NFF2010: Een twitterdiscussie met Martin Koolhoven
rondom de Gouden Kalveren en de aankomende bezuinigingen.

30 september 2010 · · NFF 2010

Gisteravond zetelde Martin Koolhoven (Suzy Q; Het schnitzelparadijs; Oorlogswinter) als tafelheer in De Wereld Draait Door. In navolging van zijn opmerking aan het begin van de uitzending, besloot ik de discussie met hem aan te gaan op Twitter en hieruit volgde een gesprek dat ik Salon Indien niet wil onthouden. Het gesprek in DWDD kwam er op neer dat Koolhoven het een probleem vindt, in een tijd vol bezuinigingen op cultuur en kunst, dat alle aandacht bij de nominaties van de Gouden Kalveren gaat naar de film Joy (Mijke de Jong, 2010) waar niemand (2000 mensen) naar toe is gegaan.

Onbegrijpelijk vond ik het. Enigszins gepikeerd reageerde ik op zijn woorden, die wat mij betreft niet in het belang spreken van een Nederlandse filmwereld die serieus genomen wil worden.

Een greep uit de discussie:

@cboesenach: ‘Draait @MartinKoolhoven met het uitsluiten van de kleine film de Nederlandse cinema niet juist eigenhandig de nek om?’
‘Als Komt een vrouw bij de dokter een Gouden Kalf wint voor beste film zet je de filmwereld pas echt voor schut’

@MartinKoolhoven: ‘Ik gaf ook aan dat Lang & Gelukkig prima kon winnen, die moet zelfs nog uitkomen. Ik vind dat ‘n film die gigageflopt is niet in aanmerking moet komen voor Beste Film. Er zijn genoeg andere kalveren over.’

@cboesenach: ‘Maar staat het zijn van een ‘flop’ niet los van de kwaliteit van de film? Zou het niet juist een mooi statement zijn?’

@MartinKoolhoven: ‘Ik zou ‘t navelsstaarderig vinden en ‘n argument voor mensen (die er nu veel zijn) die subsidies willen stopzetten. Het zou aangeven dat de filmwereld contact met de echte wereld volledig kwijt is en daarmee te makkelijk te kwalificeren als linkse hobby.’

Al snel bleek dat het hele probleem niet zit in de bezoekersaantallen, maar dat Koolhoven vooral angstig is om tegen de huidige opvattingen in de politiek in te gaan. Het is een politieke twist die de heer Koolhoven betoogt. Een politieke twist die wat mij betreft een totaal verkeerd signaal af geeft. Het Gouden Kalf voor de Beste Film uitreiken aan een film, ondanks dat deze niet de beste film is, lijkt mij een dooddoener voor de reputatie ervan (die net als die van zijn Amerikaanse equivalent niet al te best is). Politieke correctheid mag misschien gepast zijn met een rechtse regering op komst, maar het is ook laf en het toont alles behalve het zijn van een serieus filmland. Koolhoven vindt deze slachtofferrol klaarblijkelijk dermate noodzakelijk dat er een grens nodig is qua bezoekersaantallen om serieus mee te dingen naar een Gouden Kalf.

@cboesenach: ‘Maar waar leg je dan de grens? Wanneer mag je mee doen in de competitie? Want in principe sluit je dergelijke films nu uit.’

@MartinKoolhoven: ‘Weet niet waar de grens ligt, maar als er maar 2000 man naar ‘n film komen is die ruim overschreden. Zeker nu er openlijk getwijfeld wordt aan ‘t maatschappelijk nu van subsidiegeld aan kunst/cultuur.’

Nu is Koolhoven’s opvatting niet geheel verbazingwekkend. Immers vreest ieder voor korting op de subsidies. Maar om een dergelijke baan in de filmwereld uit te oefenen is de afhankelijkheid van subsidies blijkbaar belangrijker dan het terecht aanwijzen van de beste film. Maar mijn filmliefhebbend hart zegt toch echt iets wat hiermee volstrekt tegenstrijdig is en over Koolhoven’s opvatting heerst er bij mij dan ook nog altijd verbazing. Misschien ben ik hier de moraalridder, maar ik gruwel bij dergelijke politieke correctheid, punt of niet.

@MartinKoolhoven: ‘Als jij je eigen geld uit moest geven aan reclame voor Alles is Liefde of Joy, wat zou je dan doen?’

@cboesenach: ‘Dat zou, vanzelfsprekend, aan mijn doel liggen. Maar is die nominatie nu dan niet juist de beste reclame?’

@MartinKoolhoven: ‘Je doel is geld verdienen. Distributie is hard geld.’

