00: decennium van de “geek”.

12 december 2009 · · 2000-2009 + Beschouwing

Na afloop van een decennium is het altijd leuk proberen te duiden wat de nieuwe ontwikkelingen waren in dat decennium. Dat geld ook voor het gebied van film. Zijn de noughties het tijdperk wat gedefinieerd werdt door de opkomst van de Amerikaanse indiefilms? Of is het een tijdperk dat gedefinieerd wordt door filmische metaforen voor terrorisme? Of is de terugkeer van animatie in de multiplex typisch 2000? Ik probeer voorzichtig een hypothese te doen dat de jaren 00 een ontwikkeling tekenen binnen de commercieële kant van de filmindustrie: de nieuwe populariteit van het geekdom.

De nerd of de geek werd altijd een beetje bekeken als de vreemde idioot die posters van Transformers op zijn kamer had hangen, bezig was met horror, fantasy en sci-fi en wiens smaak niet behoorde tot de mainstream. De nerd was comic-relief in vele matige komedies in de jaren 80 en 90, maar in de laatste jaren worden geeks steeds meer het onderwerp van films, en de interesse van de geek draait nu overal in volle zalen. Fantasy, scifi en horror zijn populairder dan ooit. Ik zal hieronder enkele voorbeelden noemen van de geekcultuur die nu mainstreamcultuur is geworden.

Wat mij betreft is het kernjaar van de opkomst van het geekdom 2001 waarin Fantasy opeens weer gerespecteerd werd. In dat jaar kwamen zowel Lord of The Rings: The Fellowship of The Ring en Harry Potter and the Sorcerer’s Stone uit. Fantasy draaide weer in de multiplexen na een gehele tijd in de obscuriteit gedobberd te hebben. Fantasy was weer een trend, en voor we het wisten werd de markt verzadigd door fantasyfilms gericht op een divers publiek. Voorheen was fantasy iets van de nerds en de geeks, niet echt acceptabel als serieuze films en literatuur. Nu las en keek iedereen en je zusje het.

In 2000 kwam er een trend, die zo mogelijk nog geekier was: de comicverfilming, die pas rondom Spiderman, (2002) echt populair werdt. Er was sprake van cross-over succes, comicbooknerds waren blij hun helden op het doek te zien, maar de films (zoals Spiderman, X-men en Batman Begins) introduceerden ook de helden bij een groter publiek. Spiderman had nog een primeur: voor het eerst was een geek de held, iets wat later ook gebeurde in eveneens geekie kaskrakers als Transformers.

De geek als held is ook duidelijk in de films van Judd Apatow, die stoners, nerds, freaks en geeks eert in zijn films. De nerd ging niet alleen meer naar de film, maar was en is nu ook te zien in de bios. Ondertussen worden festivals voor comicfans en filmfans steeds groter, en is er een gehele generatie filmmakers die zelf vroeger ook geek is geweest, of nu nog is. Deze filmmakers zijn vaak al langer bezig met het maken van films, maar treden de laatste jaren pas echt door tot de mainstream. Ik noem een Peter Jackson, een Eli Roth, een Guillermo Del Toro, een Sam Raimi.

Maar het tijdperk van de geek is pas echt compleet nu het geekdom steeds minder een mannenaangelegenheid wordt, of een aangelegenheid voor alleen 30-ers. Fantasy en scifi hebben steeds meer een crossover potentie, waarbij er voornamelijk bij de grote films een zeer gevarieerd publiek zit. Ook blijkt er binnen het geekdom een markt te zijn voor fictie die zich richt op tienermeisjes (Twilight) tot ongenoegen van veel andere geeks, maar wat mij betreft juist een goed teken. Binnen een markt waarbij de subcultuur steeds meer de mainstream aan het worden is liggen er kansen voor jonge filmmakers van fantasy, horror en scifi. Een voorbeeld daarvan zijn het onverwachte succes van zowel District 9 en Paranormal Activity. Lang leve de geek, lang leve de noughties.



4 Reacties

  1. Ricardo Berentsen

    Leuk! Als trotse geek kan ik dit alleen maar beamen. Het is in alle facetten van de samenleving steeds meer geaccepteerd om je enigszins geeky te gedragen. Dat heeft denk ik veel te maken met het succesvol marketen van technologiemerken, waarbij vooral Apple een dikke vinger in de pap heeft gehad.

    Anyway, om weer even terug te komen op film ben ik het niet eens met je kort genoemde statement dat de aughties de opkomst van de Amerikaanse indiefilms innluidde. Sterker nog, ik denk dat juist het begin van een behoorlijke afname is ingezet. Dat komt omdat Hollywood de potentie van die indiefilms heeft ingezien en langzaamaan de productie van diezelfde soort heeft overgenomen. Ik noem alleen al een Miramax.

  2. Fedor Ligthart

    Interessant artikel. Inderdaad een duidelijk kenmerk en ontwikkeling van de jaren ’00.

  3. Guido

    Ook zoiets, sinds Obama zei een Trekkie te zijn mag Star Trek ook ineens.

    John Waters noemde op BUTFF (waar ik op het forum al eens naar verwees) iets vergelijkbaars met jouw laatste punt, namelijk dat er een podium voor jonge regisseurs is. Hij noemde als oorzaak het succes van The Blair Witch Project. Sindsdien zouden productiemaatschappijen als de dood zijn de ‘nieuwe’ Blair Witch over het hoofd te zien, en daarom sneller jonge regisseurs contracteren.

  4. theodoor

    Dat Star Trek ook ineens mag heeft misschien ook te maken met de meer op actie gerichte nieuwe Star Trek reboot van J.J Abrams (koning van de nerds dankzij zijn Lost).


Reageer op dit artikel