Het downloaden van films
Een ethisch vraagstuk.

9 maart 2009 · · Column

Een week geleden laaide op het forum een discussie op betreffende het verkrijgen van films door downloaden. De vraag werd gesteld of het downloaden eerbiedig zou zijn tegenover cinema, en in de volgende reacties bleek dat ook op Salon Indien downloaden geen zeldzaam verschijnsel was, uitzonderingen daargelaten.

Ik beken, ik download. Ik stream, ik p2p en ik maak met regelmaat gebruik van torrents. Het zijn de voordelen van internet, een massamedium dat aan de lopende band illegale bestanden verspreidt. Toch lijkt niemand zich er echt druk om te maken, al kan de rechtzaak omtrent de website The Pirate Bay, een website waar je als downloader niet omheen kan, wel eens verschil gaan maken.

Tot enige tijd geleden was ik ervan overtuigd legaal bezig te zijn, gezien slechts het uploaden van bestanden strafbaar zou zijn, maar een gevoel van schaamte betrok mij toen een rechter anders oordeelde. Kijkend naar de binnenstromende bestanden voelde ik mij vies; een crimineel. Toch kon het mij niet weerhouden van het binnenhalen van een filmpje of twee, het is immers eenvoudiger en goedkoper dan naar de winkel gaan om de film te kopen. Huren bij de videotheek zou een betere optie zijn, maar daar deze verdwijnen als sneeuw voor de zon is ook dat niet meer reëel.

Ik formuleerde mijn downloadpraktijken op een dusdanige wijze, dat ik mij niet meer hoefde te schamen. Ik koop immers bij vlagen dvd’s en door mond-tot-mond reclame doe ik aan marketing voor de films die ik, al dan niet legaal, kijk. De dvd’s die ik koop, zijn ofwel films van door mij gewaardeerde regisseurs, of films die ik eerst elders zag en mij dermate goed bevielen dat ik de aankoop waard vind. Downloaden stimuleert mij tot het kopen van films, die de aanschaf waard zijn, en zorgt dat ik mijn geld niet verspil aan willekeurige troep.

Waar het aan de ene kant de film-consumptie benadeeld, heeft deze er ook baat bij. Er is bijvoorbeeld veel meer ruimte voor de arthouse, die via het web sneller met een publiek in aanraking komt, en daardoor op de lange termijn beter zal verkopen. Dit fenomeen zien wij ook in de muziek-industrie, waar onbekende bands via het internet in razendsnel tempo bekendheid verwerven.

Download-communities als Karagarga zijn een must voor de filmliefhebber die even krap bij kas zit. Elke obscure cult-flick is er te vinden, en er is eenvoudiger naar te grijpen, dan door weer en wind op zoek te gaan naar een dvd die nooit uitgegeven blijkt te zijn. Het kopen van films is duur en vaak niet voldoenend, gezien niet alles op het medium is verschenen, zeker niet op de Nederlandse markt.

Natuurlijk is niet elke downloader ook af en toe in de plaatselijke dvd-zaak te vinden. De grote filmliefhebbers zijn echter wel diegenen met een kast vol Criterion-schijfjes, maar ook diegenen die gedwongen worden het internet af te struinen naar het onbekendere werk.

Het downloaden is daarbij niet altijd schadelijk, bij oudere films wil het soms dat het copyright niet meer geldig is, maar duidelijkheid is hierin ver te zoeken. Het aanbod is te groot en te eenvoudig binnen te halen om uit te zoeken wat mag, en wat niet mag.

Of het ethisch ook verantwoord is, dat is met geen mogelijkheid te zeggen. Er zitten pro’s en contra’s aan het downloaden van films, die zowel een groter publiek bereiken als in verkoop af zullen nemen. We verkeren in tijden van crisis, wat het downloaden ongetwijfeld een boost zal geven. De meeste van ons zullen het liefst met een tastbaar kartonnetje in de hand staan, maar dit is simpelweg niet altijd mogelijk. De televisie schiet te kort, dvd’s zijn duur en de bioscoop kent in de meeste gevallen een zeer beperkt aanbod. Voorlopig kan ik niet om het internet heen, daar het de enige mogelijkheid is mij te bevredigen in mijn liefde voor de film.



16 Reacties

  1. Ricardo Berentsen

    Downloaden is vooralsnog nog altijd legaal. Lees dit stuk maar eens: http://blog.iusmentis.com/2009/01/16/tim-kuik-heeft-zelf-een-gaatje-in-zijn-hoofd/

  2. Christiaan Boesenach

    Hm, ik zal dat artikel eens goed doorlezen.

    Het probleem met downloaden is wel, dat je bijvoorbeeld door het gebruik van torrents automatisch uploadt. Zeker wanneer er een hoge ratio vereist is.

