Censored Eleven
Warner Brothers en racisme

16 januari 2010 · · Beschouwing

Tegenwoordig kijken we ernstig op wanneer een blanke acteur zich in blackface in een film of op het toneel vertoont of wanneer er in een komedie afrikanen worden getoond met een bot door hun neus en een tourist in een kookpot. Racisme is nog wel aanwezig in onze maatschappij, maar nauwelijks meer in het openbaar, gelukkig. In de jaren 30 en 40 van de vorige eeuw waren er nog andere ideeën rondom racistische stereotypes. Voordat de rassenscheiding tot zijn einde kwam, werd blackface en meer stereotype afbeeldingen van Afro-Amerikanen nog geaccepteerd. Niet iedereen kon er mee leven, maar niemand deed er wat tegen. Nadat de rassenscheiding tot zijn einde kwam besloten zowel Disney als Warner Brothers alle stereotype afbeeldingen van Afrikanen en Afro-Amerikanen te dimmen, of zelfs naar de kluis te verbannen. Disney knipte een racistische stereotype centaur uit Fantasia, maar Warner Brothers ging veel rigoreuzer te werk. Elf filmpjes uit de Looney Tunes en Merrie Melodies-reeks werden compleet verbannen en zijn alleen nog op illegale wijze verkrijgbaar: The Censored Eleven.

The Censored Eleven zijn geregisseerd door bekende animators als Friz Freleng, Chuck Jones en Tex Avery, en tonen inderdaad erg racistische denkbeelden. Ergste is Uncle Tom’s Bungalow van Tex Avery die van de anti-racistische boodschap van het boek Uncle Tom’s Bungalow een ziekelijke opeenvolging van naargeestige grappen over slavernij en racistische grappen maakt. Het personage van Uncle Tom is toch al niet onomstreden (zoek maar op wikipedia naar de degoratieve betekenis van Uncle Tom), maar van de oorspronkelijk goede intenties van het boek blijft bar weinig meer over. Het is jammer dat het grote talent van Tex Avery verspild wordt aan zo’n filmpje.

Tex avery maakt wel een leuk filmpje met The Isle of Pingo Pongo, een grappige parodie op een reisprogramma, die helaas eindigt met Afrikaanse kannibalen. En een filmpje als Hittin’ the Trail for Hallelujah Land is zelfs relatief onschuldig, hoewel erg saai. Het probleem met The Censored Eleven is dat ze niet bedoeld zijn als haatzaaiende propagande, maar dat toendertijd gewoon echt zulke dubieuze denkbeelden over donkere mensen bestonden. Filmpjes als Angel Puss en All This and Rabbit Stew zetten Afro-Amerikanen neer als dommig, niet als vijandig of gevaarlijk (zoals in het geval van het kannibalistische stereotype), en zijn daardoor misschien nog wel een gevaarlijker stereotype. Ze zijn namelijk helemaal niet als racistisch bedoeld, zijn gemaakt vanuit een naïef racisme en niet doelbewust. Als we ze nu bekijken kunnen ze niet anders dan racistisch opgevat worden, terwijl ik betwijfel of ze oorspronkelijk bedoeld waren als haatzaaiende propaganda.

De meest bizarre van de Censored Eleven is echter Coal Black and De Sebben Dwarfs, bedoeld als Sneeuwwitje herverteld via Afro-Amerikanen. Juist bedoeld als een ode aan de Afro-Amerikaanse cultuur indertijd slaat de film toch de plank mis door in goedbedoelde stereotypes te hervallen. De intentie van de film is echter juist om de zwarte bevolking een eigen stem te geven, al moeten we het wel weer te stellen hebben met voodoo-heksen en coalminers. Maar kan iemand me uit leggen waarom dit niet geaccepteerd wordt en het aankomende The Princess and The Frog wel? Beiden zijn sprookjes herverteld in New Orleans, met zwarte stereotypes, en zelfs een personage wat exact overeenkomt (de met dobbelstenen gooiende, in het paars geklede, schurkachtige voodoo-tovenaar met de gouden tand). Een beetje een teken van een dubbele moraal. Niet dat ik zeg dat het een gezond stereotype is, verre van, maar ik verbaas me eerlijk gezegd erover dat de promotie van The Princess and the Frog zo controverseloos is.

Sowieso is de vraag of deze films verboden moeten worden. Censuur is nooit goed, en in een tijd waarin de films van Leni Riefenstahl juist bestudeerd worden op propagandistische doeleinden, kan het juist raadzaam zijn de films in de openbaarheid te brengen. We kunnen a: leren van het verleden, b: leren hoe men in het verleden met racistische denkbeelden omging en c: dan eindelijk wel het complete oeuvre van Tex Avery, Chuck Jones en Friz Freleng zien. Wat dat betreft doet Disney het beter. Veel racistische filmpjes van hun zijn wel opgenomen in hun Treasures-reeks, met een disclaimer en een irritante inleiding van Leonard Maltin. Maar we kunnen ze wel zien, en dat is leuk voor zowel de volledigheid, als interessant studiemateriaal. Als entertainment is het op zijn minst dubieus, maar om het racistische verleden van de animatiestudios nu in de doofpot te stoppen?



9 Reacties

  1. Looi van Kessel

    Het grappige aan het media-gebeuren rondom The Princess and the Frog (en tevens opvallendste trouwens) vond ik wel dat er juist commotie ontstond vanwege het feit dat de princess niet “neger-genoeg” zou zijn (als in, te lichte huid, te smalle kont, te dunne lippen). Volledig de omgekeerde wereld als je dat vergelijkt met filmpjes zoals de cencored eleven. Mooi artikel verder Theo!

