Professor Romero en zijn metaforische zombies (2)
Land of the Dead (2005), Diary of the Dead (2007), Survival of the Dead (2009)

26 juni 2010 · · Analyse

Vorige week besprak ik de originele trilogie van Romero‘s zombiefilms, films waarin de zombie nog enigszins verkapt gebruikt wordt als uithangbord voor Romero’s politieke ideeën. Na een reeks commercieel mindere successen keert Romero 20 jaar na Day of the Dead terug naar zijn troetelkindjes. In de nieuwe trilogie is de boodschap minder verkapt dan voorheen, en vooral in het laatste deel neemt Romero veel te veel hooi op zijn vork.

In Land of the Dead werkt Romero een idee uit wat al aangestipt werd in Day of the Dead. In Day of the Dead was de geïsoleerde gemeenschap gemodelleerd naar een werkelijke maatschappij, met de verschillende klassen. In Land of the Dead is dit extra duidelijk. De overlevende mensheid leeft gescheiden van de zombies, maar in deze gemeenschap blijkt het klassenverschil extra groot. Romero gebruikt de zombies als vergrootglas voor maatschappelijke misstanden, waarbij de rijkere klassen letterlijk gevaarlijker is dan de zombieplaag. De hogere klassen buit de lagere klassen uit, en daar kunnen de geinfecteerde gebitten van doden niks aan veranderen. De American Dream blijkt onhaalbaar, niet alleen door zombies, maar voornamelijk door corruptie. En de mensen die hogerop komen misbruiken hun macht van de sterkste.

Toegevoegd wordt een laagje actualiteit, waarbij de zombies die proberen binnen te dringen in de zwaar bewaakte metropool visueel vergeleken worden met Mexicaanse immigranten. De dranghekken, zwaailichten en zombies die proberen zich door het hekwerk heen te werken zijn beelden die maar al te vaak op het journaal te zien zijn. Ook verwijst Romero naar de shock and awe-tactiek van het Amerikaanse leger. De zombies worden geimponeerd met vuurwerk, geweerschoten, lichtaanvallen en geluidsbarrières, om ze op afstand te houden, ze af te leiden en angst in te boezemen. Dat het Land der Doden een even groot probleem blijkt te hebben met buitenlandse politiek als de Verenigde Staten is niet toevallig.

Waar Land of the Dead een parabel voor een fysieke plaats is Diary of the Dead een metafoor voor cyberspace. De opkomst van de massacultuur wordt vergeleken met een zombieuitbraak, een virus dat niet te stoppen is. Het volk dat de eigen macht in handen neemt tijdens een uitbraak toont dat waar de media ophoudt de wereld nog steeds verder draait. De zogenaamde found footage-beelden vertellen een persoonlijk verhaal van iemand die de uitbraak beziet, en zijn fascinatie voor film en youtube-cultuur blijkt belangrijker dan het welzijn van vrienden. De youtube generatie beziet de wereld door de camera, door een lens, lijkt Romero te willen zeggen. En dat ziet hij niet zozeer als een positief iets.

Dat zorgt ervoor dat de boodschap van Romero redelijk hypocriet aanvoelt. Zijn commentaar op het door blijven filmen bij het einde van de wereld, de empathieloosheid van de filmmaker, is extra schijnend omdat Romero in dezelfde val trapt. Romero geeft in Diary of the Dead namelijk commentaar op geweld in films, waarbij geweld in de realiteit door de camera bezien verwordt tot fictie. De afstomping van de jongeren blijkt als de horrorfilm die men aan het begin opneemt later in de film ge-echoot wordt in een gevaarlijke situatie. De klootzak van een cameraman blijft doorfilmen. Realiteit en fictie versmelten. Romero geeft hetzelfde commentaar als Micheal Haneke: filmisch geweld stompt af en heeft effect in de realiteit. Jammer dat Romero zelf het mannetje is dat blijft doorfilmen, en de film eindigt met een ontploffend zombiehoofd. Onder de woorden: “Are we worth living?” snijdt Romero zichzelf in de vingers. Romero, als je zo’n probleem hebt met grafisch geweld, waarom zwelg je er dan in?

Romero’s boodschap in Diary of the Dead is al enigszins modderig, wisselvallig, onduidelijk en bizar, maar in Survival of the Dead lopen honderden politiek draadjes zonder er een uit te werken. In Survival of the Dead voeren twee Ierse mannen een strijd op hun eiland. De ene wil zombies zo snel mogelijk een kogel door de kop jagen, de ander probeert zombies het vege lijf te redden, in de hoop voor een remedie. De zombies zijn ook veranderd, waarbij het idee van zombies die hun leven herleven (wat ook al licht te zien was in Dawn of the Dead) extra wordt doorgevoerd. Boerenzombies ploegen voort, en de plaatselijke paardrijdster rijdt postuum paard.

Door de zombies een deel menselijkheid mee te geven lijkt Romero zijn peilen te richten op het euthanasie-debat. De zombies zijn te zien als kasplanten, hersendood, nog nauwelijks functionerend. Waar Romero staat is onduidelijk, of hij nu Pro-Life is of Pro-Choice, maar de metafoor valt sowieso dood. Want zombies doden is lijfbehoud, geen moreel dilemma.

Daarnaast is Survival of the Dead een politieke metafoor. De Ierse setting is te lezen als commentaar op de strijd tussen protestants en roomskatholiek, of op Amerikaans niveau tussen Democraat en Republikein. Conservatief versus progressief. Dat Romero geen partij kiest zegt genoeg, aangezien Romero geen van de ideeën uitwerkt. Het verste wat hij komt op het gebied van een statement is dat beide partijen in een geweldsspiraal vastzitten. Geweld roept geweld op, en ook na de dood blijven enkele militairen gewelddadig en gevaarlijk. Romero gooit vele lijntjes op, al dan niet herhalingen, maar uitwerken doet hij ze niet.

Is Survival of the Dead een commentaar op machtsmisbruik zoals in Land of the Dead en Day of the Dead? Is het een commentaar op racisme, zoals Night of the Living Dead, wat de rednecks met slechts Afro-Amerikaanse zombiehoofden als trofee lijken te betogen? Is het een Land of the Dead en Dawn of the Dead-achtige metafoor voor bescherming van een geisoleerde samenleving tegen invloed van buitenaf? Is het een commentaar op xenofobie, voor zombies of buiteneilandse vreemdelingen die onvriendelijk ontvangen worden, ala Land of the Dead? Romero weet niet wat hij wil.

Wat uiteindelijk de boodschap is in al de films is dat mensen gevaarlijker zijn dan zombies. In veel van de films komt het conflict voort uit verschillende manieren van lijfbehoud die met elkaar botsen, en zijn zombies een secundair gevaar. Je kunt niet kiezen met wie je overleeft, en dat is uiteindelijk de grote bron van horror. Zombies zijn slechts de snelkookpan die de nare excessen en kenmerken van onze maatschappij vergroten.


Onderwerpen: ,


Reageer op dit artikel