  3. Ricardo Berentsen

    Ik weet het. Ik besef me ook wel dat ik illegaal bezig ben. So be it, ik zou alle klassiekers die ik nu kijk niet kunnen zien zonder het internet.

  4. Christiaan Boesenach

    Precies, en voor een goed karma koop ik af en toe een dvd’tje. Om álles te kopen is een goed gevulde bankrekening vereist, en laat ik die nou net niet hebben. Daarbij is een dvd slechts een ‘tijdelijk’ medium, en het is zo zonde om daar duizenden euro’s aan te spenderen (voor zover ik dat nog niet heb gedaan).

  5. Ricardo Berentsen

    Nogmaals precies. Maar wat betreft het tijdelijke karakter van een dvd, blu-ray spelers zijn gelukkig backwards compatible, dus in principe zou je de volledige levensduur van het medium blu-ray nog van je dvd’s moeten kunnen genieten.

  6. Kaj van Zoelen

    Ricardo, dat stuk waar je naar verwijst gebruikt wel alleen maar bronnen van voor de uitspraak waar Christiaan naar verwijst in zijn stuk.

    Opmerkelijk dat je je door een rechterlijke uitspraak opeens vies voelde Christiaan, terwijl de Nederlandse wetgeving hieromtrent dus een uitzondering vormt op vele andere landen. Had je je ook vies gevoeld als je een jaar eerder in het buitenland iets had gedownload? Zou je als je een getrouwde homo was je vies voelen over je huwelijk als je in een ander land was? En je deed d.m.v. p2p toch sowieso al aan uploaden?

    Ook opmerkelijk dat je voor downloaden kiest in plaats van naar de videotheek te gaan, omdat “deze verdwijnen als sneeuw voor de zon ook dat niet meer reëel is.” Waarom denk je dat videotheken het zo moeilijk hebben? Als je je werkelijk schuldig voelt over het downloaden, zou je juist meer de videotheek moeten opzoeken.

    Niet dat ik trouwens als moraalridder wil optreden, ik zelf download ook veel, en geef ook heel wat geld uit aan DVD’s. Maar om nou te zeggen dat ik met dat laatste probeer te compenseren voor het eerste… nee.

  7. Christiaan Boesenach

    Hier, in het gat Brielle, zijn de videotheken verdwenen. Dóór het downloaden. Wanneer ik een videotheek zou bezoeken, ben ik aan reiskosten meer geld kwijt, dan wanneer ik die film zou kopen.

    De kwestie getrouwde homo lijkt me een kromme vergelijking. Ik kan me er eerlijk gezegd vrij weinig bij voorstellen, maar ik denk dat homoseksuelen zich wel degelijk prettiger zouden voelen wanneer ze volkomen vrij zijn in hun doen en laten.

    Het vies-voelen is natuurlijk wat aangedikt, maar feit is wel dat ik moedwillig illegaal bezig ben.

  8. Verhoeven

    Grappig om te zien hoe ik deze discussie oplaaide.

    Even een andere opmerking tussendoor. Ik heb geen enkele Criterion in me dvd-kast staan maakt dat mij dan een minder grote filmliefhebber met maar liefst 1400 gewone dvd’s?

  9. Kaj van Zoelen

    De vergelijking is inderdaad ietwat krom. Maar dat je dat illegale je na die uitspraak opeens zo aantrekt vind ik vreemd; daarvoor was je met al dat p2p verkeer immers ook al illegaal bezig. Moreel gezien is er weinig veranderd, lijkt mij.

  10. Jordi

    Ik kan mij persoonlijk nog altijd niet voorstellen hoe iemand die graag films ziet – en ze ook graag ziet in de originele staat, “zoals de maker het bedoeld heeft”, met de juiste aspectratio en verdere audiovisuele instellingen – genoegen kan nemen met downloadversies.
    Ikzelf vertik het om ook maar één film te downloaden. Toegegeven, een groot gedeelte van mijn maandelijkse inkomen gaat op aan dvd’s (lang leve de Fame-kortingspas) en bioscoopbezoeken. Daarnaast neem ik veel van tv op, en mag ik als journalist van Xi (tijdschrift Media en Cultuur, UvA, http://www.xi-online.nl – red.) geregeld gratis naar persvoorstellingen. Op die manier ben ik redelijk verzadigd in mijn filmbehoefte.
    Maar, los van die gunstige financiële situatie (hoera voor studiefinanciering) en journalistieke privileges, zou ik het niet over m’n hart kunnen verkrijgen films te downloaden. Wellicht omdat ik zelf ‘in het vak’ zit (of wil zitten), en dat ik daarom de waarde hoger acht. Of omdat ik het heerlijk vind om EINDELIJK een film te hebben gevonden waar ik al zo lang naar uitkijk (onlangs nog Esteban Sapirs LA ANTENA, die ik na bijna twee jaar eindelijk op tv langs zag komen).
    Enigszins hypocriet is het wel als je kijkt naar de frequentie waarmee ik muziek download, maar dat is vooral omdat ik nooit een hele cd goed vind en ik gek ben op niet-verkrijgbare filmmuziek. Tja, dat ligt in dezelfde lijn. Daarbij komt echter ook dat dvd’s bizar goedkoop zijn heden ten dage (twee keer huren is gelijk aan kopen!), en dat je door een beetje slim te zijn vrij goedkoop de bioscoop in komt.
    Ach, het lijkt een discussie zonder eind, maar als rechtgeaarde cinefiel kan ik mij simpelweg niet voorstellen dat iemand er voldoening uit haalt om op zijn 16-inch computerschermpje een halfbakken, illegale kopie van een mogelijk briljante film te bekijken. Stelt het dan niet teleur als je een fantastische film hebt gezien – maar niet in de bioscoop? Niets gaat boven verrassingen op het witte doek… :)