  2. theodoor

    Ik vind het bizarder dat nu we eindelijk eens een keer een donkere prinses hebben ze na een kwart van het verhaal verandert in een kikker. Naast het potentiele verkeerde signaal wat dat kan afgeven vind ik het jammer dat Disney’s eerste donkere prinses voor een groot deel van de speelduur dat dus niet is.

  3. Bram Ruiter

    Het verleden in de doofpot. Doet me een beetje denken aan dit artikel. Hij gaat een beetje off track, maar het verbaasde me inderdaad in hoeverre het verleden wordt genegeerd. Ik bedoel, ik wist dat het erg was, maar in deze mate?

    In ieder geval een bijzonder interessant artikel, Theodoor. :)

  4. Erwan

    Ja, het was inderdaad een verschrikkelijke tijd die het Westen maar mooi heeft weten te verdoezelen door de eeuwen heen. Nederland is bij uitstek meester in het verdoezelen (VOC en slavernij) en soms verheerlijken (overdreven slachtofferrol tijdens WOII) van de eigen geschiedenis. Helaas durven Nederlandse filmmakers niet een zelf-kritische film te maken over onze duistere episodes van de Wereldgeschiedenis. Wat dat betreft kunnen we best wat leren van de manier waarop Amerikanen hiermee omgaan, al is het ook hier vaak erg summier…

  5. Ricardo Berentsen

    De Amerikanen gaan er juist allerbelabberdst mee om. De blanke populatie doet té politiek correct waardoor júist de nadruk op het slavernijverleden wordt gelegd. Een groot deel van de African-Americans heeft helemaal geen behoefte aan positieve discriminatie, ze willen geen voortrekkersrol, maar gewoon gelijk behandeld worden en dat is juist wat vaak vergeten wordt.

    Aan de andere kant lijkt, zonder het leed wat hen is aangedaan te bagatelliseren, de Afrikaans-Amerikaanse bevolking vaak wat te snel op de teentjes getrapt.

  6. Guido

    “Ze zijn namelijk helemaal niet als racistisch bedoeld, zijn gemaakt vanuit een naïef racisme en niet doelbewust.”

    In dat opzicht is er toch weinig veranderd? Alleen zijn de negers van toen de Arabieren van nu.

    Allemaal leuk en aardig, die reacties dat er van het verleden niets wordt geleerd; maar achteraf is het natuurlijk makkelijk praten. Daarmee praat ik zulke abjecte filmpjes niet goed. Wel zet ik vraagtekens bij een soort morele superioriteit van het heden: vroeger hadden negers een bot door hun neus, nu niet meer, dus we hebben een nieuwe fase van ontwikkeling bereikt. Ik kijk nu al uit naar dergelijke conclusies als er over een jaar of vijftig wordt teruggekeken op films als The Kingdom.

  7. Ricardo Berentsen

    Ik beweer niet dat er geen lessen uit het verleden worden getrokken. Het zijn juist die lessen, die Afrikaans-Amerikaanse bevolking in een soort slachtofferrol duwen waar een deel van die bevolking helemaal niet op zit te wachten.

    Bovendien zie ik geen problemen met een superioriteit die wij tegenover het verleden aanhouden zolang niet vergeten wordt dat we nu niet aan het eindpunt zijn. Die conclusies worden trouwens nu al getrokken over The Kingdom, daarvoor is het niet nodig om nog vijftig jaar te wachten. Het simpele feit dat je die film als ondersteuning voor je argument noemt bewijst dat al.

  8. theodoor

    Ik denk inderdaad dat we er nog niet zijn. Racisme is absoluut niet verdwenen, alleen zijn het nu niet meer exclusief donkere mensen die gediscrimineerd worden, maar inderdaad ook Arabieren en Aziaten. Als we het breder betrekken tot enkel discriminatie hebben we ook nog problemen als seksisme en homofobie. Dit artikel is dan niet geschreven uit een soort morele superioriteit vanuit het heden, sterker nog, dat de discriminatie uit het verleden in de doofpot wordt gestopt zegt wat mij betreft genoeg over het heden en een film als The Princess and The Frog laat zien dat er in al die jaren niks veranderd is.

  9. Guido

    The Kingdom is inderdaad gemakkelijk, omdat het er wel erg dik bovenop ligt. Wat niet wil zeggen dat het een uitzondering is natuurlijk.

    Wat ik bedoel met morele superioriteit ten opzichte van het verleden, is dat we nu simpelweg met een ander discours te maken hebben, of dat een beter discours is weet ik niet.
    Wij kunnen vrij simpel naar Nazi-Duitsland of gesegregeerd Amerika wijzen en het veroordelen, maar tegelijkertijd over hedendaags racisme heen kijken. Vanzelfsprekend zijn er altijd mensen die daar wel doorheen prikken, maar dat is helaas niet de gemiddelde bioscoopbezoeker. Daarmee heb je ook meteen een definitie van propaganda te pakken, lijkt mij zo.

    Overigens is dit geen persoonlijke aanval hoor. Informatietechnisch een erg interessant stuk, ik was het alleen niet eens met je conclusie en vind het een interessant onderwerp als het ergens voorbij komt.

    Ik kan mij herinneren dat ik over hedendaags racisme in Hollywood een tijd geleden de aardige (op het einde na) documentaire Reel Bad Arabs (zie Googlevideo’s) heb gezien. Daar wordt ook naar een discours gekeken dat wij allen als natuurlijk ervaren.


Reageer op dit artikel