Leut en Gauloises

13 september 2008 · · Column

De engel uit Wim WendersDer Himmel über Berlin wordt verleid tot de lusten des levens. Peter Falk, Columbo, vertelt hem wat het leven bijzonder maakt. ‘To smoke, and have coffee – and if you do it together, it’s fantastic.’

De jaren ’60 in Frankrijk; de Nouvelle Vague is op zijn hoogtepunt. Jean-Luc Godard is de held van de filmbuffs, altijd onafscheidelijk van zijn Boyards. Ook zijn films zijn ondenkbaar zonder de sigaret. En bij wie staat Marie Dubois, als een stoomlocomotief rook uit blazend in Jules et Jim, niet nog op het netvlies? Ook menig Hollywood-productie staat in die jaren blauw van de rook. Humphrey Bogart, zoals bekend een flinke roker, vult de bioscoopschermen; een sigaret hangend tussen zijn lippen.

Nu, bijna een halve eeuw later, is het roken op sterven na dood. De antirookmaffia viert hoogtij en stukje bij beetje verdwijnt de sigaret uit het dagelijks leven. Zelfs de cinéma, waar de sigaret ooit zo’n charmant deel van uitmaakte, moet eraan geloven. Jason Reitman’s Thank You for Smoking schetst een beeld van een antirooklobby die overweegt de sigaret te censureren in films. Dat lijkt misschien wat overtrokken, maar de MPAA overweegt serieus een R-rating voor beelden van mensen en hun verslaving. Disney deed de sigaret reeds in de ban. De grote Hollywood-producties ademen vandaag de dag clean-air, de personages zijn archetypen van de nieuwe, gezonde mens in een schijnwereld die elke Zonnatura-drinker achterover doet slaan. De enkele persoon die nog met een sigaret gezien wordt op het witte doek is de slechterik.

Waar de sigaret nog wel leeft is in de arthouse cinéma. Jim Jarmusch maakte de geweldige serie kortfilms Coffee and Cigarettes met als centraal punt de deugden van het leven genoemd in de titel. Paul Thomas Anderson deed iets soortgelijks in een kortfilm. David Lynch is een roker, en in veel van zijn films duikt de sigaret regelmatig op, vaak geklemd tussen de felrode lippen van een mooie actrice. Roken in films blijkt nog net zo stijlvol als in de films van weleer, een sensuele en sfeerverhogende handeling; pure sex – om met de woorden van het hoofdpersonage in Thank You for Smoking te spreken.

Helaas lijkt de antirooklobby niet te stoppen, de toekomst is dan ook uitzichtloos. Men kijkt niet verder dan de verslaving, het artistieke aspect van roken doet er niet toe in een maatschappij vol guru’s die algehele gezondheid afdwingen. Een mooie actrice, langzaam haar rook uitblazend; dikke kans dat we dat in de toekomst zelden nog gaan zien. Gelukkig hebben we de beelden nog.

Anybody got a match?



4 Reacties

  1. Theodoor

    Roken kan enorm sexy en sfeerverhogend werken in films (In Wild at heart is het een enorme sfeerfactor, maar in real life vind ik het wat anders, kuch, kuch), maar het kan ook verschrikkelijk zijn. Het ergste vind ik als in een film, om de stilte, of de teneergang van liefde te tonen door het opsteken van een sigaret. “I’m sorry, ffffffff.”…… “I know you are, fffffff” Alsof de sigaret alleen nog maar een verlengstuk is van hun onzekerheid. Vreselijk vind ik dat.

  2. Kaj van Zoelen

    De MPAA overweegt? De regel dat roken, tenzij in historische context, automatisch een R-rating oplevert is toch al van kracht?

  3. Fedor Ligthart

    Leuk stukje, moest inderdaad eens iets over gezegd worden. Stomme gezondheid hype van tegenwoordig.

  4. Kaj van Zoelen

    Ik mis trouwens wel een beetje de koffie in dit stukje. :)


Reageer op dit artikel