New York, New York (1977)

25 oktober 2008 · · Kritiek

Start spreading the news, I’m leaving today
I want to be a part of it, New York, New York.

Iedereen kent dit wereldberoemde nummer wel, waarschijnlijk in de Frank Sinatra-versie. Minder mensen weten dat oorspronkelijk Liza Minelli dit nummer uit volle borst zong. En nog minder weten dat deze oorspronkelijk komt uit een door Martin Scorsese geregisseerde musical. Het maken van deze film was voor iedere persoon op de set een zware bevalling en bij de release een enorme flop. New York, New York is dan ook een atypische musical. Een film waarin niet alles “ all smiling, all dancing” is.

Martin Scorsese was zwaar aan de coke tijdens de opname van deze film. Dit gaf zijn weerslag op de film die oorspronkelijk bedoeld was als ode aan de musical. Dat dit geen conventionele musical te noemen is, is te danken aan de toonzetting. De personages zijn naargeestig of weerloos slachtoffer en de algehele toon is er een van eenzaamheid en verlorenheid. Dit uit zich in de casting van Robert De Niro, niet bepaald een standaard musical-held, en ook in zijn personage. Een egoïstische saxofonist die als een iets vriendelijkere versie van Jake La Motta uit Raging Bull gezien kan worden. Voor de wat conventionelere musical-sfeer is Liza Minelli gecast, die haar rol met verve speelt. Al word Cabaret gezien als haar meest typische rol, in New York, New York is zij de spil van de film.

De film vertelt over Francine Evans, een zangeres die verlangt naar roem. Ze begint een relatie met saxofonist Jimmy Doyle. Jimmy Doyle is een vlotte prater, een macho. Dat hun relatie gedoemd is te mislukken hangt als een schaduw over de hele film. Zeker wanneer Francine de spotlight steelt. Jimmy wantrouwt zijn vrouw, gunt haar de roem niet. Hij is jaloers, op relationeel en professioneel gebied. “Happy Endings” mag dan een (fictieve) film zijn in deze film, het gaat zeker niet op voor de personages. Climax van de film is Francine die titelnummer New York, New York zingt. Het is haar lofzang, haar overwinning op Jimmy. Ze heeft het gered, zij is boven de destructieve relatie uitgekomen. Het is het enige hoopvolle moment, na drie uur zwartgalligheid verpakt in de chroom van Hollywood.

New York speelt een belangrijke rol in deze film. Niet alleen is de film vernoemt naar het nummer wat Jimmy voor Francine schrijft, een nummer dat hun verloren liefde symboliseert, nee, in de film is New York een centrale plaats. De film begint er, de twee personages ontmoeten elkaar daar in de eerste scène, en de film eindigt er, met de definitieve stopzetting van hun relatie. Tijdens de tour van Francine’s en Jimmy’s brassband symboliseert New York een onbereikbaar ideaal, het thuis waar ze nu niet kunnen zijn. Francine raakt zwanger en wil terug naar dit huis, maar Jimmy wil dit niet. New York is onderdeel van hun conflict. Doordat de film overduidelijk op sets is geschoten lijkt de stad op het New York dat we in oude films zagen, ook omdat de film zich in de jaren 50 afspeelt. Dit New York bestaat niet, dit New York is voorbij.

De film gaat over eindes, het einde van relaties, het einde van de 2e wereldoorlog. Het betekende ook bijna het einde van Scorsese’s carrière. Scorsese was constant onder invloed op de set, probeerde een film van vier uur af te leveren (de drie huidige versies duren nu allemaal al boven de 2 uur) en distantieerde de cast en crew van zich door zijn bizarre eisen en opvliegende gedrag. De film flopte enorm, mede doordat het publiek zich niet kon vinden in de toon van de film. Musicals werden en worden geassocieerd met een zoete sfeer en een hoopvolle boodschap. In New York, New York is de muziek geïntegreerd in het verhaal (het grijpt min of meer terug naar de structuur van Busby Burkeley-films) en is er geen plaats voor ingewikkelde choreografieën (op één scène na). Een vrouw, een saxofoon en een microfoon. Dat is alles. De seriezere toon van de film doet denken aan de films van Bob Fosse, met name Cabaret. Maar daar waren de personages nog min of meer sympathiek. Jimmy is een klootzak en Francine een vrouw die, op het einde na, niet voor zichzelf opkomt. Het zijn personages voor wie de kijker moeilijk sympathie kan opbrengen. Ook de nogal losse aanpak van de film strookt niet met het beeld wat men van musicals heeft. De dialogen zijn grotendeels geïmproviseerd, scènes duren lang en lijken nergens heen te gaan en de muziek word erg droog opgediend. Het draait hier puur om de kracht van het acteerwerk.

Scorsese injecteerde het musicalgenre met een flinke dosis zwartgalligheid en nuchterheid wat een van de meest interessante musicals oplevert ooit gemaakt. New York, New York is volstrekt uniek, en bepaald geen fijne kijkervaring, maar onmiskenbaar een sterke film. New York, New York kreeg een cultstatus, zeker toen Sinatra zijn versie van het titelnummer ten gehore bracht. Scorsese zou het jaar erna voor volledig duister gaan in Raging Bull en deze film is min of meer een voorloper ervan. Ook hier een destructieve relatie, een showfiguur met al te menselijke kanten en een duistere visie op een periode in de geschiedenis. Raging Bull mag dan misschien wel Scorsese’s beste zijn, New York, New York is absoluut een van zijn meest curieuze. Een musical waaraan je een slecht gevoel overhoud.


Onderwerpen:


1 Reactie

  1. Erwan

    Één van de weinige Scorsese titels die ik nog niet heb gezien, ben nu toch wel erg benieuwd. Al was het maar om eens een tragische musical te zien.

    En trouwens, Taxi Driver is Scorsese’s beste!


Reageer op dit artikel