Southland Tales (2006)
Een tegenreactie

7 oktober 2008 · · Kritiek

Een tijdje geleden plaatste Bram een recensie van Southland Tales, waarin zijn eerste (positieve) indruk vervangen werd voor een wat negatiever benadering. Ook ik besloot me maar aan de herkijk te wagen. Ik had verwacht, net als Bram, mijn mening drastisch te moeten herzien. Dit bleek niet zo te zijn. Kennelijk ben ik de enige die Southland Tales wel een uitstekende film vind, en ik zal in dit stuk proberen uit te leggen wat de film van Richard Kelly voor mij nou zo’n bijzondere ervaring maakt. Toegegeven, de film heeft zijn mankementen, maar ik zie er niet het rommelpotje in wat anderen erin zien.

Wat films voor mij de moeite waard maakt is het proces. Over het algemeen vind ik het eindresultaat minder belangrijk dan de beleving van de kijker. Een film kan mankementen bevatten, maar als ik zie wat voor risico’s een filmmaker kan nemen om zijn boodschap over te brengen, dan werkt dat alleen maar mee in mijn waardering van een film. Om het even wat helderder te omschrijven: als een filmmaker te veel hooi op zijn vork neemt kan dat de film kwalitatief minder maken, maar dat vergroot voor mij meestal juist het kijkplezier. Ik hou ervan als een film zo’n ideeënrijkdom laat zien dat het je duizelt. Ik wil weggeblazen worden. Filmmakers moeten risico’s durven nemen en Southland Tales is een film die op zijn bek durft te gaan (en dat misschien ook wel doet). Southland Tales is een post-moderne film. Men zou kunnen zeggen dat de film niet weet in welk genre het past, maar daarin ligt voor mij nou juist de aantrekkingskracht. Oké, dat vooropstellend, de film is wel degelijk ongebalanceerd, maar er zitten ook genoeg momenten in die onterecht worden afgekraakt, terwijl deze overduidelijk zo bedoeld zijn.

Neem het acteerwerk. Wat bezielt Richard Kelly om semi-sterren als The Rock en Sarah Michelle Gellar te casten in serieuze rollen? Omdat het precies past in de stijl van de film. Een film die zo ontzettend speelt met popcultuur en fictie kan niet beter daarop commentaar leveren dan door gebruik te maken van componenten van diezelfde popcultuur. Neem de momenten waarop The Rock zijn script uitlegt. Het acteerwerk is zo ontzettend zelfbewust dat men het zou kunnen verwarren voor slecht acteerwerk. De hele bedoeling is juist dat zijn personage, Boxer Santaros, iemand is die ontzettend bewust omgaat met zijn imago. Boxer Santaros is zo nep als het maar kan zijn. In dit geval is de casting van The Rock dus uitstekend. En wie kun je beter casten voor een niet op haar bek gevallen blondje dan de immer bekende Buffy? Er wordt ontzettend gespeeld met het imago van de acteurs in de realiteit. Ook tegendraadse casting pakt goed uit. Sean William Scott houdt zich voldoende in, maar het dapperst is het casten van popster en sekssymbool Justin Timberlake als toegetakelde, cynische drugsdealer en veteraan. Zijn rol in de film mag dan slechts die van verteller zijn, de meest opvallende scène (een musical-nummer) kan op zijn conto geschreven worden.

Ook ben ik het oneens met Bram dat de vergelijkingen naar Openbaringen oppervlakkig zouden zijn. De film is niets anders dan een hedendaagse versie van openbaringen. Elk personage is duidelijk aanwijsbaar als een pion in dit bijbelboek. Soms al zelfs verklapt in de naam, soms in de rol. Serpentine kan niet anders zijn dan de draak, en Krista Now is overduidelijk de hoer van Babylon. Wie het boek van Openbaringen naast de plot van Southland Tales neerlegt ziet genoeg overeenkomsten. Openbaringen is de motivatie van de karakters, iets wat nog duidelijker word als men de comics leest. Deze comics verduidelijken het verhaal volkomen. Voor wie de film moeilijk te bevatten is (wat ik overigens wel mee vond vallen) is het aan te raden eerst de comics te lezen en daarna de film nogmaals te kijken. Iets wat de film wél af te rekenen valt is dat de kijker zonder de comics te weinig houvast heeft, en dat de film zonder niet volkomen te vatten is. Dat is wel een groot kritiekpunt wat ik op deze film heb.

Een deel van de krachl van Southland Tales ligt in het spel met motieven. De hele film speelt met de popcultuur. Een terugkerend motief in de film is het beeldscherm. Meerdere personages worden voor het eerst geïntroduceerd op, of in de nabijheid van een televisie. Ook word er gespeeld met genres als de musical, de realitysoap en reclame. We bezien alles op een manier waarop we tv kijken. We zappen van genre naar genre, van verhaallijn naar verhaallijn. De tv zorgt voor het kader waarin Kelly zijn verhaal uit de doeken kan doen. Alles wat in de film gebeurt hangt aan één kapstok, in dit geval de massamedia. De kapstok is een manier om zowel een ode te brengen aan de commerciële tijden waarin we nu leven (zo duikt Eli Roth nog even op in de achtergrond, en is Kevin Smith helaas grotendeels uit de film geknipt) als een aanklacht. De film is vooral een satire. Niet zozeer een satire op de Irak-oorlog, of op de totalitaire staat, maar voornamelijk een satire op ons hele tijdperk. Religieuze waanzin, tienerseks, een totalitaire staat, massacultuur, de politiek, geld. De film is een grote komedieversie van een distopie. Je kan de film aanvallen op zijn megalomane aanpak, maar voor een ander zou dit kunnen omschreven worden als ideeënrijkdom. Ik neig naar het laatste.


Onderwerpen:


Reageer op dit artikel