Zuurstokkleurtjes & (on)gewenste zwangerschappen
Une Femme est une Femme (1961) en Les Parapluies de Cherbourg (1964)

8 oktober 2008 · · Beschouwing

In het inspirerende Franse filmklimaat van eind jaren 50 en begin jaren 60 stond niet alleen een hele school aan regisseurs op die in hoge tempo de ene na de andere vernieuwende film afleverde, het publiek maakte tevens kennis met nieuwe helden als Jean-Paul Belmondo, Michel Piccoli en Jean-Claude Brialy. Aan vrouwelijke zijde waren Catherine Deneuve en Anna Karina dé sterren van de jaren 60. Opvallend genoeg werden beide dames gelanceerd in een rol en film die stevige gelijkenis met elkaar vertoond: Karina in Une Femme Est Une Femme en Deneuve in Les Parapluies De Cherbourg.

Anna Karina was ingegaan op de advertentie van Jean-Luc Godard waarin hij meldde op zoek te zijn naar een hoofdrolspeelster én vriendin, maar de film die daar uit voortkwam, Le Petit Soldat, bleef nog enkele jaren op de planken liggen. Het publiek maakte daardoor kennis met Karina in hun tweede samenwerking: Une Femme Est Une Femme. Catherine Deneuve had meer films nodig voor haar doorbraak, maar deze kwam in 1964 dan toch met Jacques Demy’s Les Parapluies De Cherbourg.

Une Femme is Godard’s variant op de musical annex komedie in de traditie van Ernst Lubitsch, terwijl Demy als musicaladept met Les Parapluies een film afleverde “en musique, en colour, en chanté”, zoals de tagline beloofde. In beide gevallen geldt: vederlicht escapisme in zuurstokkleurtjes. Maar deze films zouden nooit hun status bereikt hebben als ze geen innovatieve draai gaven aan de (Hollywood)formules waarop ze met deze films reflecteren.

Demy tovert grauw en regenachtig Normandië om tot een sprookjesachtige locatie waarin vrolijke kleuren regeren en teksten louter gezongen worden. De vraag of stijl de emoties van het verhaal kan overheersen, moet blijkens deze film haast wel met ja beantwoord worden. De bitterzoete stilering en gezongen teksten blijken afstand te scheppen, want de doffe ellende die Deneuve overkomt verdwijnt erdoor naar de marge. Wel of niet trouwen, vriend in Algerije en een ongewenste zwangerschap; weinig blijft haar bespaart.

Ook Karina worstelt met gelijksoortige problemen in Une Femme. Zij wil trouwen, haar vriend niet. Zij wil een kind, haar vriend niet. Reden genoeg vreemd te gaan waar haar vriend bij staat, maar ook hier geldt dat een plotbeschrijving de lading nauwelijks dekt. Want de opgewektheid waarmee de strijd gestreden wordt en de lichtzinnige toon (Lubitschtouch?) overschaduwen hier elk melodrama dat deze doet vermoeden. De afstand tot het verhaal wordt hier niet zozeer door de muziek geschept, want in Une Femme zijn maar enkele keren zingende personages te signaleren. Nee, de afstand wordt vooral geschept door Godard’s filmische trucjes. Hij speelt met beeld en geluid om de illusie te doorbreken die met film gepaard gaat. Tegen de conventie in doet hij er alles aan om de kijker er van bewust te laten zijn dat deze slechts een film kijkt. Zoals muziek die niet in pas loopt met de gebeurtenissen die deze verondersteld wordt te ondersteunen, doorbreken van de vierde muur en tal van moedwillig aangebrachte continuïteitsfouten.

Godard’s experimenten op dit gebied overtuigen me niet altijd evenzeer, maar met Une Femme slaagt hij erin het midden te houden tussen gezonde experimenteerdrift en een kijkbaar geheel. De spitsvondige slotzinnen behoren bovendien tot de beste ooit, terwijl Les Parapluies uniek is in zijn realistische slotconclusie. Gefilmd in een toverachtige sneeuwbui. Dat dan weer wel.


Onderwerpen: , ,


3 Reacties

  1. Bram Ruiter

    Met mijn veranderende kijk naar films lijkt het me verstandig Une Femme est Une Femme eens opnieuw te bezichtigen, nadat ik wat meer Lubitsch heb gezien. Destijds vond ik het een alleraardigst filmpje, maar kon er niet zo van genieten zoals ik dat wel kon bij Le Mépris, Week End en À Bout de Souffle.

    Maar uit je stukje kon ik niet heel goed een algeheel oordeel halen… wat vond je van beide films?

  2. Erwan

    Une Femme est Une Femme is mijn favoriete Godard, waarschijnlijk ook omdat er niet zo geneuzeld wordt over van alles en nog wat maar het gewoon een leuk verhaaltje verteld met filmische trucjes en genoeg humor. Les Parapluies is ook erg de moeite, net als het “vervolg” Les Demoiselles de Rochefort”.

    De vergelijking tussen Deneuve en Karina is aardig, maar je moet niet vergeten dat Karina een soort muze werd van Godard en dat haar ster even snel weer is gedaald als dat die opkwam. Deneuve speelt nog steeds belangrijke rollen in grote (Franse) films, die heeft de tand des tijds wel doorstaan.

  3. Rik Niks

    Bram: dat klopt, maar over beide ben ik enthousiast. Eigenlijk volstaat het naar Erwan’s opinie te verwijzen, want ook voor mij is Une Femme (met afstand) mijn favoriete Godard. Om redenen die Erwan noemt, maar ook omdat dit voor het eerst is dat ik een film van hem zie waarin de personages me wel wat kunnen schelen.


Reageer op dit artikel