@cboesenach: ‘Dan kies ik inderdaad voor het harde geld. En dat verdienen van geld is nog steeds geen maatstaf voor het zijn van een goede film. Het is wellicht onhandig met een dergelijke regering op komst, maar het toont wel (artistieke) ballen.’

@MartinKoolhoven: ‘Vind ik niet. Het is van geen enkele filmmaker de bedoeling om zo marginaal te zijn. Zoiets kan gebeuren, maar is niet de bedoeling. Is ook niet te verdedigen, zoveel subsidiegeld per kaartje. Dat moet je wel accepteren, maar niet vieren.’

Koolhoven gooit het over de pragmatische boeg, maar of dat een goed idee is met een vooral esthetisch medium als film? Geld verdienen is volgens Koolhoven het doel, maar waarom moet dit deel uitmaken van een prijs die de kwalitatief beste film uitkiest? Bezoekersaantallen zijn en zullen nooit een maatstaf voor kwaliteit zijn, godzijdank. De best bezochte film viert zijn eigen feestje reeds door het feit best bezochte film te zijn; waarom, in hemelsnaam, deze om puur politieke redenen nog bekronen met een prijs die over iets totaal anders gaat? Willen we werkelijk toe naar praktijken als die van de Academy of willen we serieuze, eigen, awards neerzetten – los van enige politieke invloed? Een kunstprijs gaan gebruiken om de politiek te paaien lijkt mij in ieder geval een zeer slechte zaak.

Martin Koolhoven schreef in een mailwisseling met Eddy Terstall ook nog over deze kwestie.

Update: Joy won de prijs voor Beste Film.


Onderwerpen: ,


33 Reacties

  1. Pascal

    Snap ook zijn punt maar ben inderdaad ook van mening dat filmprijzen los moeten staan van externe factoren. Andersom kan het ook, The Hurt Locker won aardig wat bij de Oscars en is juist daardoor nog een bescheiden succesje geworden in Nederland.

  2. theodoor

    Ik begrijp van Koolhoven’s punt wel, al ben ik het niet helemaal met hem eens. Het moet niet zo worden dat alleen nog maar (semi-)pretentieuze en uiterst kleinschalige films kans maken, maar anderzijds moet er ook niet alleen gemikt worden op blockbusters. Een gulden middenweg zou mooi zijn.

    Daarnaast vindt ik het argument dat een kleine film die promotie kan gebruiken waar, maar een grote film (die vaak in snobisme genegeerd wordt door de Nederlandse pers) kan soms ook wel eens een artistieke veer in de reet gebruiken. Ik heb bijvoorbeeld Tirza niet gezien (en hij is niet genomineerd), maar een film die dergelijk wisselende recensies krijgt kan misschien een mooi artistiek statement zijn. Ook bijvoorbeeld Lang en gelukkig (eveneens niet gezien) kan makkelijk afgeserveerd worden als wansmakelijke camp en kan een thumbs up op artistiek gebied wel gebruiken.

  3. Martin Koolhoven

    Geld verdienen is niet het doel van de filmmaker, maar van de distributeur. Ik noemde dit omdat er gesuggereerd werd dat het mislukken van een film zou komen doordat er niet genoeg geld uitgegeven werd aan de publiciteit. Mijn opmerking liet dus vooral zien dat dit volslagen logisch is, in de huidige situatie. Je kunt niet verwachten dat een commerciele instelling bakken geld stopt in en film waarvan ze niet verwachten dat ze het terugkrijgen.

    Ik heb nergens gezegd dat het Gouden Kalf voor Beste Film automatisch naar de best bezochte moest gaan. Natuurlijk niet. Maar een jury die kiest voor een film die – ook binnen de norm van de arthouse cinema – heel erg slecht presteert, is het contact met de echte wereld kwijt. Die is in zichzelf gekeerd.

  4. Christiaan Boesenach

    @Martin Koolhoven

    Maar die echte wereld heeft deze film simpelweg over het hoofd gezien. De film kende nagenoeg geen publiciteit. Jij ziet de nominatie als middelvinger naar die wereld, ik zie het toch vooral als goede publiciteit voor een film die iedereen over het hoofd zag.

    En zoals je zegt, het is logisch dat de film over het hoofd gezien wordt. Als ik je volg, komt het er op neer dat je zowel vindt dat de nominatie ivm met subsidies niet handig is, maar tegelijkertijd dat er vanwege die subsidies niet veel publiciteit aan gegeven is. Het klinkt als een cirkelredenatie, die ervoor zorgt dat dergelijke ‘flops’ uitgesloten worden.

