Psycho IV (1990)

14 november 2009 · · Kritiek

Ik heb op dit blog al eerder geschreven over Psycho 2 en Psycho 3, en het is vanzelfsprekend dat ik ook aandacht schenk aan Psycho 4. Vandaag dus. En zoals de stelregels is met sequels worden ze per deel slechter. Dat geldt ook voor Psycho 4: The Beginning, een film die alles wat goed was aan de originele Psycho totaal negeert voor een vergezochte verhaalstructuur, die ook nog eens niet werkt. Psycho 4: The Beginning is een van de eerste films van Mick Garris, die later vaker toonde geen talent te bezitten in zijn filmbewerkingen van Stephen King-boeken.

Wat maakt het kwaad eng? Het niet weten wat het kwaad is. Niks is enger dan een kennelijk motiefloze moordenaar. Psycho wist dit, en liet pas in de conclusie weten wat het motief was en wie de moordenaar was. Psycho 2 liet in het midden of het dezelfde moordenaar was, en Psycho 3 liet het motief grotendeels hetzelfde als in Psycho, maar besteedde daar minder aandacht aan. Psycho 4: The Beginning maakt dezelfde fout als Rob Zombie in zijn versie van Halloween. Het kwaad wordt minder eng als je het een achtergrond geeft. Zelfs al weten we (door eerdere delen) al veel van die achtergrond.

Psycho 4: The Beginning begint nochtans sterk. Een Radio-dj wordt in haar uitzending over matricide gebeld door de grootste moedermoordenaar van allen, Norman Bates. Norman Bates kondigt aan weer te willen moorden, maar inplaats van daar aandacht aan te besteden wordt het grootste gedeelte van het verhaal besteedt aan een raamvertelling rondom flashbacks van een jonge Norman Bates. Alles wat in de eerste delen gesuggereerd werd wordt hier compleet uitgespeld. Er zijn echter een aantal dingen mis met deze raamvertelling.

Ten eerste vergeet de film dat Psycho grotendeels gemaakt werd tot klassieker door de sterke rol van Anthony Perkins . Hier wordt Anthony Perkins voor een groot deel van de verhaallijn ingeruild voor een onzekere puber, die nauwelijks de impact heeft van de sympathiek creepy Norman. De scènes in het heden, waarbij Norman aan de telefoon hangt, zijn in contrast een stuk amusanter en sterker (tot een bizarre plottwist waar ik later op terugkom).

Ten tweede is er de structuur die de film forceert. Door de hele tijd te switchen tussen heden en verleden ontstaat er een dichtgeplamuurde structuur die de aandacht trekt, inplaats van dat het kwaad centraal staat. Door uit te leggen hoe het verleden inwerkt op het heden ontstaat er ook een speelplaats voor psychologie van de koude grond, waardoor de impact die de hedendaagse Bates (Perkins-style) verminderd wordt.

Waar de film echter het grootste de mist in gaat is dat de psychologie in het heden verschilt van de psychologie in het heden. De originele Psycho wijkt af van de slashernorm in het idee dat het de opvoeding van Bates is die hem verknipt maakt. In andere slashers is het meestal de natuur van het beestje/ de moordenaar die hem verknipt maakt. Jason uit de Friday the 13th-reeks is even moorddadig als mammie, al heeft zij hem maar een aantal jaar opgevoed. Freddy uit de Nightmare on Elmstreet-reeks is het product van 40 krankzinnige serieverkrachters, en zelfs uberkiller Micheal uit Halloween blijkt in de latere delen grotendeels genetisch bepaald moorddadig (kijk maar naar het hilarische einde van Halloween 4 en de matige remake van Rob Zombie). Norman Bates is echter het schoolvoorbeeld van verknipte nurture. De beklemmende opvoeding van de moeder zette zijn oedipeus-complex in de gang. In de flashbackstructuren van Psycho 4: The Beginning wordt dit grotendeels bevestigd, terwijl de grote plotwending in het heden echter opeens een knieval maakt naar moorddadigheid in nature. Deze twee verschillende opvattingen, nature versus nurture komen nooit samen in de film, en daardoor blijkt de flashbackstructuur bizar tegenstrijdig. Heden nature, verleden nurture, geen gehele film.

De inconsistentie in het plot, de uitleg van het kwaad en het grotendeels wegschrijven van Perkins maken van Psycho 4: The Beginning een mislukt vervolg. Iets nieuws proberen is niet erg, maar compleet breken met alles wat goed was aan eerdere delen is jammer. Voeg daarbij een fantasieloze regie toe en er ontstaat een ondermaats vervolg. De film verandert Norman Bates volkomen, terwijl het idee juist was om Norman Bates achtergrond te geven. Een slecht idee dat nog slechter wordt uitgewerkt.


Onderwerpen: ,


Reageer op dit artikel