  11. Jordi

    ‘(…)door mond-op-mond reclame doe ik aan marketing voor de films(…)’
    Om even de taalkundige dwangneuroot te spelen: ‘mond-op-mond’ is datgene wat je doet als je zojuist de liefde van je leven uit een woest kolkende zee hebt gered (zie CAOS CALMO van vorig jaar). ‘Mond-tót-mond’ is datgene wat je doet als je reclame verspreidt :) (En dan is het dus: mond-tot-mondreclame.)
    Voor de rest geen gezanik mijnerzijds :)

  12. theodoor

    Ook ik download, maar dat komt dan ook omdat ik ze kan kijken op mijn 31 ” tv-scherm. Ik download overigens zo veel mogelijke goede kwaliteit, dus die bezwaren tellen voor mij in ieder geval niet mee.

    Daarnaast heb ik digitale tv met filmzenders en ga ik veel naar de bios/ koop veel dvd’s, maar in het tempo waarin ik films kijk moet ik wel downloaden om mijn filmliefde te verzadigen.

  13. Ricardo Berentsen

    @Jordi, ik snap niet waar jij (en vele, vele anderen met jou) het vandaan haalt dat een download van het internet per definitie inferieur is aan een dvd. De meeste downloads zijn in een meer dan fatsoenlijke kwaliteit te zien, nieuwe films zelfs in high definition. Als je dan ook nog eens je pc/laptop aansluit op je tv, wat met een lcd tv een fluitje van een cent is, kan je in dvd-kwaliteit prima een goede, moeilijk verkrijgbare film op je tv kijken.
    Verder heb ik inderdaad wel de policy om geen films te downloaden die ik ook in de bioscoop zou kunnen zien, puur omdat de filmische ervaring in de bioscoop niet te evenaren is door een download, vandaar ook dat ik een Pathé Unlimited pas heb.

  14. Christiaan Boesenach

    Dat is waar. Een dowload is kwalitatief gelijk aan en soms zelfs beter dan die van een dvd, gezien de keuze aan verschillende versies. Het ligt er maar aan waar je zoekt.

    De bioscoop-ervaring is er dan weer niet mee te evenaren, maar die ervaring is voor mij niet bij elke nieuwe film belangrijk.

    En Jordi, bedankt voor de correctie. Veelgemaakte fout, apparently.

  15. Kaj van Zoelen

    Tenzij je natuurlijk héél enthousiast een film wil aanprijzen en er geen woorden voor kan vinden…

    Jordi: wat bedoel je precies met “door een beetje slim te zijn vrij goedkoop de bioscoop in komt.” Dat klinkt moreel nou niet echt ‘beter’ dan downloaden…

  16. Jordi

    @Kay: ik doel met die opmerking niet op zoiets als in Pathé de Munt tussen de films door naar een andere zaal sneaken :) In mijn geval bedoel ik bijvoorbeeld het feit dat je bij mijn studie gratis naar films in de bioscoop kunt, in ruil voor een recensietje. Dat vind ik mooie deals, nietwaar? :)
    En ook zijn er van die bedrijven, sites en organisaties waar je gratis de nieuwste films kunt zien, in ruil voor je mening (bijv. Filmtest.nl). Dat bedoelde ik ermee.

    @Ricardo en Christiaan: ik weet niet uit ervaring dat een download kwalitatief gezien minder is dan een dvd, aangezien ik dus nimmer download. Het lijkt me inderdaad niet gek om te stellen dat het inferieur is aan bioscoopbezoek. Het zal vast mooi zijn in het huidige HD-tijdperk, maar dan alsnog: zo wil ik geen films kijken, sorry.


Reageer op dit artikel