  5. Ricardo Berentsen

    Aangezien jij (ik tutoyeer maar even) ook daadwerkelijk in het vak zit, kan ik je standpunt vanuit die positie natuurlijk begrijpen. Maatschappelijke relevantie toon je niet aan door een slechtbezochte film tot beste Nederlandse film van dat jaar te verkiezen.

    Aan de kant van de bezoeker, de filmliefhebber, moet het toch ook voor te stellen zijn dat het vreemd overkomt wanneer een jury een film uitsluit uit economische belangen, daarbij niet (of minder) kijkend naar de filmische kwaliteiten. Met economische belangen bedoel ik daarmee de subsidies die min of meer gekoppeld zijn aan de maatschappelijke relevantie van de filmwereld.

    Wellicht is het handiger te pleiten voor een afschaffing (of in eerste instantie een transparanter) filmfonds, om vervolgens via aantrekkelijke belastingregelingen het voor investeerders aantrekkelijker maken om te investeren in film. Immers krijgt Uwe Boll op deze manier ook sinds jaar en dag zijn films via Duitsland gemaakt.

  6. Martin Koolhoven

    De film kende precies evenveel publiciteit als vergelijkbare arthouse films. Het lijkt er op dat je denkt dat ik geen kleine films prijzen wil geven. Dat is niet zo. Even voor het perspectief: De winnaar van vorig jaar was ‘Nothing Personal’, ook een arthouse film. Daar gingen dertig keer meer mensen heen dan naar Joy. En nog steeds kwam dat niet in de buurt van een succesvolle main stream film. Joy deed het dus slecht naar de maatstaven van de artistieke film. Niet alleen het grote publiek, maar ook de filmhuisganger haalde de neus op voor de film.
    Of een film een flop is, heeft te maken met de verwachtingen. Als de nieuwe Paul de Leeuw Spion van Oranje 200.000 bezoekers trekt dan is dat niet goed, want men had op veel meer gerekend. Dat Nothing Personal 60.000 bezoekers trekt is geweldig goed.
    De echte wereld heeft de film dus niet over het hoofd gezien; ze had er geen trek in.

  7. Martin Koolhoven

    @Ricardo Berentsen

    Ik ben voor dat soort belastingmaatregelen, maar vergeet niet dat Duitsland per hoofd inwoner evengoed veel meer geld uitgeeft aan filmsubsidies dan wij hier.

    Overigens zou ik dezelfde mening hebben als er geen bezuinigingen dreigden. Het is nu alleen wat urgenter.

  8. Ricardo Berentsen

    Maar zijn de Gouden Kalveren dan het podium om dat uit te dragen? Velen zullen los van de winst, niet naar de motivatie daarachter zoeken. Je zal dus van ‘de gewone man,’ die gruwt van cultuursubsidies, alsnog geen instemmend knikje krijgen als, laten we zeggen, Lang en Gelukkig nu zou winnen. Dan zou dit jaar Komt een vrouw bij de dokter moeten winnen en dat zou ik, wat betreft kwaliteit, een behoorlijke blamage vinden.

    Je noemt Nothing Personal en ik begin nu benieuwd te raken of er een relatie bestaat tussen het winnen van de Gouden Kalf en een toenemend bioscoopbezoek.

    Ik zie dat het nieuwe kabinet zich wil concentreren op de ‘verdiencapaciteit’ wat betreft het uitgeven van subsidies. Dat betekent in de praktijk, denk ik, dat arthouse producties het hier nog moeilijker gaan krijgen. Ik denk niet dat een succesvolle film (in termen van bezoek) tot beste film bombarderen gaat helpen bij het in stand houden van de toch al kleine Nederlandse filmwereld. Sterker nog, ik ben bang dat het tot gevolg gaat hebben dat er toenemend minder nadruk op de ‘kleine’ film zal zijn.

  9. Martin Koolhoven

    Nothing Personal zal heus iets geprofiteerd hebben van de Gouden Kalveren, maar andere films bewezen eerder dat het effect hiervan verwaarloosbaar is, helaas.

  10. Ricardo Berentsen

    Zonde. Als het winnen van een Gouden Kalf dusdanig weinig nut heeft, is dit natuurlijk ook een non-discussie. Een ‘populaire’ film benoemen zal de Nederlandse filmwereld geen legitimiteit geven; een ‘arthouse’ film de prijs gunnen heeft schijnbaar nauwelijks invloed op publiciteit/bezoekersaantallen.

  11. Verhoeven

    1) Welke MALLOTEN hebben ”Komt een Vrouw Bij De Dokter” genomineerd?

