Les Animaux du Cinema
Dierendag, de vierde van oktober

4 oktober 2008 · · Beschouwing

Het is de vierde van oktober, dierendag, de meest onbenullige dag van het jaar. Gezien deze meestal voorbij gaat zonder ook maar een moment extra aandacht te geven aan ‘het huisdier’, leek het me een bijzonder geschikt moment om het huisdier in films eens wat aandacht te geven. En dan niet de familiefilms vol trouwe speurneuzen, hoe nostalgisch films als Turner & Hooch dan ook kunnen zijn, maar de plaats van het dierlijk wezen in de meer artistieke cinéma. Opvallend is dat het leventje van dieren hier heel wat minder fijn wordt afgebeeld.

Hond

Elk dier heeft zo zijn charmes, maar geen enkele kan een mens op emotioneel vlak zoveel raken als de hond. Deze duikt bijzonder vaak op in de familiefilm, als perfect sluitstuk van de American Dream, trouw en leerzaam. Een hond in nood lijkt mensen, hoe raar dat ook mag klinken, zelfs meer te doen dan een mens in eenzelfde positie.

Iñárritu’s Amores Perros is hiervan wellicht het beste voorbeeld, met zijn gruwelijke hondengevechten en in andere nare situaties verzeild geraakte viervoeters. Een ergere gruweldaad dan het koelbloedig afschieten van een hond lijkt er niet te bestaan. Het zullen de lieve oogjes zijn.

Poes

De kat, aandoenlijk en ondeugend, duikt zo af en toe op in films. Familie- en animatiefilms maakten de kat de laatste jaren tot een sluw wezen, vaak van de nodige menselijke gespreksstof voorzien. De verfilming van Annie M.G. Schmidt’s Minoes is hiervan wellicht het beste voorbeeld, poezen zijn er buitengewoon intelligent en het redden van kittens lijkt de kijker meer mee te kunnen slepen dan welke andere heldendaad dan ook.

Harmony Korine’s Gummo schetst een beeld van twee jongens die als bijbaantje op zwerfkatten jagen, maar logischerwijs is de verleiding groot om ook de halsbandjesdragenden een kogeltje door het hoofd te jagen. Gruwelijk realistisch gebracht, maar door de absurditeit van de situatie buitengewoon hilarisch.

Ezel

Het is misschien geen echt huisdier, maar het ezeltje uit Robert Bresson’s Au Hasard Balthazar is wel het ultieme voorbeeld van de menselijke omgang met een dier. Het beest geschied alles van liefkozingen tot mishandelingen; al de menselijke emoties worden geprojecteerd op het ezeltje, puur omdat hij in een bepaalde situatie zit. In die zin vergelijkbaar met de hond in Dogville, maar het dierenleed geschiedt ditmaal op geheel andere wijze en om andere redenen. Het beest is niet meer bruikbaar, wordt oud, en lijkt er haast ‘om te vragen’ verwaarloosd te worden. Bresson gebruikt dierenleed om de kwalen van de menselijkheid af te beelden.

Hoe tragisch het ook mag klinken op deze vierde van oktober, het pijnigen van iets onschuldigs als een huisdier, aan wie wij mensen in deze maatschappij ons zo graag binden, leent zich perfect voor het overdragen van emotie.



1 Reactie

  1. Fedor Ligthart

    Een goed gekozen onderwerp voor de dag, Christiaan. Het probleem is echter meer dat huisdieren vaak wel met respect behandeld worden, maar niet-huisdieren, zoals varkens, kippen, en koeien, nog steeds massaal geslacht worden voor menselijke consumptie en vaak onder ebarmelijke omstandigheden (in fabrieken) leven, terwijl deze dieren niet minder intelligent of gevoelig zijn voor pijn.


Reageer op dit artikel