige afloop kennen is alleen al door de visuele stijl en de beginscènes te voorspellen. Dat The Banishment niet de impact heeft van The Return is te danken aan een aantal dingen. Het algenoemde gehussel met de chronologie, de iets te opzichtige symboliek. Maar er is nog een derde reden. Waar bij The Return nog redelijk te spreken is van een compact, lineair verhaal, waarbij niet alles uitgesproken word weliswaar, is er in The Banishment sprake van talloze zijwegen sub plots en onduidelijkheden. Dit in combinatie met de non-lineaire structuur en de symboliek zorgt voor een rommelige sfeer. The Banishment is zondermeer een sterke film, onder andere door de unieke stijl en het ingetogen acteerwerk, maar met een iets strakkere hand zou de film een stuk urgenter zijn geweest. Men hoeft nog niet te spreken van een mislukte opvolger, daar is de film gewoon te goed voor, maar de film lost de hoge verwachtingen niet helemaal in. Maar dat zegt meer over de kwaliteiten van The Return dan over The Banishment.

Regisseur Andrei Zvyagintsev
Cast Konstantin Lavronenko, Aleksandr Baluyev, Maksim Shibayev en anderen.
Speelduur 157 min. | Jaar 2007


Onderwerpen:


3 Reacties

  1. Kaj van Zoelen

    Ik heb het gevoel dat ik na het lezen hiervan meer weet over The Return dan over The Banishment… wat bedoel je trouwens precies met dat de film urgenter had kunnen zijn?

  2. Theodoor

    Met urgenter bedoel ik (ik moet toch echt beter op mijn woordkeuze gaan letten) dat de film een stuk beter zijn boodschap had kunnen overbrengen als de regisseur zich had beperkt tot één plot, in tegenstelling tot de vele zijplotjes die nu de film bevolken. En ja, het kan kloppen dat The Return erg belicht word in dit artikel aangezien het mijn bedoeling was de films met elkaar te vergelijken. Moet ik het anders even aanpassen in de titel?

  3. Christiaan Boesenach

    Mijns inziens is The Banishment wel degelijk een waardige opvolger van The Return en is Zvyagintsev als regisseur gegroeid. De film boet misschien aan kracht in door ‘het gehussel met chronologie’, maar is vele malen complexer dan zijn voorganger. Het multi-interpretabele einde riep bij mij vragen op in positieve zin. Waar ik de prachtige kijkervaring en de impact van The Return waarschijnlijk nooit zal evenaren, hoewel ook deze meerdere lagen heeft, zal The Banishment slechts in aanzien groeien.

    Daarbij zijn de geschoten plaatjes in The Banishment van een nóg hoger niveau; het doet denken aan Tarkovsky, maar ook aan de gekunstelde beeldcomposities van Sokurov. Het verschil ligt hem echter in de vertelling, die in het geval van Zvyagintsev meer ‘westers’ getint is, noem het oppervlakkiger – wat geenszins een negatieve uitlating is.

    Hij is wat mij betreft dé nieuwe belofte op een groots regisseur.


Reageer op dit artikel