    2) Door de Gouden Kalf voor ”Nothing Personal” is de film juist veel geboekt in kleinere (C-)Filmhuizen. Iets wat ze eerst absoluut niet zouden doen.

    3) Wie neemt eigenlijk de ”Gouden Kalf” serieus? (Hetzelfde verhaal geldt trouwens ook voor de ”Oscars”)

    4) Wie is Martin Koolhoven?

  12. Bram Ruiter

    1) Mensen die het dapper vonden dat Karies haar hoofd kaal schoor.
    2) Oke.
    3) Beetje vaderlandsliefde kan geen kwaad, natuurlijk.
    4) Regisseur van o.a. Oorlogswinter. Bezoeker en mede-curator van Cinema Ovrtoom 301. Publieklijk persoon wanneer het op film aankomt.

    Hoi Martin, sportief dat je deelneemt aan de discussie. :-)

  13. theodoor

    Inderdaad gaaf dat je reageert, Martin. Ik begin je punt steeds helderder te vinden, al ben ik er zelf nog niet compleet uit waar ik sta. Laten we het er op houden dat ik te weinig van de genomineerden heb gezien en eens snel de nationale cinema moet gaan steunen.

    Note to self: meer Nederlandse films kijken.

  14. Kaj van Zoelen

    @Verhoeven: met je punt 2 geef je zelf al een aardig antwoord op vraag 3.

  15. bas

    @MartinKoolhoven, ik snap je punt en waar het vandaan komt, alleen kwam het gisteren heel erg bekrompen over en dat is toch jammer.

    Als je het iets duidelijker had uitgelegd gisteren, dan was het ook beter ontvangen denk ik.

  16. Pietje

    Wat een cultuurbarbaar die Koolhoven, die man weet echt niet waar hij over praat. Zou me niets verbazen als hij pvv heeft gestemd.

  17. Christiaan Boesenach

    @Pietje Slaat natuurlijk nergens op.

  18. Pietje

    [mod-edit: Respectvol blijven graag, dat je Martin Koolhoven niet zo hoog hebt zitten kun je ook zonder te schelden duidelijk maken.]

  19. Martin Koolhoven

    Ik heb hier niet zo’n zin in, heren.

  20. theodoor

    Dat is te begrijpen. Onze excuses (van de redactie) voor de botte reactie van Pietje.

    (ik heb verder overigens geen idee wie die Pietje is, maar ik kan me goed voorstellen dat alle zin in respons vergald is).

  21. Bram Ruiter

    Nou ben ik er jammer genoeg te laat bij, maar mijn collega’s hebben het goed opgelost. En tja, dat is het internet. Gelukkig is het er slechts eentje (een zogeheten troll), dus ik hoop niet dat het je ervan weerhoudt om te blijven hangen, Martin. Elke nieuweling op de website is meer dan welkom, zeker nieuwelingen uit het vak zelf. :)

  22. Ludo

    Hoe wordt eigenlijk bepaald wie de Gouden Kalveren winnen, ik bedoel, wie stemmen er? Bij de Oscars heb je zo’n clubje (van honderden) waar je heel vereerd mee maag zijn als je ervoor gevraagd wordt. hoe zit dat bij de Kalveren?

    Joy is inderdaad een wat merkwaardige winnaar, in de zin dat ik dacht ‘hee heb ik een Mijke de Jong film gemist’. Ik dacht dat Katia’s Zusje haar laatste was. Deze was volslagen langs me heengegaan.

  23. Olaf K.

    Hier nog eentje die Joy gemist heeft en tegelijkertijd Mijke de Jong een van de voorstaande Nederlandse filmmaaksters vindt van de afgelopen 5 jaar. Geen idee waar dat aan heeft gelegen.

    Het meeste wat ik zou kunnen zeggen, is hierboven al gezegd. Ik sta overtuigd aan de andere kant van Koolhoven. Gouden kalf is een artistieke prijs en dan geldt maar 1 criterium: De kwaliteit van de film volgens de aangestelde jury.

    Het enige dat kan helpen de Nederlandse film (of het nu om publieksfilms of arthouse films gaat) vooruit te helpen is door er volwassen mee om te gaan. De discussie die Koolhoven aanzwengelt is wat mij betreft nou precies weer het tegenovergestelde van er volwassen mee omgaan. Het is weer vraagtekens zetten bij wat de perceptie zou KUNNEN zijn, bij welke rol bezoekersaantallen zou KUNNEN hebben, het subsidiewoord valt weer wnat ja we zitten in Nederland… Daarmee aantonend hoe onvolwassen film, en het uitreiken van prijzen aan films, hier nog steeds is.

    We delen prijzen uit aan de beste prestaties volgens jury X. Punt. En als we gaan discussiëren, dan gaan we dat doen over de inhoud. Tenzij we ons gaan zitten meten aan de Oscars natuurlijk, hetgeen ik niet zou aanraden…

  24. Christiaan Boesenach

    @Ludo Is het niet zo dat als je genoeg geld betaald je ook best mee mag beslissen met het Oscars clubje? Ik meen dat het minder eervol is dan het lijkt, althans ik geloof dat ooit gehoord te hebben.

  25. Martin Koolhoven

    @Christiaan B Dat is onzin, hoor.

    @ Olaf K Praten over subsidie is Nederlands? Misschien moet u eens kijken hoeveel landen met vergelijkbaar welvaartsniveau aan film uitgeven. En dat is nog zónder de aankomende bezuinigingen?

  26. Martin Koolhoven

    Sorry, laatste vraagteken moest een punt zijn.

  27. Ludo

    @Christiaan dat zou best kunnen ja…

    in dit geval (van de Kalveren dus) zou Martin Koolhoven (en tientallen andere producers, regisseurs en scenaristen) toch best een stemkaart mogen hebben ofzo. Een Nederlandse Academy, het lijkt mij wel mooi. :)

  28. Ludo

    oh met wat googlen leer ik het volgende:
    De Gouden Kalf-jury voor 2010 bestaat naast Broertjes uit: Dominique Deruddere, Hans Schwartz, Henriëtte Tol, Hans Heesen, Michel Schöpping en Floris Vos.

    Broertjes dus de voorzitter, van de rest ken ik er geen een, zal ongetwijfeld aan mij liggen, maar het moge duidelijk zijn, dit is veel te weinig stemvolk.

  29. Olaf K.

    @Martin Koolhoven
    Praten over subsidie is natuurlijk niet Nederlands, maar praten over subsidie in de context van een toegekende filmprijs vind ik ENORM Nederlands.

    @Ludo
    Bestaat een Cannes-jury uit zoveel meer mensen?

  30. Ludo

    nee.

    ik denk dat je met kleine jury’s verrassingen en eigenwijze winnaars aanmoedigt en krijgt, kan leuk zijn natuurlijk. maar ik denk dat de Nederlandse filmwereld dermate klein is, dat het toch beter is om een meer representatieve winnaar te kiezen. als 500 filmbobo’s nog steeds voor Joy kiezen, terwijl ie geen bezoekers trok, dan is het werkelijk een onderschatte film. Als een paar vrindjes van de Volkskrant dat doen… dan is dat wat anders.

    het Gouden Kalf hoeft geen NS publieksprijs te wezen, maar, als gezegd, een Academy Award :)

    wat dat betreft zou je het Gouden Kalf qua Cannes (lees Frankrijk) misschien beter met de Cesars kunnen vergelijken.. eens kijken of daar wat van op de Wiki staat, ah zie daar:
    Les votants sont des professionnels au nombre actuel d’environ 3 500 répartis en 12 collèges (acteurs, réalisateurs, auteurs, techniciens, producteurs, distributeurs, exploitants, et cetera

  31. Olaf K.

    Dan krijg je dus ieder jaar als winnaar een film waar iedereen een beetje achter kan staan, een waterig gemiddelde. De oscars. De edisons. Dan kun je vantevoren de bovenkant (commercieel) en de onderkant (echte arthouse) er vanaf snijden en een redelijke gok doen over wat er gaat winnen. Van mij mag het hoor (al heb ik meer met een eigenzinnige vakjury), maar daar gaat deze discussie niet over. Die gaat over iemand die boos wordt nadat een vakjury heeft gekozen voor de naar haar oordeel beste film.

    Dus de vraag aan Martin Koolhoven moet zijn: was die boosheid er ook geweest als Joy was gekozen door een representatieve, grote jury? Zo nee, dan wil hij gewoon een ander soort prijs. Even goede vrienden. Zo ja, dan wil hij een (potentieel eigenzinnige) vakjury richtlijnen meegeven waarvan ik zeg “Dat is weer typisch Nederlandse onvolwassenheid”.

  32. Thiver

    Ik snap niet zo goed hoezo men bij de Oscars de populairste films zou belonen. Afgelopen februari werd van de genomineerde films toch toch echt de minst bezochte beloond met de meeste Oscars (waaronder beste film), terwijl de meest winstgevende film aller tijden het nakijken had.

  33. Olaf K.

    Nou, wat een vooruitstrevende heldendaad was dat… Wat je zegt, “van de genomineerde films de minst bezochte”.


Reageer op dit artikel